BankK Madde 109 — Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankalara ilişkin ortak hükümler
Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankalara ilişkin ortak hükümler
Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankaların ana sözleşmelerinde yer alan düzenlemelerin, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi olmaksızın, genel kurul yapılmaksızın değiştirilmesine ve tescil ettirilmesine Fon yetkilidir.
Fon, faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankaların hâkim ortaklarından ve tüzel kişi ortaklarının sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişi hissedarlarından ve yöneticilerinden, bunların eşlerinden, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlarından, evlatlıklarından ve kendilerini evlat edinenlerden kendilerine ait taşınmaz ve iştiraklerini, haczi caiz olan taşınır hak ve alacaklarını ve menkul kıymetlerini, her türlü kazanç ve gelirleri ile yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve ayrıca bildirimden önceki iki yıl içinde ivazlı veya ivazsız olarak iktisap ettikleri veya devrettikleri taşınmaz, haczi caiz taşınır, hak, alacak ve menkul kıymetlerini gösterir birer mal beyannamesi vermelerini istemeye yetkilidir. Mal beyannamesinin en geç yedi gün içinde Fona verilmesi zorunludur. Bu mal beyanının hüküm ve sonuçları hakkında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun ilgili hükümleri geçerlidir.
Fon, faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankada mevduat ve katılım fonu sahipleri ile diğer alacaklıların haklarını korumaya yönelik olarak gerekli göreceği her türlü tedbiri alır. Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankanın hâkim ortakları ve tüzel kişi ortaklarının sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişi hissedarları ve yöneticilerinin mal, hak ve alacaklarına Fonun talebi üzerine mahkeme tarafından teminat şartı aranmaksızın ihtiyatî tedbir veya ihtiyatî haciz konulabilir, bu kişilerin yurt dışına çıkışları yasaklanabilir. Bu şekilde alınan ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları, karar tarihinden itibaren altı ay içinde dava, icra ve iflas takibine konu olmaz ise kendiliğinden ortadan kalkar. İlgililer hakkında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 11 inci bab hükümlerine göre açılacak iptal davalarında aciz vesikası şartı aranmaz.
Faaliyet izninin kaldırıldığı veya Fona devredildiği tarihten itibaren bankanın alacaklılarından temlik yoluyla alacak edinen borçlular, temlik yoluyla edindikleri alacakları ile bankaya olan borçlarının takasının yapılması veya mahsup edilmesi talebinde bulunamaz. Bu sonucu doğuracak takas ve mahsup işlemleri banka açısından geçersizdir.
İçtihatlar
BankK 109/31 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi
E. 2025/512 · K. 2025/510 · 17.04.2025
… 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 106/5. Maddesinin ikinci cümlesine göre, Fon, bu Kanunun uygulanması ile sınırlı olmak üzere 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 166 ncı, 218 inci, 219 uncu, 223 üncü, 234 üncü, 236 ncı, 249 uncu, 251 inci ve 254 üncü maddelerindeki yetki ve görevler hariç olmak üzere iflas dairesi, alacaklılar toplantısı ve iflas idaresi görev ve yetkilerine sahip olarak bankayı tasfiye eder. Davacı şirketin iflasına karar verildiği nazara alındığında TTK'nın 556/1 ve 2. fıkraları uyarınca iflas idaresinin de TTK'nın 553 vd maddelerinde düzenlenen davayı açma yetkisi bulunmaktadır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 109/3. …
Madde geneli4 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
E. 2026/300 · K. 2026/317 · 19.02.2026
… ÖZETLE;yerel mahkemenin 5411 sayılı kanunun 109 ve 140 maddelerini genişletici ve hatalı yorumladığını, oysa davacının ... (...) olmadığını, ... adına değil, İflas İdaresi sıfatıyla hareket etmekte olduğunu, ... lehine öngörülen teminatsız tedbirin, haciz istisnalarının istisnai nitelikte olduğunu ve kıyas yoluyla uygulanamayacağını, 5411 sayılı Kanun’un 109/3 ve 140. maddelerinde düzenlenen teminatsız tedbir rejiminin yalnızca ... lehine tanınmış özel bir kamu hukuku istisnası olduğunu, bu istisnanın iflas idaresine teşmil edilmesinin hem kanunilik ilkesine, hem de istisnaların dar yorumlanması kuralına açıkça aykırı olduğunu, mahkemenin bu yönlerden usul ve yasaya aykırı karar verdiğini,…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
