AY Madde 142 — E. Mahkemelerin kuruluşu

İlk kabul gerekçesi

Mahkemelerin kanunla kurulması doğaldır. Kanuna dayanmayan ve kuruluşunu kanundan almayan hiçbir kimse veya organ yargı görevi yapamaz. Burada üzerinde durulacak önemli bir nokta mahkemelerin derecesi noktası veya sorunudur. Yargıtayın yükünün çok artmış olması kendisinden beklenen içtihat mahkemesi olma vasfını muhafaza edebilmesine de zorluk çıkarmaktadır. Hem hükümlerdeki isabet ve hem yargıtayın daha çok kanunları yorumlayıcı uygulamada yol göstericilik görevini yapabilmesi için mahkemelerin iki dereceye çıkarılması yararlı görülmüştür. Bununda güç ve imkân ölçüsünde yapılabilmesi işaret edilmiştir.

Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usullerini düzenleyecek kanunlarla mahkemelerin derecelendirilmesi de mümkün olabileceğinden, Danışma Meclisi metninin 150 nci maddesinin ikinci fıkrası madde metnine alınmamıştır.

21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 13. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek fıkra: 21/1/2017-6771/13 md.)

Teklif eden: 316 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 447 başlığı: adı yazılan 6 milletvekili ile 310 milletvekili)

Bu madde ile disiplin mahkemeleri dışında, savaş hali hariç askeri mahkemelerin kurulamayacağı hükme bağlanmaktadır. Ancak, savaş halinde asker kişilerin görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askeri mahkemeler kurulabilmesi öngörülmektedir.

Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır. Gerekçe teklifin 16 numaralı maddesine aittir; teklifin 5, 14 ve 15 numaralı maddeleri komisyonda metinden çıkarıldığından bu madde kanunun 13 numaralı maddesi olmuştur (Anayasa Komisyonu raporu, s. 40–42). Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.