AY Madde 78 — D. Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler

İlk kabul gerekçesi

1. Bu madde ile 1961 Anayasasında farklı olarak Cumhurbaşkanına Türkiye Büyük Millet Meclisinden seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasını talep etme yetkisi verilmiştir.

2. Geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa erteleme kararının yenilenmesi sağlanabilir.

3. Seçim dönemleri 5 yıl olması nedeniyle yapılacak ara seçimlerinin 5 yılın ortası olan 30 ay geçmedikçe yapılması uygun görülmemiştir. 1961 Anayasasının 74 üncü maddesinin genel anlayışı içerisinde bu süre tespit edilmiştir. Ancak genel seçimlere gitmeden önce Meclis üye tamsayısının yüzde 5'i oranında bir boşalma olduğu takdirde üç ay içerisinde ara seçimlerinin yapılması zorunlu görülmüştür. Çünkü yüzde 5 oranında bir boşalmanın iktidar değişikliklerine sebep olabilecek bir noksanlık olduğu görüşüne varılmıştır.

Bu şartlara rağmen her ne sebeple olursa olsun genel seçimlere 1 yıl kala ara seçimlerinin yapılmasının sakıncalı olduğu görüşüne varılmıştır. Bu nedenle genel seçimlere 1 yıl kala yüzde 5 boşalma nedeniyle ara seçimlerine gidilemeyecektir.

Ayrıca Cumhurbaşkanı da Meclisten ara seçimlerin, Cumhurbaşkanı seçimine 1 yıl kala ertelenmesini isteyemeyeceği kabul edilmiştir. Bunun nedeni, yapılacak seçimlerin Cumhurbaşkanı seçimine etkisini önlemek dolayısıyladır.

Danışma Meclisince kabul edilen 86 ncı maddenin Cumhurbaşkanının seçimlerin bir yıl geri bırakılmasını Türkiye Büyük Millet Meclisinden istemesine ilişkin ikinci ve altıncı fıkraları madde metninden çıkarılarak madde 78 inci madde olarak yeniden düzenlenmiştir.

Not: Taramada lekeli ya da silik olan paragraf sonu noktası görüntüyle tamamlanmıştır.

27/12/2002 tarihli ve 4777 sayılı Kanunun 2. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek fıkra: 27/12/2002-4777/2 md.)

Teklif eden: 247 milletvekilinin teklifi

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin geriye bırakılması ve ara seçimleri düzenleyen 78 inci maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilerek, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı ile ara seçime gidilebileceği, ancak bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması halinde, boşalmayı takip eden altmış günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılacağı hükme bağlanmaktadır.

Not: 4777 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 4774 sayılı Kanunun yeniden kabulüdür; geri gönderme üzerine hazırlanan komisyon raporunda (S. Sayısı 5) madde gerekçesi yoktur, gerekçe 4774 sayılı Kanunun teklifine aittir. Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.

21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

Bu maddenin kenar başlığı “D. Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin geriye bırakılması ve ara seçimleri” iken, 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

Teklif eden: 316 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 447 başlığı: adı yazılan 6 milletvekili ile 310 milletvekili)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (78. madde, 8. madde, 15. madde, 17. madde, 19. madde, 73. madde, 82. madde, 88. madde, 89. madde, 93. madde, 96. madde, 108. madde, 117. madde, 118. madde, 123. madde, 124. madde, 125. madde, 127. madde, 131. madde, 134. madde, 137. madde, 146. madde, 148. madde, 149. madde, 150. madde, 151. madde, 152. madde, 153. madde, 154. madde, 155. madde, 158. madde, 166. madde, 167. madde).

Madde ile önerilen hükümet sistemine uyum sağlamak amacıyla anayasanın farklı maddelerinde bulunan bazı ibareler değiştirilmekte, bazı maddelere yeni ibareler eklenmekte, bazı maddelerde de bir kısım ibareler metinden çıkarılmaktadır.

Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır. Gerekçe teklifin 19 numaralı maddesine aittir; teklifin 5, 14 ve 15 numaralı maddeleri komisyonda metinden çıkarıldığından bu madde kanunun 16 numaralı maddesi olmuştur (Anayasa Komisyonu raporu, s. 40–42). Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.