E. 2026/1399 · K. 2026/1441 · 09.07.2026
5411 sayılı Bankacılık Kanunun 109. maddesi ve HMK 389. maddeleri kapsamında davalıların taşınır ve taşınmaz mallarının, mal varlıklarının (emekli maaşı dışında) devrinin önlenmesi için taşınır ve taşınmaz mallarına, mal varlıklarına Bankacılık Kanunu 140. maddesi gereği teminatsız olarak tedbir konulmasına,'' karar verilmiş, karara karşı davalılardan ... vekili tarafından itiraz edilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
E. 2023/2072 · K. 2023/1679 · 02.11.2023
… Davacı vekili, ayrıca 6361 sayılı Kanun'un 50A/4 hükmünün atfıyla 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 109. maddesine göre de “....Fon, faaliyet izni kaldırılan veya fona devredilen bankada mevduat ve katılım fonu sahipleri ile diğer alacaklıların haklarını korumaya yönelik olarak gerekli göreceği her türlü tedbiri alır. Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankanın hâkim ortakları ve tüzel kişi ortaklarının sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişi hissedarları ve yöneticilerinin mal, hak ve alacaklarına Fonun talebi üzerine mahkeme tarafından teminat şartı aranmaksızın ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulabilir .Bu kişilerin yurt dışına çıkışları yasaklanabilir. …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
E. 2023/1639 · K. 2023/1677 · 02.11.2023
… verilen tedbir kararının verildiği tarihten itibaren altı ay içinde uygulattıkları, tedbir kararının 6100 sayılı HMK hükümlerine dikkate alınarak oluşturulmakla birlikte tedbir talebi ile ilgili 6361 sayılı Kanunun 50/A maddesinde yer alan atıf sebebiyle 5411 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin dikkate alınması gerektiği, 5411 sayılı Bankacılık Kanunun m.109/f.3 hükmünün karşısında ise söz konusu tedbirin, itiraz tarihi itibariyle halen ve hukuken geçerli olduğunın kabulü gerektiği, bahsi geçen hükme dayalı olarak mahkemelerce verilen ihtiyati tedbirin, karar tarihinden itibaren altı ay içinde icra takibine konu edilmiş olması durumunda artık tedbirin ortadan kalkmasının mümkün olmadığı, bu…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Fon, faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankalardaki mevduat ve katılım fonu sahipleri ile diğer alacaklıların haklarını korumaya yönelik olarak gerekli göreceği her türlü tedbirleri alması kapsamında; hâkim ortaklarından ve tüzel kişi ortaklarının sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişi hissedarlarından ve yöneticilerinden, kendilerine, eşlerine, altsoy ve üstsoyuna, kan ve kayın hısımlarına, evlatlıklarına ve kendilerini evlat edinenlere ait taşınmaz mal ve iştiraklerini, haczi caiz olan taşınır mal, hak ve alacaklarını ve menkul kıymetlerini ve her türlü kazanç ve gelirleri ile yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve ayrıca bildirimden önceki iki yıl içinde ivazlı veya ivazsız olarak iktisap ettikleri veya devrettikleri taşınmaz mal, haczi caiz taşınır mal, hak, alacak ve menkul kıymetlerini gösterir birer mal beyannamesi vermelerini istemeye ve malvarlıkları üzerine teminat aranmaksızın ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz kararları ile ilgililerin yurt dışına çıkmasını yasaklama dahil, alacaklıların menfaati için zorunlu olan her türlü muhafaza tedbirinin alınmasını ilgili mahkemeden istemeye yetkili kılınmıştır.
Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankaların Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın ana sözleşmelerinde yer alan düzenlemelerin genel kurul yapılmaksızın değiştirilmesinde ve tescil ettirilmesinde Fona yetki verilmiş, bankanın faaliyet izninin kaldırıldığı veya Fona devredildiği tarihten sonra bankaya borçlu olanların banka alacaklılarından temlik yoluyla alacak edinmeleri, takas ve mahsup talebinde bulunmalarına kısıtlamalar getirilmiş, böylelikle bu bankalar hakkında etkin ve süratli bir biçimde çözümleme faaliyetlerinin başlaması ve kesintiye uğratılmadan devam ettirilmesi amaçlanmıştır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 972, 1/1007 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 110)Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.