Ticari İşletme
TTK Madde 105 — B) Acentenin yetkileri I - Genel olarak
B) Acentenin yetkileri I - Genel olarak
(1) Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir.
(2) Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir.
(3) Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz.
İçtihatlar
TTK 105/21 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2022/1006 · K. 2023/4146 · 05.07.2023
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Denizcilik'in dava konusu taşımayı üstlendiğine ilişkin bir delilin dosyada bulunmadığı, davalı tarafın konişmentoyu acente sıfatıyla imzaladığı, davalı acentenin 6102 sayılı Kanun'un 1238 inci maddesi gereğince taşıyan sayılamayacağı, 6102 sayılı Kanun'un 105 inci maddesi uyarınca acenteye ancak taşıyana izafeten dava yöneltilebileceği gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Madde geneli2 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2022/3129 · K. 2023/6856 · 27.11.2023
Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin 6102 sayılı Kanun'un 105 inci maddesi uyarınca davacı ile ... şirketi arasında yapılan navlun sözleşmesine aracılık edip davada acentelik hizmeti verdiği ... şirketi adına hareket ettiğini, navlun sözleşmesinde yetki şartı olduğunu, taşımayı yapan ... …
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
E. 2023/3930 · K. 2024/3263 · 22.10.2024
Davalı vekili; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna aykırı karar verildiğini, müvekkil şirketin davalı şirketle tek ilişkisinin ISM sözleşmesinden ibaret olduğunu, TTK 102 ve devamı maddelerde niteliği ve kapsamı açıklanmış olan acentelik kavramı ile ilgisinin olmadığının bilirkişi raporunda yapılan tespitler ile de sabit olduğunu, müvekkili şirketin TTK 103 kapsamında da TTK 105 kapsamında da acentelik sıfatı bulunmadığını, acenteden bahsedebilebilmesi için; …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-10-31. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
6762 sayılı Kanunun 119 uncu maddesi, 105 inci maddede bir değişiklik dışında Tasarıda korunmuştur. Maddenin üçüncü fıkrasında yer alan "Bu hükümlere aykırı olan şartlar muteber değildir" hükmü "yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir" şekline dönüştürülüp ikinci fıkraya eklenmiştir. Çünkü, maddenin ilk iki fıkrasındaki hükümlere aykırı şartları hükümsüz saymak yerli tacirlerin acenteleri yönünden hiçbir anlam taşımamaktadır. Yerli tacirlerin yerleşme ve iş yerleri Türkiye'de bulunduğu için yetkili bir veya birkaç mahkeme bulmak ve onları mahkemeye getirmek güç değildir. Maddenin öngörülme amacı yabancı tacirlere Türkiye'de dava açılması olanağını yaratmaktadır. Ancak bu olanak sebebiyle ortaya çıkan bir sorunun giderilmesi için, maddeye yeni bir (üçüncü) fıkra eklenmesi gerekmiştir. Yurtdışında yerleşik olan asile izafeten Türkiye’de acenteye dava açılması hakkı, uygulamada bir süre, alınan ilamın acenteye karşı uygulanabileceği şeklinde yorumlanmıştır. Bu uygulama sebebiyle acenteler, temsil ettikleri kişilerin borçlarını ödemek zorunda bırakılmıştır. Oysa, Türkiye’de bir tebligat adresi tesis eden hükmün bu doğrultuda yorumlanması, maddenin amacına aykırıdır. Acente, temsilci sıfatıyla hareket ederken, asilin borcunu üstlenmez veya bu borca kefil olmaz. Bu konuda yaşanan tereddütleri gidermek için üçüncü fıkra kaleme alınmış ve asile izafeten acente aleyhine açılan davada alınan ilamın acentenin malvarlığı aleyhine uygulanamayacağı açıklığa kavuşturulmuştur.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · komisyon raporu, 1/324 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 105), s. 102Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.