AY Madde 55 — VII. Ücrette adalet sağlanması

İlk kabul gerekçesi

Bu madde, bütün çalışanlara çalışmalarının karşılığı olarak ödenecek olan ücret, aylık ikramiyeler ve sosyal yardımların belli esasa dayandırılmasını öngörmektedir.

Bu esaslardan ilki, ücret, aylık, ikramiye ve sosyal yardımlar ancak «fiilen çalışma» karşılığı olarak ödenecektir, bunun için de iş süreleri, işin verimi, değeri ve niteliği dikkate alınacaktır.

İkinci esas, kamu kesiminde çalışanlar ile özel kesimde çalışanlar arasında ister işçi ister memur olsunlar ücret, aylık, ikramiye ve sosyal yardımlar bakımından hakkaniyet ve denge sağlamasıdır.

Amaçlanan fiilen çalışılmadan çalışmada geçmeyen süreler için ödeme yapılmamasıdır. Bunu sağlayacak sistemin usul tesis edileceği kanunda gösterilecektir.

Madde asgarî ücretin tespiti için de üç ayrı kriter getirmektedir. Asgarî ücret ülkenin ekonomik gücüne göre, iş bulanların ve bölgelerin sosyal ve ekonomik özelliklerine göre tespit edilecektir. Bütün ülke için ve bütün işkolları için asgarî ücret tespiti, önlenmez haksızlıklara sebep olur. Asgarî ücretin her bir işkolunun ve her bir ilin kaldırabileceği miktar esas alınarak tespit edilmesi genelde işçilerin aleyhine işleyecek bir çözümdür. Bunun tersi de düşünülebilir, en müreffeh bölgeye ve en çok ödeme kabiliyeti olan işkoluna göre tespit edilebilecek asgarî ücretin, diğer bölgelere de uygulanabileceği söylenebilirse de, bu gerçekleşemez.

Danışma Meclisince kabul edilen 60 ncı maddenin ikinci fıkrası, amaca uygun bir şekilde yeniden düzenlenmiş ve «Asgarî ücretin tespitinde, ülkenin iktisadî gücü, işkolları ve bölgelerin sosyal ve iktisadî özellikleri dikkate alınır.» şeklindeki hükmün Anayasa kuralı olması halinde başka bir ölçüye göre asgarî ücret tespit edilemeyeceğinden bu konudaki Anayasa kuralının çerçeve bir hüküm niteliğinde olması uygun görülerek böyle bir düzenlemeyle yetinilmiştir.

Ayrıca bu fıkranın içeriği yönünden «ücret» sözcüğü içinde, çalışma ve emek karşılığı olan aylık gibi hertürlü ödemeler de öngörüldüğünden, birinci fıkrada yeralan «ve aylık,» sözcükleri metinden çıkarılmıştır.

3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunun 21. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik fıkra: 3/10/2001-4709/21 md.)

Teklif eden: 291 milletvekilinin teklifi (TBMM teklif sayfası imza listesi)

Çalışanların asgari yaşam standartlarının sağlanması amaçlanmaktadır.

Not: Teklif metni taranmış görüntüdür; gerekçe görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır. Anayasa Komisyonu raporu (S. Sayısı 737) TBMM kanun bilgi sisteminde bulunmadığından karşılaştırma teklif metniyle kanun metni arasında yapılmıştır.