Mükellefin Ödevleri · Defter Tutma Bakımından Tüccarlar
VUK Madde 177 — Birinci sınıf tüccarlar:
Birinci sınıf tüccarlar:Değişik[51]
(Değişik 30/12/1980-2365/26 md.)
Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (2.500.000 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (3.500.000 TL) lirayı aşanlar;
2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (1.200.000 TL) lirayı aşanlar;
3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 7.200.000.000 (2.500.000 TL) lirayı aşanlar;
4. Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukardaki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.);
5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzelkişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.);
6. İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler.
(Ek fıkra: 21/1/1983-2791/4 md.; Mülga: 4/12/1985-3239/136 md.)
İçtihatlar
VUK 177/41 karar
Danıştay 3. Daire
E. 1994/1172 · K. 1995/1802 · 07.06.1995
… sebebiyle ortaklarının da birinci sınıf tüccar olduğunun kabulüyle ticari bir işletme olan kollektif şirketin kiraya verilmesinden dolayı elde edilen gelirin de ticari kazanç olması nedeniyle birinsi sınıf tüccarlar için belirlenen hayat standardı temel göstergesi üzerinden cezalı tarhiyat yapıldığının anlaşıldığı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177.maddesinin 4.fıkrasında her türlü ticaret şirketlerinin birinci sınıf tüccar olduğunun hükme bağlandığı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu nun 70.maddesinde ise aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mütesarrıfları, zilyedleri, ittifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracılar tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iradların gayrimenkul…
Madde geneli4 karar
Danıştay 4. Daire
E. 2018/1501 · K. 2022/1575 · 16.03.2022
Davacıya ilgili dönemde fatura düzenleyen … Vergi Dairesi mükellefi … hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporu incelendiğinde, … Cad. … Sok. … İş Merkezi No;:… …/… adresinde elektrik ve hırdavat malzemeleri toptan satışı işi ile uğraşmak üzere 16.10.2009 tarihinde mükellefiyet tesis ettirdiği, 15.12.2010 tarihi itibariyle mükellefiyetini terk ettiği, mükellef hakkında düzenlenen defter/belge ibraz yazısının kendisine tebliğ edildiği, mükellefin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği, buna gerekçe olarak defter ve belgelerinin kaybolduğu hususunu ifade ettiği ve gazeteye verdiği kayıp ilanını ibraz ettiği, defter ve belgeler için zayi belgesi alınmamış olduğu,…
Danıştay 3. Daire
E. 1996/5620 · K. 1998/545 · 24.02.1998
… defter tutması gerekirken işletme hesabı esasına göre defter tutması nedeniyle takdir komisyonu kararına dayanılarak adına re'sen salınan gelir ve geçici gelir vergileri, fon payı ile bunlara bağlı olarak kesilen kusur cezalarına karşı açılan davayı; olayda 1993 takvim yılı içinde elde ettiği hasılat tutarı ... lira olan davacının, Vergi Usul Kanununun 177/1.maddesinde belirlenen ve Bakanlar Kurulu Kararı ile tayin edilen ... liralık satış haddini aştığı, bu nedenle bilanço esasına göre defter tutması gereken davacının dönem matrahının re'sen takdir edilmesinde yasaya aykırılık bulunmadığı, ancak takdire dayanak oluşturacak bir tespit ya da araştırma yapılmadığı anlaşıldığından, birinci…
Danıştay 4. Daire
E. 2016/20263 · K. 2021/707 · 03.02.2021
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 14. maddesinde, vergi muamelelerinde sürelerin vergi kanunları ile belli edileceği, kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde on beş günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi tebliği yapacak olan idarenin belirleyeceği ve ilgiliye tebliğ edeceği, 30. maddesinin 1. fıkrasında da, re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi inceleme yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlandıktan sonra, aynı maddenin…
Danıştay 4. Daire
E. 2000/457 · K. 2000/1847 · 02.05.2000
Dosyanın incelenmesinden davacının tekel bayiliği işinden dolayı 1997 yılına ait alım ve satım tutarının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 177 inci maddesinin 1 inci bendinde yer alan haddeleri aşması nedeniyle birinci sınıfa dahil tüccar olduğu ve aynı Kanunun 176 ıncı maddesine göre ise bilanço esasına göre defter tutması gerektiği halde bu esasa göre defter tutmaması nedeniyle re'sen takdire başvurulduğu anlaşılmıştır. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler1
[51]Bu maddeye kanunla getirilen miktarlar aynen korunmuş olup, daha sonra 30/12/2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı) 588 Sıra No.’lu Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden geçerli olmak üzere tespit edilen miktarlar metne parantez içinde siyah punto ile işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklikler için bu Kanunun sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.
İlk kabul ve önceki metinler2
İlk kabul metni
30/12/1980 tarihli ve 2365 sayılı Kanunun 26. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
Birinci sınıf tüccarlar
Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler : 1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 200 000 lirayı veya satışlarının tutarı 220 000 lirayı aşanlar; 2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayrisâfi iş hasılatı 40 000 lirayı aşanlar; 3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin memzucen yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 200 000 lirayı aşanlar; 4. Her türlü ticaret şirketleri (Âdi şirketler iştigal nevileri yukarıki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.) 5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzel kişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilânço esasına göre defter tutmalarına imkân veya lüzum görülmiyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilebilir.) 6. İhtiyari olarak bilânço esasına göre defter tutmayı tercih edenler.
Resmî Gazete · 10 Ocak 1961, Sayı 107032. fıkra: 21/1/1983 tarihli ve 2791 sayılı Kanunun 4. maddesiyle eklenen metin
4/12/1985 tarihli ve 3239 sayılı Kanunun 136. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.
Yukarıdaki bentlerde belirtilen maktu hadlerin herbirini ayrı ayrı üç katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Resmî Gazete · 22 Ocak 1983, Sayı 17936Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.