DMK Madde 224 — Mecburi hizmet:
Mecburi hizmet:Değişik
(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12/1 md.; Aynen kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Cumhurbaşkanınca belirtilen her derecedeki öğretim kurumları ve öğretim dalları dışında kalan kurum ve dallarda Devlet tarafından okutulanlardan,[284]
a) Yurtiçinde Devlet hesabına okutulan öğrenciler (Tatiller dahil) öğrenim süreleri kadar,
b) Yurtdışındaki öğretim kurumlarında Devlet hesabına öğrenimlerini bitiren öğrenciler (Tatiller dahil) öğrenim sürelerinin iki katı kadar,
Mecburi hizmetle yükümlüdürler.
(Değişik: 14/1/1988 – KHK-311/2.md.) Yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere 3 ay ve daha fazla süre ile dış memleketlere gönderilen memurlara gönderilme şekillerine bakılmaksızın yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar mecburi hizmet yüklenir.
Mecburi hizmet yükümlülüğünün 13/12/1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin a, b, d fıkraları kapsamına giren kurumlar arasında devri mümkündür. Mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar, yarışma sınavına tabi tutulmaksızın atanırlar.[285]
İçtihatlar
DMK 224/22 karar
Danıştay 8. Daire
E. 2000/1384 · K. 2000/5427 · 21.09.2000
… davacının, imzalamış olduğu taahhütnamede, dış ülkelerde ödenek alarak öğrenimde bulunduğu sürenin iki katı kadar mecburi hizmet yapmak üzere görev almayı kabul ettiği, bu nedenle ödenek aldığı süreden bu yönüyle sorumlu olacağı, aynı yasanın 39. maddesi uyarınca maaşsız izinli sayıldığı süreler için ise, bu maddenin atıfta bulunduğu 657 sayılı Yasanın 224/2 maddesi uyarınca izinsiz ücretli sayılarak geçirdiği sürelerin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlü olacağı gerekçesiyle davayı reddeden … İdare Mahkemesinin 24.12.1999 gün ve … sayılı kararının; yurtdışında kendi olanakları ile kaldığı süreler için mecburi hizmetle yükümlü tutulamayacağı öne sürülerek 2577 sayılı Yasanın 49. maddesi…
Danıştay 12. Daire
E. 2018/4532 · K. 2022/1334 · 22.03.2022
Davacı; davalı idare tarafından, 657 sayılı Kanun'un 78. maddesi uyarınca, hizmetine duyulan ihtiyaca istinaden, mesleğine ilişkin hizmetlerde yetiştirilmek ve eğitilmek amacıyla yurtdışı eğitimine gönderilen ve bu eğitim dönüşünde aynı Kanun'un 224. maddesi uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğü bulunan kişi statüsündedir.
Madde geneli1 karar
Danıştay 12. Daire
E. 2023/656 · K. 2023/1194 · 15.03.2023
Bakılan uyuşmazlıkta; davacının, 07/12/2020 tarihli dilekçe ile memuriyet görevinden çekilme talebinde bulunduğu, davacının memuriyet görevinden çekilme talebinin kabul edilmesi sonrası davalı idarenin 08/02/2021 tarihli işlemi ile davacının mecburi hizmet yükümlülüğünün ihlal edildiğinden bahisle Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil K.S.'ne dayanarak adına 22.282,60 ABD doları ve 11.252,24 TL borç çıkarılmasına ilişkin işlemin tesis edildiği, davacının söz konusu borç çıkarma işlemine itiraz ettiği ve bu itirazın davalı idarece reddedildiği anlaşılmaktadır.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-10-31. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler2
[284]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “İlgili Bakanlığın isteği, Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi ile Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.
[285]29/11/1984 tarihli ve 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 55 inci maddesi uyarınca; 13/12/1960 tarih ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine yapılan atıflar, 8/6/1984 gün ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddesine yapılmış sayılmaktadır. Bu bakımdan bu maddede zikredilen 4 üncü madde, 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi olarak dikkate alınmalıdır.
İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
30/5/1974 tarihli ve 12 sayılı KHK'nin 1. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
Mecburi hizmet
Devlet tarafından okutulanlardan; Yurt içinde Devlet hesabına okutulan öğrenciler öğrenim süreleri kadar (Tatiller dâhil), Yurt dışındaki öğretim kurumlarında Devlet hesabına öğrenimlerini bitiren öğrenciler öğrenim sürelerinin iki katı kadar (Tatiller dâhil), Yetiştirilmek, eğitilmek ve bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere dış memleketlere gönderilen Devlet memurları yurt dışında kaldıkları sürenin iki katı kadar, mecburi hizmetle yükümlüdürler. Mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar kurumlarınca yarışma sınavına tabi tutulmaksızın atanırlar.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 1965, Sayı 12056Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.