Siyasi Haklar ve Ödevler
AY Madde 68 — III. Siyasi partilerle ilgili hükümler A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma
III. Siyasi partilerle ilgili hükümler A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılmaDeğişik[24]
(Değişik: 23/7/1995-4121/6 md.)
Vatandaşlar, siyasi parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve partilerden ayrılma hakkına sahiptir. Parti üyesi olabilmek için onsekiz yaşını doldurmuş olmak gerekir.
Siyasi partiler, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır.
Siyasi partiler önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içerisinde faaliyetlerini sürdürürler.
Siyasi partilerin tüzük ve programları ile eylemleri, Devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine, millet egemenliğine, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz; sınıf veya zümre diktatörlüğünü veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayamaz; suç işlenmesini teşvik edemez.
Hakimler ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı organları mensupları, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri, yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları ile yükseköğretim öncesi öğrencileri siyasi partilere üye olamazlar.
Yüksek öğretim elemanlarının siyasi partilere üye olmaları ancak kanunla düzenlenebilir. Kanun bu elemanların, siyasi partilerin merkez organları dışında kalan parti görevi almalarına cevaz veremez ve parti üyesi yüksek öğretim elemanlarının yüksek öğretim kurumlarında uyacakları esasları belirler.
Yüksek öğretim öğrencilerinin siyasi partilere üye olabilmelerine ilişkin esaslar kanunla düzenlenir
Siyasi partilere, Devlet, yeterli düzeyde ve hakça mali yardım yapar. Partilere yapılacak yardımın, alacakları üye aidatının ve bağışların tabi olduğu esaslar kanunla düzenlenir.
İçtihat ara
Dipnotlar ve değişiklikler1
[24]Bu maddenin kenar başlığı “A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden çıkma” iken, 23/7/1995 tarihli ve 4121 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri1
23/7/1995 tarihli ve 4121 sayılı Kanunun 6. maddesiyle verilen metnin gerekçesi
Teklif eden: 301 milletvekilinin teklifi
Teklifin 8 inci maddesi ile T. C. Anayasasının 68 nci maddesinin birinci fıkrasındaki siyasî partilere üyelik yaşı 18 olarak değiştirilmiş, 4 üncü ve 5 inci fıkralar birleştirilerek yeniden düzenlenmiş, 6 ncı fıkra madde metninden çıkartılmış, son fıkradaki yüksek öğretim kuruluşlarındaki öğretim elemanları ibaresi fıkradan çıkartılarak, “öğrenciler” ibaresi “yüksek öğretim öncesi öğrencileri” olarak değiştirilmek suretiyle fıkra yeniden düzenlenmiştir.
Not: Sıra sayısı taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır. Gerekçe 2/1007 esas numaralı teklifin 8 numaralı maddesine aittir; Anayasa Komisyonu üç teklifi birleştirmiş, komisyon metninin bazı maddeleri kanunlaşan metinde yer almadığından bu madde kanunun 6 numaralı maddesi olmuştur. Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 861 (19. Dönem), 2/1007 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 8), s. 8İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
23/7/1995 tarihli ve 4121 sayılı Kanunun 6. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
III. Siyasî partilerle ilgili hükümler / A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden çıkma
Vatandaşlar, siyasî parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve partilerden çıkma hakkına sahiptir. Parti üyesi olabilmek için yirmibir yaşını ikmal etmek şarttır. Siyasî partiler, demokratik siyasî hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Siyasî partiler, önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içinde faaliyetlerini sürdürürler. Siyasî partilerin tüzük ve programları, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, millet egemenliğine, demokratik ve lâik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz. Sınıf veya zümre egemenliğini veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayan siyasî partiler kurulamaz. Siyasî partiler, yurt dışında teşkilatlanıp faaliyette bulunamaz, kadın kolu, gençlik kolu ve benzeri şekilde ayrıcalık yaratan yan kuruluşlar meydana getiremez, vakıf kuramazlar. Hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, öğrenciler ve Silahlı Kuvvetler mensupları siyasî partilere giremezler.
Resmî Gazete · 9 Kasım 1982, Sayı 17863 (Mükerrer)Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.