Borçlanma ve İktisadî Girişimler
BelK Madde 68 — Borçlanma
Borçlanma
Belediye, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla aşağıda belirtilen usûl ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil ihraç edebilir:
a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde sadece belediyenin yatırım programında yer alan projelerinin finansmanı amacıyla yapılabilir.
b) İller Bankasından yatırım kredisi ve nakit kredi kullanan belediye, ödeme plânını bu bankaya sunmak zorundadır. İller Bankası hazırlanan geri ödeme plânını yeterli görmediği belediyenin kredi isteklerini reddeder.
c) Tahvil ihracı, yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılır.
d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır.
e) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı; yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yapabilir.[38][39]
f) Belediyelerin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddî kaynak gerektiren alt yapı yatırımlarında Cumhurbaşkanınca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınır.[40][41]
g) (Ek:30/3/2023-7446/7 md.) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler tarafından Avrupa Birliği ile katılım öncesi mali işbirliği çerçevesinde desteklenen projelerin finansmanı için yapılan borçlanmalar, çok taraflı yatırım ve kalkınma bankaları ile yabancı devlet kuruluşlarından doğrudan veya İller Bankası Anonim Şirketi aracılığıyla yapılan borçlanmalar ve Su Kanalizasyon ve Altyapı Projesi (SUKAP) kapsamında yürütülecek işler için İller Bankası Anonim Şirketinden yapılan borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Yukarıda belirtilen usûl ve esaslara aykırı olarak borçlanan belediye yetkilileri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmeyen durumlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun görevi kötüye kullanmaya ilişkin hükümleri uygulanır.
Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderir.[42][43]
İçtihatlar
BelK 68/11 karar · (e) bentleri
BelK 68/1-e1 karar
Danıştay 8. Daire
E. 2024/2585 · K. 2025/4261 · 05.05.2025
… miktarda borçlanmanın meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile mümkün olduğu, somut olayda borçlanma miktarının idarenin bütçe gelirinin yüzde onunu geçen miktarda bir iç borçlanma kapsamında kaldığı, bu nedenle, Bozcaada Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı yazısıyla Belediye Kanunu'nun 68. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından iç borçlanma izni talep edildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı…
Madde geneli4 karar
Danıştay 8. Daire
E. 2023/5585 · K. 2025/9191 · 26.11.2025
Bu durumda; her ne kadar mahkeme tarafından, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 68. maddesinin (d) bendi düzenlemesinde belediyelerin borçlanmasına yönelik üst sınır getirildiğinden ve hali hazırda belediyenin borç tutarının üst sınırı geçmiş olması nedeniyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de ; iç borçlanmaya ilişkin usul ve şartların anılan Kanun'un 68. maddesinin (e) bendinde özel olarak düzenlendiği, bu madde kapsamında personel giderlerinin ödenmesi maksadıyla kullandırılması yönünde yetki talep edilen 25.000.000,00 TL tutarın, Menemen Belediye Başkanlığı'nın 2021 yılı en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı olan %36 ile çarpılması sonucunda bulunan…
Danıştay 12. Daire
E. 2020/4193 · K. 2021/3922 · 15.06.2021
… arasında belediye başkanlığı görevini yürüten ve 4/a (SSK) kapsamında emekliye ayrılan davacının, belediye başkanlığı yaptığı tarihler arasındaki emeklilik kesenekleri tarafınca, kurum karşılıkları da belediyesi tarafından yatırıldıktan ve Emekli Sandığıyla ilgilendirilmesi yapıldıktan sonra, emekli olduğu tarih itibarıyla 5510 sayılı Kanun'un Ek 68. maddesi uyarınca, 5434 sayılı Kanun'un -mülga- 39. maddesinde belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı hususunun idarece ayrıca değerlendirileceği
Danıştay 8. Daire
E. 2024/3313 · K. 2025/4260 · 05.05.2025
… %10'unu aşıp aşmadığı, borcun muhataplarının bütçe geliri ve borç durumu itibariyle 60.000.000,00-TL'lik kredi kullanımı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onay işlemi gerekip gerekmediği hususlarında açıklık bulunmadığı, söz konusu eksikliğin kamu menfaatini korumaya yönelik asli bir usul sakatlığı oluşturduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 68. maddesinde belirlenen usul ve esaslara uygunluğu bakımından hukuki denetimi elverişsiz kılacak şekilde borcun muhatabını/muhataplarını ortaya koymaksızın tesis edilen dava konusu işlemde usul yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar
Danıştay 8. Daire
E. 2021/4473 · K. 2024/4769 · 25.09.2024
… Belediyesi Petrol A.Ş. için 20.000.000,00-TL ve ... Belediyesi Jeotermal A.Ş. için 10.000.000,00-TL nakit banka kredisinin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 68. maddesinin (d) ve (e) bendi gereğince kullanılmasına, iş ve işlemlerin yapılmasına yetkili kılınmasına ilişkin Aliağa Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararında, 68. maddede yer alan borçlanma limitleri yönünden, her halde bir değerlendirme yapılmak üzere komisyon tarafından görüşülüp karara bağlandıktan sonra meclis gündemine alınması gerekmekte iken, bu usul işletilmeksizin alınan dava konusu belediye meclisi kararında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler6
[38]29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu bent ve fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde değiştirilmiştir.
