Yargı
AY Madde 154 — B. Yargıtay
B. Yargıtay
Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve Cumhuriyet savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hakimler ve Savcılar (…)[97] Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir.
Yargıtay Birinci Başkanı, birinci başkanvekilleri ve daire başkanları kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler; süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilirler. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
Yargıtayın kuruluşu, işleyişi, Başkan, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeleri ile Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin nitelikleri ve seçim usulleri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.
İçtihat ara
Dipnotlar ve değişiklikler1
[97]21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Yüksek” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Madde gerekçeleri4
İlk kabul gerekçesi
Yargıtay genellikle Adliye Mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin temyizen inceleme merciidir. Kaza organının diğer anayasal organlardan en belirgin farkı karar ve hükümlerin isabetini sağlamak için itiraz ve temyiz merciilerinin kabul edilmiş olmasıdır. Yargıtay bu aslî görevinin yanında istisnaen kanunda gösterilen belli davalarda ilk mahkemelik görevini de yapmaktadır. Bu durum bazan işin niteliğinden ve bazan yargılanacak kişinin sıfatından ileri gelmektedir. Bu da toplum düzeni için zorunlu bir tutumdur. Yargıtayın çalışmalarında tam bir tarafsızlık sağlamak için üyeleri hâkimlik teminatı esasına göre Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca üye tamsayılarının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilmektedir. Yargıtay, hâkimlik teminatı esaslarına göre bağımsız bir yüksek mahkeme olarak çalışmaktadır. Düzenleme de bu ilkelere göre yapılmıştır.
TBMM · MGK S. Sayısı 450 (Danışma Meclisince kabul olunan metin), Danışma Meclisi Anayasa Komisyonunun madde gerekçesi (Danışma Meclisi metni madde 164), s. 57Cumhuriyet Başsavcılığı Yargıtay nezdinde çalışan bir kuruluştur. Bunun dışında siyasî partilerin tutum ve eylemlerini gözlemlemek ve gerektiğinde haklarında dava açmakla da görevlidir. Bu bakımdan bir başsavcı vekilliği ihdas olunmuştur. Kuruluşundaki teşkilatın da bu amaca yönelik olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Kanunun gösterdiği bazı ayrıcalı hallerde Yargıtaya başvurması için Adalet Bakanlığınca emir verilebileceği kanunlarda gösterilmiş olmakla beraber bunların hangi haller olduğu da belirtilmiş bulunmaktadır. Bu itibarla başsavcılık hâkimlik teminatı çerçevesi dahilinde bağımsız çalışan bir kuruluş halindedir. Madde bu esaslara göre düzenlenmiştir.
TBMM · MGK S. Sayısı 450 (Danışma Meclisince kabul olunan metin), Danışma Meclisi Anayasa Komisyonunun madde gerekçesi (Danışma Meclisi metni madde 165), s. 57Cumhuriyet Başsavcısına ve Cumhuriyet Başsavcı vekiline Anayasa ile verilen görevler dışında, bunların asıl görev ve fonksiyonlarının Yargıtay'ın kuruluşunda olduğu; mahkemelerin derecelendirilmeleri ve bazı hükümlerin Yargıtay'dan önce incelemeye tabi tutulabileceği; Yargıtay üyelerinin adlî yargı hâkimleri arasından seçileceği gözönünde tutularak, tasarının 164 ve 165 inci maddeleri bir madde halinde yeniden düzenlenmiştir.
TBMM · MGK S. Sayısı 450, Millî Güvenlik Konseyi Anayasa Komisyonu raporu, değişiklik gerekçesi (madde 154), s. 8821/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Yüksek” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Teklif eden: 316 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 447 başlığı: adı yazılan 6 milletvekili ile 310 milletvekili)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (154. madde, 8. madde, 15. madde, 17. madde, 19. madde, 73. madde, 78. madde, 82. madde, 88. madde, 89. madde, 93. madde, 96. madde, 108. madde, 117. madde, 118. madde, 123. madde, 124. madde, 125. madde, 127. madde, 131. madde, 134. madde, 137. madde, 146. madde, 148. madde, 149. madde, 150. madde, 151. madde, 152. madde, 153. madde, 155. madde, 158. madde, 166. madde, 167. madde).
Madde ile önerilen hükümet sistemine uyum sağlamak amacıyla anayasanın farklı maddelerinde bulunan bazı ibareler değiştirilmekte, bazı maddelere yeni ibareler eklenmekte, bazı maddelerde de bir kısım ibareler metinden çıkarılmaktadır.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır. Gerekçe teklifin 19 numaralı maddesine aittir; teklifin 5, 14 ve 15 numaralı maddeleri komisyonda metinden çıkarıldığından bu madde kanunun 16 numaralı maddesi olmuştur (Anayasa Komisyonu raporu, s. 40–42). Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 447, 2/1504 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 19), s. 15Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.