Üyelerin Nitelikleri, Seçimi ve Atanması
AYMK Madde 7 — Üyelerin seçimi
Üyelerin seçimi
(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi Başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için göstereceği üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılacak bu seçimde, her boş üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur. İkinci ve üçüncü tur oylamalarda oyları eşit olan adaylar arasında eşitlik bozulana kadar oylama tekrarlanır.
(2) Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay (…)[4] genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukuk bilim dallarından olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan ve kendi üyesi olmayan öğretim üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.
(3) Yargıtay, Danıştay (…)[5] ve Sayıştay genel kurulları ile Yükseköğretim Kurulu ve baro başkanlarınca Mahkeme üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. Bu fıkra uyarınca yapılacak seçimler tek turda yapılır ve her bir üye her boş üyelik için bir adaya oy kullanabilir. Oyları eşit olan adaylar arasında eşitlik bozulana kadar oylama tekrarlanır.[6]
İçtihat ara
Dipnotlar ve değişiklikler3
[4]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 209 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[5]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 209 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[6]15/2/2014 tarihli ve 6524 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “üç adaya” ibaresi “bir adaya” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri3
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Maddeyle, Anayasanın 146 ncı maddesinde yapılan değişiklikler çerçevesinde Mahkemeyi oluşturan üyelerin seçimi düzenlenmiştir.
Birinci fıkraya göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir üyeyi baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden seçecektir.
İkinci fıkraya göre Cumhurbaşkanı, üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukuk bilim dallarından olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan ve kendi üyesi olmayan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçecektir.
Üçüncü fıkrada Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurulları ile Yükseköğretim Kurulu ve baro başkanlarınca Mahkeme üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerin usûl ve esasları düzenlenmiştir. Ayrıca zaman kaybının önlenmesi amacıyla seçimlerin tek turlu yapılması öngörülmüştür.
TBMM · S. Sayısı 696, 1/993 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 7), s. 315/2/2014 tarihli ve 6524 sayılı Kanunun 40. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
15/2/2014 tarihli ve 6524 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “üç adaya” ibaresi “bir adaya” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 78 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 523 başlığı: ilk imza sahibi ve 77 milletvekili)
Maddeyle, Anayasa Mahkemesine yüksek mahkemelerden Cumhurbaşkanınca seçilecek üye adaylarının belirlenmesi usulü değiştirilmektedir. Buna göre, kıdemi en az altı yıl olan adaylar arasından seçim yapılması ve yapılacak seçimde her bir üyenin her boş üyelik için bir adaya oy kullanabilmesi öngörülmektedir.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Teklifin 49 uncu maddesi kabul edilen metinde 40 ıncı maddedir; gerekçe maddeyi içeriğiyle anar.
TBMM · S. Sayısı 523, 2/1929 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 49), s. 122/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nin 209. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 209 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Teklif eden: Hükümet (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (7. madde, 2. madde, 3. madde, 6. madde, 9. madde, 21. madde, 22. madde, 35. madde, 37. madde, 38. madde, 39. madde, 40. madde, 43. madde, 54. madde, 57. madde, 66. madde, GEÇİCİ 2. madde).
Anayasada yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunda ibare değişiklikleri yapılması amaçlanmaktadır.
Not: Kanun hükmünde kararname Anayasa'nın 91 inci maddesi uyarınca TBMM'ye gerekçesiyle gönderilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · 1/5 esas numaralı 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin TBMM'ye gönderilen gerekçesi (madde 209), s. 22Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.