[39]30/3/2023 tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle bu bentte yer alan “Çevre ve Şehircilik” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde, değiştirilmiştir.
[40]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 200 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.
[41]30/3/2023 tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle bu bentte yer alan “Hazine Müsteşarlığının” ibaresi “Hazine ve Maliye Bakanlığının” şeklinde değiştirilmiştir.
[42]29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu bent ve fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde değiştirilmiştir.
[43]30/3/2023 tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle fıkrada yer alan “Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, Maliye Bakanlığına, Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri3
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Borçlanma ve tahvil ihracı günümüzde belediyelerin önemli gelir kaynaklarından biri haline gelmiştir. Demokratik gelişmeler ve refah artışı belediyelerin yapmakla görevli oldukları hizmetlerin miktar, nitelik ve niceliğinde önemli değişikliklere yol açmıştır.
Belediyeler artan hizmet taleplerini vergi ve benzeri malî yükümlülükler koyarak karşılayamadığından kimi zaman borçlanma zorunlu hale gelmektedir. Diğer taraftan temel alt yapı hizmetleri gibi büyük projeleri mevcut kaynaklarla gerçekleştirmek imkânsız olup bunun uzun vadeli kredilerle gerçekleştirilmesi yoluna gidilmektedir.
Ancak, belediyelerin borçlanması ve bu borçların geri ödemesinin ulusal ekonomi üzerinde yaratacağı etkiler ve ülkemizin uluslararası piyasalardaki itibarı da dikkate alınarak borçlanmanın bazı sınırlamalara tâbi tutulmasında zorunluluk görülmektedir. Bu tür sınırlamalara çağdaş demokrasilerde de yaygın olarak başvurulmaktadır.
Bu madde ile, belediyelerin dış borçlanması ve tahvil ihracı sadece yatırım programında yer alan projelerle sınırlandırılmakta; iç borçlanmaya karar verme yetkisi bütçe gelirine bağlanarak bütçe gelirinin % 10'una kadar olan iç borçlanmaların meclis kararı, % 10'un üzerindeki borçlanmaların ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla vereceği kararın İçişleri Bakanlığı onayı ile yapılması öngörülmektedir.
Belediye ve bağlı kuruluşlarının iç ve dış borç stokunun ana para ve faiz tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranında artırımı sonucu bulunacak miktarı aşması durumunda, yeni borçlanmaya izin verilmemektedir. Bu oran, büyükşehir belediyelerinde birbuçuk kat olarak uygulanacaktır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 944, 1/1038 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 68)2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nin 200. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 200 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe bulunamadı: Bu kanun hükmünde kararnamenin TBMM'ye gönderilen gerekçesi TBMM kanun bilgi sisteminde bulunamadı; Resmî Gazete'de gerekçe yayımlanmaz.
29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu bent ve fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 7 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 15 başlığı: ilk imza sahibi ve 6 milletvekili)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (68. madde, 4. madde, 8. madde, 12. madde, 15. madde, 18. madde, 19. madde, 49. madde, 51. madde, 52. madde, 56. madde, 62. madde, 65. madde, 69. madde, 71. madde, 74. madde, 76. madde, 77. madde, EK 3. madde).
Madde ile, İçişleri Bakanlığına bağlı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün kapatılması ve görevlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı olarak kurulan Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne devretmesi doğrultusunda uyum düzenlemesi yapılmaktadır.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 15, 2/1285 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 30), s. 1130/3/2023 tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
30/3/2023 tarihli ve 7446 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle bu bentte yer alan “Çevre ve Şehircilik” ibaresi “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde, değiştirilmiştir.
Teklif eden: 128 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 407 başlığı: ilk imza sahibi ve 127 milletvekili)
2020 ve 2021 yılları Merkezi Yönetim Bütçe Kanunlarında Belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler tarafından yapılan bazı borçlanmaların aynı maddenin (d) bendinde belirtilen kısıtlamaya tabi olmayacağına ilişkin düzenlemenin Anayasa Mahkemesince ilgili Kanununda düzenlenmesi gerektiği gerekçesiyle iptal edilmiş olması sebebiyle, 5393 sayılı Kanuna hüküm eklenmektedir.
Ayrıca maddede adı geçen Bakanlık ve idarelerin görev alanları ve isimlerinde yapılan değişikliklere yönelik düzenleme yapılmaktadır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 407, 2/4895 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 6), s. 10Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.