AvK Madde EK 3 — Seçimlerin yapılması:

8/5/1984 tarihli ve 3003 sayılı Kanunun 8. maddesiyle eklenen metnin gerekçesi

Teklif eden: Hükümet (Bakanlar Kurulu)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (EK 3. madde, EK 1. madde, EK 4. madde). Bu maddeyi anan kısım vurgulanmıştır.

7. Tasarının 7 nci maddesi, kanuna 5 maddenin eklenmesini öngörmektedir.

Ek birinci madde, Anayasanın 135 inci maddesinin ikinci fıkrasıyla getirilen ve kamu kurum ve kuruluşlarında görevli avukatların baro levhasına yazılmalarını isteklerine bağlı kılan bir hükmü içermektedir. Avukatlık Kanunu, avukatlığa kabul, ruhsatname verilmesi ve baro levhasına yazılma işlemlerini birbiriyle bağlantılı olarak ve bir bütün halinde hükme bağlamış olduğundan baro levhasına yazılma zorunluğunu ortadan kaldıran hükümle doğabilecek boşluklar bu maddeyle ayrıca düzenlenmiştir. Buna göre Avukatlık Kanunu uyarınca avukatlığa kabullerine kendilerine ruhsatname verilmesine, baro levhasına yazılmalarına karar verilmiş bulunan kamu sektöründeki avukatlardaki baro levhasına yazılma şartı artık aranmayacak ancak bunlar baro levhasına yazılı avukatlara verilen yetki ve hakları kullanabilecekler ve ödevleriyle yükümlü olacaklardır. İkinci fıkra, stajlarını bitirdiklerinde yukarıda belirtilen bir göreve atanacaklarını beyan eden kişilerin baro levhasına yazılmayarak kendilerine avukatlık ruhsatnamesi verilmesini ve avukatlığa kabul edilmelerini öngörmektedir. Ancak, avukatlığa kabul ve ruhsatname verilmesi işlemi kanunun diğer hükümlerinin öngördüğü hükümlere, yani bu konuda baro yönetim kurulunca bir karar verilmesine, kararın Adalet Bakanlığınca onaylanmasına, ruhsatnamenin Türkiye Barolar Birliğince düzenlenip baroca yemin yaptırıldıktan sonra verilmesine tabi olacaktır. Maddenin birinci fıkrasında sayılan görevlerde bulunmaları ya da bu görevlere atanacakları gerekçesiyle baro levhasına yazılma zorunluğundan vareste tutulan kişiler bu görevlerinden ayrıldıklarında avukatlık mesleğini serbest olarak icra etmek istedikleri takdirde baro levhasına yazılma zorunluğunda olacaklardır.

Bu maddeyle kanuna eklenen ikinci madde, serbest meslek olmakla beraber bir kamu hizmeti niteliğinde bulunan avukatlığın (Avukatlık Kanunu Md. 1) ve kamu kurumu niteliğinde bulunan baroların dış ilişkilerinde düzen ve güveni sağlamak ve gerektiğinde Devletin adalet politikasının sağlıklı bir biçimde dış ülkelere yansıtılmasına yardımcı olmak için gerekli önlemleri almak bakımından yurt dışına görevli olarak kuruluşlarını temsil etmek üzere giden avukatların Adalet Bakanlığına başvurmalarını öngörmektedir.

Ek 3 üncü madde, Anayasanın 135 inci maddesinin birinci fıkrasında, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organ seçimlerinin yargı gözetimi altında yapılmasını öngören hükmün gereği olarak hazırlanmış bulunmaktadır. Maddede yargı gözetimi ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir. Bu suretle, barolardaki organ seçimlerinin bazı hallerde hâkimiyet kurmak isteyen bazı gruplarca kanun sınırları zorlanarak ve demokratik yöntemlerin uygulanmasını zorlaştırarak yapılmak istendiği konusundaki şikâyetler ve gözlemler nazarı itibare alınmıştır.

