Amaç, Kapsam ve Tanımlar
TKAK Madde 1 — Amaç
AmaçDeğişik
(Değişik: 30/4/2014-6537/1 md.)
Bu Kanunun amacı; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemektir.
İçtihatlar
Danıştay 10. Daire
E. 2023/3197 · K. 2026/241 · 14.01.2026
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu; toprağın doğal veya yapay yollarla kaybını ve niteliklerini yitirmesini engelleyerek korunmasını, geliştirilmesini ve çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak, plânlı arazi kullanımını sağlamak ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara uygun olarak belirlenmesi, sınıflandırılması, arazi kullanım plânlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulması ile görev, yetki ve sorumluluklara ilişkin usûl ve esasları düzenlemektedir.
Danıştay 10. Daire
E. 2022/8427 · K. 2025/6984 · 29.12.2025
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu; toprağın doğal veya yapay yollarla kaybını ve niteliklerini yitirmesini engelleyerek korunmasını, geliştirilmesini ve çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak, plânlı arazi kullanımını sağlamak ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara uygun olarak belirlenmesi, sınıflandırılması, arazi kullanım plânlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulması ile görev, yetki ve sorumluluklara ilişkin usûl ve esasları düzenlemektedir.
Danıştay 10. Daire
E. 2023/6225 · K. 2026/240 · 14.01.2026
… Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza komşu taşınmaz üzerinde, büyükbaş hayvan ahırı ve müştemilatı yapılması amacıyla tarımsal amaçlı arazi kullanım izni alınmasına rağmen, izne aykırı olarak, parsel malikince üç katlı, iki blok halinde yaşlı bakım evi inşa edildiği, tarım arazisinin, tarımsal amaçlı arazi kullanım iznine aykırı olarak kullanımı nedeniyle, söz konusu tarım arazisinde, büyükbaş hayvan ahırı ve müştemilatı yapılması amacıyla ... tarih ve ...sayılı işlem ile verilen tarımsal amaçlı arazi kullanım izninin ve taşınmazda yapılacak büyükbaş hayvan ahırı ve müştemilatı projesine tadilat izni verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptal edilmesi,…
Danıştay 4. Daire
E. 2025/3704 · K. 2026/262 · 22.01.2026
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazilerinin tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı, ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla maddede öngörülen yatırımlar yönünden bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebileceği ve "Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 1. maddesiyle verilen metnin gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanununda bugüne kadar asgari tarımsal arazi ve işletme büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi hususlarına yer verilmemiş olduğundan Kanunun "Amaç" başlıklı 1 inci maddesine "tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal ve işletme büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi"; ibaresi eklenmiştir.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 564, 1/788 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 1), s. 8İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 1. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
Amaç
Bu Kanunun amacı; toprağın doğal veya yapay yollarla kaybını ve niteliklerini yitirmesini engelleyerek korunmasını, geliştirilmesini ve çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak, plânlı arazi kullanımını sağlayacak usûl ve esasları belirlemektir.
Resmî Gazete · 19 Temmuz 2005, Sayı 25880Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.