İkramiye ve Cezalar
KTVKK Madde 74 — İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar:
İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar:Değişik
(Değişik: 23/1/2008-5728/416 md.)
Kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir.
İzinsiz olarak define araştıranlar, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, bu fiillerin yurt dışına kültür varlıklarını kaçırma amacıyla veya kültür varlıklarının korunmasında görevli kişiler tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır.
Kişinin bu maddede tanımlanan suçları işlemek suretiyle bulduğu kültür varlığını soruşturma başlamadan önce mahallî mülkî amire teslim etmesi hâlinde, mahkeme verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapabilir.
İzinsiz olarak define araştıran kişinin, hakkında kovuşturma başlayıncaya kadar, kendisini bu fiili işlemeye gerekli cihazları temin etmek suretiyle sevk eden kişilerin kimliklerini açıklaması ve yakalanmasını sağlaması hâlinde, mahkeme verilecek cezada indirim yapabileceği gibi, ceza verilmesine yer olmadığına da karar verebilir.
İçtihatlar
KTVKK 74/13 karar
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2025/8296 · K. 2026/5091 · 14.05.2026
2863 sayılı Kanunun 74. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde, kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapan kişinin iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağı, aynı maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde ise izinsiz olarak define araştıranların üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. İki suçu birbirinden ayırmada esas alınacak kriter, kazı fiilinin gerçekleşip gerçekleşmediği hususudur. Soruşturma konusu eylem, şüpheliler tarafından kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı yapıldığına ilişkindir. …
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2024/1985 · K. 2025/7272 · 16.10.2025
Bölge Adliye Mahkemesince, sanıkların üzerine atılı 2863 sayılı Kanunun 74/1. Maddesinde düzenlenen kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapma suçunun ancak kazı eyleminin fiilen başlamasıyla oluşmakta olup, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre kazı yapılan alanın derinliğinin 40 cm den az olması halinde eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı, bu derinliği aşması halinde ise tamamlandığının kabul edildiği, bu halde kazı yapmak amacıyla olay yerine gelinmiş olsa bile, henüz icra hareketlerine başlamadan yakalanan sanıkların eyleminin ancak şartları varsa aynı maddenin 2. …
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2022/5939 · K. 2024/1530 · 28.03.2024
B) Sanığın izinsiz kazı yapmak eylemi bakımından, 2863 sayılı Kanun'un 74/1. maddesinin 5728 sayılı Kanunun 416. maddesi ile değiştirilmeden önceki halinin ''...Ruhsatsız sondaj ve kazı yapanlara, iki yıldan beş yıla kadar ağır hapis ve ellibin liradan ikiyüzbin liraya kadar adli para cezası..'' şeklinde olduğu, 5728 sayılı Kanun 416. maddesi ile değişik halinin ''...... varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır..'' şeklinde olduğu cihetle, suç tarihinden sonra, hükümden önce yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile 2863 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerin adli para cezası öngörmemesi yönünden daha lehe…
KTVKK 74/22 karar
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2025/2128 · K. 2026/496 · 15.01.2026
… gömdüğü altınları bulmak maksadıyla kazı yaptıklarını beyan ettiği, olay yerinde yakalanan diğer sanıkların da aynı mahiyette savunmada bulundukları, dosyada sanığın savunmasının aksine "kültür varlığı bulmak maksadıyla" kazı yaptığına dair bir delil bulunmadığı, öte yandan yerleşik Yargıtay uygulamasında da belirtildiği üzere 2863 sayılı Kanun'un 74/2. maddesinde düzenlenen “izinsiz define araştırma” suçunun oluşabilmesi için de fiilin mutlaka mezkur Kanun'un 6. maddesi kapsamında kalan, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında, bunların korunma alanlarında veya sit alanlarında gerçekleşmesi ve araziye fiziki müdahale teşkil etmeyen yüzeysel araştırma faaliyetlerinde…
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2021/961 · K. 2024/3019 · 06.06.2024
1-2863 sayılı Kanun'un 74/2. maddesinde düzenlenen “izinsiz define araştırma” suçunun oluşabilmesi için, anılan Kanun'un 6. maddesi kapsamında kalan korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında, bunların korunma alanlarında veya sit alanlarında, araziye fiziki müdahale teşkil etmeyen yüzeysel araştırma faaliyetlerinde bulunulması gerektiği, anılan suç ile aynı Kanun'un 74/1. maddesinde düzenlenen "kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı yapma" suçunu birbirinden ayırmada esas alınacak kriterin, kazı fiilinin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun olduğu, somut olayda ise sanığın, hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen diğer sanıklar ile fikir ve eylem…
Madde geneli2 karar
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2016/4498 · K. 2019/8175 · 08.07.2019
2010/155 Esas sayılı asıl dosya ile ilgili olarak 2863 sayılı Kanunun 74. maddesinde düzenlenen kültür varlığı bulmak için izinsiz kazı yapmak suçundan sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'ın beraaatine, ayrıca sanık ...'ın 2863 sayılı Kanunun 67/2. maddesinde düzenlenen kültür varlığı ticaretine aykırılık suçundan beraatine, yine 2011/179 Esas sayılı birleşen dosya ile ilgili olarak 2863 sayılı Kanunun 67/2. maddesinde düzenlenen kültür varlığı ticaretine aykırılık suçundan sanıklar ..., ..., ..., ... ve ...'nın beraaatine, aynı dosyada sanık ...'un 2863…
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2014/18517 · K. 2015/14397 · 02.10.2015
2-Dava konusu eylem izinsiz kazı yapma suçu olup 2863 sayılı Kanunun 74. maddesinde düzenlenmiştir. “Suç tanımında yer alan kazı fiili yer altında bulunan tarihi veya tabii değeri haiz taşınır ya da taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını ortaya çıkarmak için toprağın alt kademelerine inme faaliyetidir. Kazı veya sondaj, genellikle alet kullanılarak yapılmaktadır. Hatta uygulamada kazı eyleminin iş makineleri ile gerçekleştirildiğine de rastlanmaktadır. Bununla birlikte eylemin suç oluşturabilmesi için, kazı veya sondajın mutlaka alet yardımı ile yapılması gerekmez. El ile yapılan kazı faaliyeti de, cezai yaptırım gerektiren bir eylem olarak karşımıza çıkabilir. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 416. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar
Ruhsatsız sondaj ve kazı yapanlara,iki yıldan beş yıla kadar ağır hapis ve ellibin liradan ikiyüzbin liraya kadar ağır para cezası; izinsiz define araştıranlara da bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis ve yirmibeşbin liradan yüzbin liraya kadar ağır para cezası; izinsiz araştırma yapanlara ellibin liradan ikiyüzbin liraya kadar ağır para cezası verilir. Bu fiilleri yurt dışına kültür varlıklarını kaçırma amacıyla yaptıkları anlaşılanlar ve bu fiili işleyenler kültür varlıklarının korunmasında görevli kişiler ise bu maddede yazılı cezanın iki katı verilir. Bu kişilerin ellerinde bulunan kültür varlıkları, bedel ödemeksizin alınıp, ilgili müzelere teslim edilir.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 1983, Sayı 18113Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.