Ek 4 üncü madde Anayasanın 135 inci maddesindeki denetim konusunu düzenlemektedir. Barolarla Türkiye Barolar Birliği organlarınca verilen kararların bakanlığın onayına tabi olması, idarî vesayetin gerektirdiği bir denetim yolu olmakla beraber Anayasanın bundan daha geniş bir denetimi kastetmiş olduğu âşikâr olduğundan ayrıca Adalet Bakanlığının barolarla Türkiye Barolar Birliğini yerinde denetleme yetkisine sahip olduğu hükme bağlanmış bulunmaktadır.

Ek 5 inci madde, istemedikleri için baro levhasına yazılmayan kamu sektöründe görevli avukatların meslek kurallarına riayet etmemeleri halinde kanunda yazılı disiplin cezalarının uygulanacağını hükme bağlamış bu suretle, meslek kurallarına riayet edilmemesi halinde bu avukatların da ceza yaptırımlarına konu olmaları sağlanmıştır. Ayrıca Devlet memuru olmaları veya kamu sektöründe görevli bulunmaları sebebiyle statülerine göre tabi olacakları disiplin işlemlerinin saklı olduğu tabiîdir.

Not: 3003 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 28/3/1984 tarihli ve 2991 sayılı Kanunun yeniden kabulüdür; Adalet Komisyonu yalnız 77 nci maddenin onuncu fıkrasını yeniden incelemiş, «Kanunun diğer maddeleri aynen benimsenmiştir» (S. Sayısı 43). Gerekçe ilk kabulün sıra sayısındadır (S. Sayısı 24). Gerekçe 54 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek maddeleri ekleyen 7 nci maddesine aittir (kanunun 8 inci maddesi); ek maddeler için ortak gerekçe bölünmeden gösterilir, bu ek maddeyi anan paragraf vurgulanmıştır. Adalet Komisyonu ikinci fıkraya «asıl ve yedek» kelimelerini ve bir cümle eklemiş, onbirinci fıkrayı 79 sayılı Kararnamedeki biçimiyle (son cümlesini değiştirerek) kabul etmiştir (rapor, madde 11). 79 sayılı Kararnamenin bu fıkraya ilişkin gerekçesi: «2. — Tasarının 2 nci maddesi, 20.1.1983 tarih ve 54 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesiyle kanuna eklenen Ek 3 üncü maddenin onbirinci fıkrasını değiştirmek suretiyle, oyların ilçe seçim kurulu mühürü ile mühürlenmiş kâğıtlara yazılmasını ve mühürlü zarflara konularak kullanılmasını öngörmektedir.» (S. Sayısı 24, s. 5; onbirinci fıkra sonradan 3464 sayılı Kanunla değiştirilmiştir). Genel Kurulda kabul edilen yazılı gerekçesi olmayan önergeyle ikinci fıkra yeniden yazılmıştır (17 nci Dönem 1 inci Yasama Yılı 45 inci Birleşim (28.3.1984), s. 150–151); ikinci fıkra sonradan 4667 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

28/5/1988 tarihli ve 3464 sayılı Kanunun 2. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik onbirinci fıkra: 28/5/1988 - 3464/2 md.)

Teklif eden: 2 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 76 başlığı)

Kanun teklifi, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun seçimlerle ilgili hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkan aksaklık ve noksanlıkların giderilmesi amacıyla hazırlanmıştır.

Bu cümleden olarak, 1136 sayılı Kanunun;

a) Baro levhasına yazılı her avukatın olağan ve olağanüstü toplantılarda oy kullanma mecburiyetine ve bu mecburiyete uymamaları halinde haklarında Baro Başkanı tarafından uygulanacak disiplinel nitelikli para cezası verileceğine dair 86 ncı maddesinin birinci fıkrası değiştirilmekte ve bugün 1 500 liradan 7 500 liraya kadar olan cezanın etkin olabilmesi bakımından 20 000 liraya çıkarılması,

b) Seçimlerin yapılmasıyla ilgili Ek 3 üncü maddesinin, oy pusulalarının tanzimi usulüne dair olan onbirinci fıkrası değiştirilmekte ve bugün her organ seçimi için ayrı ayrı verilecek kâğıtlara yazılmak ve mühürlü zarflara konulmak suretiyle oy kullanılması usulü yerine, süre kaybına sebep olunmaması bakımından oy pusulalarının, her türlü şekilde ve istendiğinde liste halindede kullanılabilmesine imkân vermek üzere düzenlenebilmesi,

Öngörülmüştür.

