AY Madde 175 — I. Anayasanın değiştirilmesi, seçimlere ve halkoylamasına katılma:
I. Anayasanın değiştirilmesi, seçimlere ve halkoylamasına katılma:Değişik
(Değişik: 17/5/1987-3361/3 md.)[120]
Anayasanın değiştirilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklifler Genel Kurulda iki defa görüşülür. Değiştirme teklifinin kabulü Meclisin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.
Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki tekliflerin görüşülmesi ve kabulü, bu maddedeki kayıtlar dışında, kanunların görüşülmesi ve kabulü hakkındaki hükümlere tabidir.
Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderebilir. Meclis, geri gönderilen Kanunu, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu Kanunu halkoyuna sunabilir.
Meclisce üye tamsayısının beşte üçü ile veya üçte ikisinden az oyla kabul edilen Anayasa değişikliği hakkındaki Kanun, Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği takdirde halkoyuna sunulmak üzere Resmî Gazetede yayımlanır.
Doğrudan veya Cumhurbaşkanının iadesi üzerine, Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kabul edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya gerekli görülen maddeleri Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir. Halkoylamasına sunulmayan Anayasa değişikliğine ilişkin Kanun veya ilgili maddeler Resmî Gazetede yayımlanır.
Halkoyuna sunulan Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların yürürlüğe girmesi için, halkoylamasında kullanılan geçerli oyların yarısından çoğunun kabul oyu olması gerekir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların kabulü sırasında, bu Kanunun halkoylamasına sunulması halinde, Anayasanın değiştirilen hükümlerinden, hangilerinin birlikte hangilerinin ayrı ayrı oylanacağını da karara bağlar.
Halkoylamasına, milletvekili genel ve ara seçimlerine ve mahalli genel seçimlere iştiraki temin için, kanunla para cezası dahil gerekli her türlü tedbir alınır.
İçtihat ara
Dipnotlar ve değişiklikler1
[120]25/3/1987 tarihli ve 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun gereğince, halkoyuna sunulmak üzere 18/5/1987 tarihli ve 19464 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 17/5/1987 tarihli ve 3361 sayılı Kanun, 6/9/1987 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilmiş ve buna ilişkin Yüksek Seçim Kurulu Kararı 12/9/1987 tarihli ve 19572 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Madde gerekçeleri1
17/5/1987 tarihli ve 3361 sayılı Kanunun 3. maddesiyle verilen metnin gerekçesi
Teklif eden: 200 milletvekilinin teklifi
T.C. Anayasasının 175 inci maddesi Anayasanın nasıl değiştirileceğini hükme bağlamaktadır. Buna göre Anayasanın değiştirilmesi T.B.M.M. üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazı ile teklif edilebilmektedir. Değiştirme teklifinin kabulü ise Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun oyu ile mümkün olmaktadır.
Getirilen teklif ile, Anayasanın değiştirilebilmesine ait teklifin eski şekilde kalmasına mukabil, değiştirme teklifinin kabulü Meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyu ile mümkün görülmüş ve ayrıca konunun önemi göz önüne alınarak bu oylamanın gizli yapılacağı hükmü getirilmiştir.
Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa değişikliğine ilişkin kanunlar T.B.M.M.’ne geri gönderildiği takdirde T.B.M.M.’nin geri gönderilen Anayasa değişikliği hakkındaki kanunu aynen kabul edip tekrar Cumhurbaşkanına gönderebilmesi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile mümkün olabilecektir.
Maddeye eklenen diğer hükümlere gelince : Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların yürürlüğe girebilmesi için halk oyuna sunulması zorunlu hale getirilmiştir.
Maddeyle Anayasa değişikliğine ilişkin kanunlar Cumhurbaşkanınca Resmî Gazetede yayınlanmasından sonra halk oyuna sunulması esası getirilmiştir.
Ayrıca, Anayasa değişikliğine ilişkin kanunların mümkün olduğu kadar halkın çoğunluğu ile karara bağlanmasını sağlamak maksadıyla halk oylamasına ilişkin oy verme kütüklerinde ve sandık listelerinde kayıtlı bulunan, oy verme hakkına sahip seçmenlerin en az yüzde altmışının halk oylamasına katılması ve katılanların yarısından çoğunun kabul oyu kullanması esası getirilmiştir.
Not: Sıra sayısı taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır. Gerekçe teklifin 4 üncü maddesine aittir; komisyon teklifin 3 üncü maddesini (104 üncü madde) metinden çıkardığından bu madde kanunun 3 üncü maddesi olmuş ve kabul edilen önergeler doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir (Anayasa Komisyonu raporu). Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Taramada virgül gibi görünen paragraf sonu işareti nokta olarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 564 (17. Dönem), 2/438 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 4), s. 1–2İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
17/5/1987 tarihli ve 3361 sayılı Kanunun 3. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
I. Anayasanın değiştirilmesi
Anayasanın değiştirilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklifler ivedilikle görüşülemez. Değiştirme teklifinin kabulü, Meclisin üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun oyuyla mümkündür. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki tekliflerin görüşülmesi ve kabulü, birinci fıkradaki kayıtlar dışında, kanunların görüşülmesi ve kabulü hakkındaki hükümlere tâbidir, Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliklerini Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderdikten sonra, Meclis geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu kanunu halkoyuna sunabilir.
Resmî Gazete · 9 Kasım 1982, Sayı 17863 (Mükerrer)Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.