Türk Vatandaşlığının Kazanılması
TVK Madde 12 — Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller
Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller
(1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. [1][2]
a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.
b) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu.
c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler.
(2) (Ek: 19/10/2017-7039/29 md.) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir.
İçtihatlar
TVK 12/16 karar · (b) (c) bentleri
TVK 12/1-b4 karar
Danıştay 10. Daire
E. 2024/405 · K. 2026/361 · 05.02.2026
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca istisnai olarak Türk vatandaşlığının kazanılabilmesi için, öncelikle bu maddede atıfta bulunulan 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 31. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde aranan koşulu taşımak gerektiği açıktır. Bahse konu kurala göre, kısa süreli ikamet izni alabilmek ve Türk vatandaşlığını kazanma başvurusunda bulunabilmek için, Türkiye’de çalışmayan yabancının, Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapması zorunludur. …
Danıştay 10. Daire
E. 2019/10085 · K. 2024/1953 · 15.05.2024
Davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından, 5901 sayılı Kanun'a göre nüfus kayıtlarına tescil işlemi sırasında Cumhurbaşkanı kararının dikkate alındığı, davacıların karar tarihi itibarıyla ergin yaşta bulunduğundan 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca başvurunun sonuçlandırılamadığı, dosyalarının ayrıldığı ve 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca Türk vatandaşlığını kazandıkları, davacılar hakkında yapılan işlemlerin ilgili mevzuata uygun olduğu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay 10. Daire
E. 2023/5553 · K. 2025/6175 · 15.12.2025
Bu doğrultuda, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai olarak Türk vatandaşlığına alınan davacılara yönelik bu kararın, anılan Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca kararı veren makam tarafından geri alınmasında yasal bir engel bulunmamaktadır. Ancak kararın geri alınmasını gerektirecek sebeplerin varlığının somut, yeterli ve ciddi bilgiler ile ortaya konulması gerektiği kuşkusuzdur.
Danıştay 10. Daire
E. 2019/12203 · K. 2023/6981 · 16.11.2023
Davalı … tarafından, 5901 sayılı Kanun'a göre nüfus kayıtlarına tescil işlemi sırasında Cumhurbaşkanı kararının dikkate alındığı, davacının karar tarihi itibarıyla ergin yaşta bulunduğundan 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca başvurunun sonuçlandırılamadığı, dosyasının ayrıldığı ve 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca Türk vatandaşlığını kazandığı, davacı hakkında yapılan işlemlerin ilgili mevzuata uygun olduğu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
TVK 12/1-c2 karar
Danıştay 10. Daire
E. 2022/4584 · K. 2025/5776 · 04.12.2025
Bu çerçevede, 5901 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinde aksi yönde herhangi bir hükmün yer almadığı da dikkate alındığında, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ilk hali uyarınca ilgilinin istisnai yoldan Türk vatandaşlığına alınmasına yönelik Bakanlar Kurulu kararının, gerek Anayasa'nın Geçici 21. maddesinin (G) fıkrası gerekse 5901 sayılı Kanun'un 6735 sayılı Kanun ile değişik 12. maddesinde yetkili makamın Cumhurbaşkanı olarak belirlenmesi karşısında, Cumhurbaşkanı kararıyla geri alınabileceği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Danıştay 10. Daire
E. 2024/3835 · K. 2026/324 · 04.02.2026
Bu doğrultuda, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında Cumhurbaşkanı Kararı ile istisnai olarak Türk vatandaşlığına alınan davacıya yönelik bu kararın, anılan Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca kararı veren makam tarafından geri alınmasında yasal bir engel bulunmamaktadır. Ancak kararın geri alınmasını gerektirecek sebeplerin varlığının somut, yeterli ve ciddi bilgiler ile ortaya konulması gerektiği kuşkusuzdur.
Madde geneli2 karar
Danıştay 10. Daire
E. 2022/4452 · K. 2025/5774 · 04.12.2025
Bu çerçevede, 5901 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinde aksi yönde herhangi bir hükmün yer almadığı da dikkate alındığında, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ilk hali uyarınca ilgilinin istisnai yoldan Türk vatandaşlığına alınmasına yönelik Bakanlar Kurulu kararının, gerek Anayasa'nın Geçici 21. maddesinin (G) fıkrası gerekse 5901 sayılı Kanun'un 6735 sayılı Kanun ile değişik 12. maddesinde yetkili makamın Cumhurbaşkanı olarak belirlenmesi karşısında, Cumhurbaşkanı kararıyla geri alınabileceği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Danıştay 10. Daire
E. 2022/4453 · K. 2025/5775 · 04.12.2025
… ettiği, Anayasa'nın 66. maddesinin, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 5., 9., 12. ve 40. maddelerinin Türk vatandaşlığının kazanılmasına veya kaybedilmesine yönelik hükümler içerdiği, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 66. maddesinin de bu hususlara yönelik düzenleme içerdiği, dava konusu olayda, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamında Türk vatandaşlığını kazanmak üzere 20/12/2017 tarihinde İstanbul Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvuruda bulunan ve 31/01/2019 tarihli ve 698 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türk vatandaşlığını kazanan davacının Türk vatandaşlığının, 5901 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca, hukuki şartlar oluşmadan…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler2
[1]28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasına (a) bendinden sonra gelmek üzere ‘’b’’ bendi eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
[2]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 188 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlığın teklifi, Bakanlar Kurulunun” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri4
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile; Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan ve İçişleri Bakanlığınca da durumu uygun görülen yabancılar, vatandaşlığa alınması zaruri görülenler ve göçmen olarak kabul edilen yabancılar, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Türk vatandaşlığına istisnai olarak alınabileceklerdir. Bu yolla vatandaşlığı kazanmada milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir halin bulunmaması gerekmektedir.Durumları bu şarta uygun olanlar, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile Türk vatandaşı olabilecektir.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Tasarının bu maddesinde Alt Komisyonda atıf açıkça yazılmış ve (a) bendine "kültürel" kelimesi eklenmiştir (Komisyon raporu); gerekçe tasarı metnini açıklar.