Not: Teklifin tek gerekçesi iki maddeyi birlikte açıklar; bu fıkraya ilişkin bölüm (b) bendidir. Kanunlaşan metin teklif metninden farklıdır; gerekçe teklife aittir. Adalet Komisyonu raporu: «2 nci madde ifade düzgünlüğünü sağlamak ve maddeye açıklık getirmek amacıyla yeniden düzenlenmiş ve asıl üyenin mazereti halinde yedek üyenin genel kurula katılıp oy kullanacağına ilişkin bir cümle ilave edilerek teklifin diğer maddeleri aynen benimsenmiştir.» Genel Kurul maddeyi önergesiz kabul etmiştir (18 inci Dönem 1 inci Yasama Yılı 73 üncü Birleşim, 28.5.1988). «halindede» baskıdaki gibidir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

2/5/2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanunun 95. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik ikinci fıkra: 2/5/2001 - 4667/95 md.)

Teklif eden: 1 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 413 başlığı)

Üye sayısı dörtyüzü aşan barolarda mevcut durum korunarak, üye sayısı dörtyüzü geçmeyen barolarda, seçimlerin pazar gününe kalmaması, görüşmelerin yapıldığı gün seçiminde yapılması Avukatlık Kanununun ek 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek yeniden düzenlenmiştir.

Maddenin onikinci fıkrasında yapılan değişiklikle de uygulamada görülen tereddütleri gidermek için maddeye açıklık getirilerek, iptali gerektiren usulsüzlük tespit edilen organ için yeniden seçim yapılacağı, diğer organlar için seçimin yenilenmesine gerek olmadığı yönünde düzenleme yapılmıştır.

Not: Madde Adalet Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe teklif metnine aittir. Adalet Komisyonu raporu: «Teklifin 110 uncu maddesiyle değiştirilmesi öngörülen Avukatlık Kanununun ek 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında fıkraya açıklık getirmek için redaksiyon yapılmış, asıl ve yedek delegeler arasına doğal delegeler dahil edilmiş ve fıkranın son cümlesinde yer alan “ertesi” kelimesi yanlış anlamalara neden olmaması için metinden çıkarılmış ve 95 inci madde olarak kabul edilmiştir.»

14/7/2004 tarihli ve 5218 sayılı Kanunun 2. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

14/7/2004 tarihli ve 5218 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “avukatlardan genel kurula katılma hakkına sahip” ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.

Avukatlık Kanununun sistematiğinde çelişkilere ve tutarsızlıklara yol açan, kanunda amaca uygun olarak zaten düzenlenmiş bir konuyu, temel hak ve özgürlükleri demokratik toplumun gerekleriyle bağdaşmayan ve Anayasada bulunmayan nedenle sınırlayarak, ikinci kez Avukatlık Kanununun amacına aykırı biçimde düzenleyerek, avukatlar arasında ayırımcılık ve eşitsizlik yaratan 65 inci madde ikinci fıkra hükmü ile ek madde 3'ün ikinci fıkra birinci cümlesindeki "...kayıtlı avukatlardan genel kurula katılma hakkına sahip olanlar..." ifadesinin çıkarılması için bu tasarı hazırlanmıştır.

Not: Hüküm Hükümet tasarısında (1/831, S. Sayısı 624) ve Adalet Komisyonu metninde yoktur; tasarının 2 nci maddesine (E) fıkrası olarak Genel Kurulda kabul edilen önergeyle eklenmiştir. Başkan «Gerekçenin özetini okutuyorum» demiş, tutanakta yalnız özet gerekçe vardır (KKM 3 emsali). Komisyon takdire bırakmış, Hükümet katılmıştır. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 336. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik ondördüncü fıkra: 23/1/2008-5728/336 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Fıkranın (j) bendiyle, Kanunun ek 3 üncü maddesinin ondördüncü fıkrasında yer alan “Devlet memurları” ibaresi 5237 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi hükmüne uygun olarak “kamu görevlisi” şeklinde değiştirilmiş ve bu maddenin uygulanması görevle bağlantılı olarak işlenen suçlarla sınırlandırılmıştır.