Çevre Korunmasına İlişkin Önlemler ve Yasaklar
ÇK Madde 12 — Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü:
Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü:Değişik[16]
(Değişik: 26/4/2006-5491/9 md.)
Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (a), (e) ve (f) bentleri bakımından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne, diğer hükümler bakımından Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki, Bakanlıkça; İklim Değişikliği Başkanlığına, il özel idarelerine, çevre denetim birimlerini kuran belediye başkanlıklarına, Denizcilik Müsteşarlığına, Türkiye Çevre Ajansına, Emniyet Genel Müdürlüğüne, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına (…)[17] devredilir. Denetimler, Bakanlığın belirlediği denetim usûl ve esasları çerçevesinde yapılır.[18][19][20]
Askerî işyerleri, askerî bölgeler ve tatbikatların bu Kanun çerçevesindeki denetimi ve neticelerine ait işlemler; Genelkurmay Başkanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Bakanlık tarafından müştereken hazırlanacak yönetmeliğe göre yürütülür.
İlgililer, Bakanlığın veya denetimle yetkili diğer mercilerin isteyecekleri bilgi ve belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karşılamak, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek zorundadırlar.
İlgililer, çevre kirliliğine neden olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim şemalarını, acil durum plânlarını, izleme sistemleri ve kirlilik raporları ile diğer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde Bakanlığa veya yetkili denetim birimine vermek zorundadırlar.
Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğüne ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
İçtihatlar
Yargıtay 4. Ceza Dairesi
E. 2012/4713 · K. 2014/34050 · 24.11.2014
d) 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 12. maddesi gereğince Çevre ve Orman Bakanlığının, İzmir Büyükşehir Belediyesine denetleme yetkisi devri yapıp yapmadığı araştırılıp, yetki devrinin varlığı durumunda aynı belediyede çevre koruma ve kontrol dairesi başkanlığında çalışan bilirkişi A. E.’nun tarafsız olamayacağı ve raporuna dayanılarak hüküm kurulamayacağı gözetilmeden,
Yargıtay 18. Ceza Dairesi
E. 2016/15421 · K. 2017/2171 · 27.02.2017
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü” kenar başlıklı 12. maddesine göre kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Çevre ve Orman Bakanlığı ile yetkisini devrettiği diğer kurumlara aittir. Bu durumda aynı Kanunun 30. ve CMK’nın 237/1 maddelerine göre Çevre ve Orman Bakanlığı ile denetleme yetkisinin devredildiği kurumlar veya çevreyi koruma ve çevre ile ilgili düzenleme yapma yetki ve görevi bulunan mahalli idareler davaya katılabileceği gibi, çevre kirliliği eyleminden zarar görmeleri koşulu ile gerçek ya da diğer tüzel kişilerin davaya katılması da mümkündür.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi
E. 2016/710 · K. 2016/1119 · 16.02.2016
… linyit kömürlerini Cemreş Marka ile yeşil renkte torbalara doldurup satışa sunacağını taahhüt etmesine rağmen yapılan denetimde farklı marka ile sarı renkteki torbalara doldurduğunun tespiti sebebiyle resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçunu işlediği iddia ve kabul olunan olayda; eylemin taahhüde rağmen 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/g ve 12. maddelerinde düzenlenen bildirim ve bilgi verme yükümlülüğüne aykırı davranmak olmayıp kömürlerin farklı marka ve renkteki torbalara doldurulmasından ibaret olması karşısında, anılan Kanun'un 26. maddesinde düzenlenen "yanlış ve yanıltıcı bilgi verme, yanlış ve yanıltıcı belge düzenleme, kullanma" fiiline uygun olmadığı ve sanığın üzerine…
Yargıtay 18. Ceza Dairesi
E. 2015/13033 · K. 2016/12044 · 01.06.2016
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü” kenar başlıklı 12. maddesine göre kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi ... Bakanlığı ile yetkisini devrettiği diğer kurumlara aittir. Bu durumda aynı Kanunun 30. ve CMK’nın 237/1 maddelerine göre .. . Bakanlığı ile denetleme yetkisinin devredildiği kurumlar veya çevreyi koruma ve çevre ile ilgili düzenleme yapma yetki ve görevi bulunan mahalli idareler davaya katılabileceği gibi, çevre kirliliği eyleminden zarar görmeleri koşulu ile gerçek ya da diğer tüzel kişilerin davaya katılması da mümkündür.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler5
[16]Bu madde başlığı "Denetim" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
[17]Bu fıkrada yer alan “veya Bakanlıkça uygun görülen diğer kurum ve kuruluşlara” ibaresi; Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararıyla iptal edilmiştir.
[18]24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Sahil Güvenlik Komutanlığına, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre belirlenen denetleme görevlilerine” ibaresi “Türkiye Çevre Ajansına, Emniyet Genel Müdürlüğüne, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına” şeklinde değiştirilmiştir.
[19]2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle bu fıkraya “Bakanlıkça;” ibaresinden sonra gelmek üzere “İklim Değişikliği Başkanlığına,” ibaresi eklenmiştir.
[20]11/3/2026 tarihli ve 7576 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “denetleme yetkisi” ibaresinden sonra gelmek üzere “9 uncu maddenin birinci fıkrasının (a), (e) ve (f) bentleri bakımından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne, diğer hükümler bakımından” ibaresi eklenmiştir.
İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 9. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
Denetim
Atık ve artıkların arıtılması, uzaklaştırılması ve zararsız hale getirilmesi ile ilgili denetimlerin nasıl ve hangi kurum ve kuruluşlarca yapılacağı, denetleme elemanlarının nitelikleri ve yetkileri yönetmelikle belirlenir. Kuruluş ve işletmeler faaliyetlerinin denetlenmesi için çıkardıkları atık ve artıkların özellik ve miktarına ilişkin bilgileri sürekli ve düzenli olarak belirlemek ve bu hususu belgelemekle yükümlüdürler.
Resmî Gazete · 11 Ağustos 1983, Sayı 18132Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.