TBMM · S. Sayısı 90, 1/458 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 12), s. 528/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Kanunun 27. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasına (a) bendinden sonra gelmek üzere ‘’b’’ bendi eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile; yürürlükten kaldırılan mevzuat ve diğer mevzuat hükümlerinde yapılan değişiklikler düzenlenmektedir.
27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda değişiklik yapılarak, yabancı mühendis ve mimarların Bakanlıkça verilen çalışma izni ile bu unvanları kullanarak çalışabilecekleri, bu yabancılardan bir aydan fazla kalanların ilgili odaya geçici aza olması gerektiği hükme bağlanmaktadır.
Yabancı çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti belgeleri 21/2/1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununa eklenerek değerli kağıt haline getirilmekte, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununda değişiklik yapılarak, çalışma izni ve çalışma izni muafiyet belgelerinin düzenlenmesinde harç alınmasına ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır. Bu düzenlemelerle; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti alan yabancılara ikamet izni harcı muafiyeti getirilmekte, kamu gelirleri açısından azalmaya neden olmayacak biçimde çalışma izni muafiyeti ve çalışma izni harç miktarları yeniden belirlenmekte, çalışma izni muafiyetinin geçerlilik süresinin üç aydan uzun olması kaydıyla harç alınması hüküm altına alınmaktadır. Bu kapsamda, bir yıl için 500 TL olarak belirlenen süreli çalışma izni harcının her bir yıl için aynı miktarda alınacağı da düzenlenmektedir. Bu kapsamda süresi bir yıldan fazla olup iki yılı aşmayan (iki yıl dahil) çalışma izni belgesinden iki yıllık harç miktarı olan 1000 TL harç tahsil edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte Turkuaz Kart sahibi yabancılar ile bunların eş ve çocuklarından harç alınmayacağı düzenlenmektedir.
Yükseköğretim kurumlarında çalışacak yabancı öğretim elemanlarına verilecek çalışma izinleri konusunda 2547 sayılı Kanunda değişiklik yapılarak ilgili maddeye ön izin düzenlemesi aktarılmaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının göç politikalarının oluşturulması sürecinde etkin çalışması gerekeceğinden görev, sorumluluk ve temsil görevlerini uygulayacak uzmanlaşmış bir birimin oluşturulması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün kurulması öngörülmekte, görevleri sayılmakta ve kurulan yeni ana hizmet birimi için kadrolar ihdas edilmektedir.
Serbest bölgelerde çalışacak yabancılara verilecek çalışma izinleri konusunda 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununda gerekli değişiklikler yapılmaktadır.
Yürütülen kamu sağlığı hizmetlerinin yaygın ve etkili verilebilmesi, nitelikli sağlık insan gücünün yeterli sayıda olmasına da bağlı bulunduğundan, istihdamdaki Türk vatandaşlığı şartı kaldırılarak yabancı sağlık personelinin de Türkiye’de 4924 sayılı Kanunun kapsamında çalıştırılabilmelerine imkân tanınmakta ve yabancıların yerleştirme ve atamaları ile nakillerine yönelik usul ve esasların Sağlık Bakanlığınca belirleneceği düzenlenmektedir.
Ayrıca Tasarı ile, 6458 sayılı Kanunun uyumunu sağlayan düzenlemeler yapılmaktadır.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfası taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır. Tasarının 28 inci maddesi birden çok kanunda değişiklik yapar; 5901 sayılı Kanuna ilişkin değişiklik maddenin (10) fıkrasındadır (Kanunda (9) fıkra). Gerekçe maddenin tamamına aittir.
TBMM · S. Sayısı 403, 1/727 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 28), s. 1519/10/2017 tarihli ve 7039 sayılı Kanunun 29. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek: 19/10/2017-7039/29 md.)
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
5901 sayılı Kanunun 12 nci maddesine eklenen ikinci fıkra ile millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların taleplerinin Bakanlıkça reddedilmesi öngörülmektedir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfası taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 497, 1/868 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 29), s. 112/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK'nin 188. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 188 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlığın teklifi, Bakanlar Kurulunun” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: Hükümet (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (12. madde, 14. madde, 28. madde, 29. madde, 30. madde, 46. madde).
Madde ile, 29/5/2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda Anayasaya uyum çerçevesinde değişiklik yapılmıştır.
Not: Kanun hükmünde kararname Anayasa'nın 91 inci maddesi uyarınca TBMM'ye gerekçesiyle gönderilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · 1/3 esas numaralı 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin TBMM'ye gönderilen gerekçesi (madde 188), s. 17Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.