BBK Madde 14 — Meclis kararlarının kesinleşmesi

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde ile, büyükşehir belediye başkanına, gerekçesini de belirterek hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarının tekrar görüşülmesini isteme yetkisi verilmektedir. Tekrar görüşülmesi istenen kararlar, mecliste üye tam sayısının salt çoğunluğu ile tekrar kabul edildiği takdirde kesinleşmektedir. Büyükşehir belediye başkanı bu şekilde kesinleşen kararların iptali ve yürütülmesinin durdurulması için yargı mercilerine başvurabilecektir.

Getirilen sistem ile belediye başkanı ve meclis arasında bir denge kurularak, kararların meclislerde katılımcı bir anlayışla ele alınması sağlanmakta ve meclisin kilitlenmesini önleyecek tedbirler getirilmektedir. İlçe ve ilk kademe belediyelerinin imara ilişkin kararların kesinleşmesi için farklı bir düzenleme öngörülmekte ve bunların doğrudan büyükşehir belediye meclisi gündemine getirilerek aynen veya tadilen kabul etme yetkisi verilmektedir.

Büyükşehir belediye meclisi kararlarının kesinleşmesinden sonra en geç yedi gün içerisinde valiye gönderilmesi ve valinin hukuka aykırı gördüğü kararlar için on gün zarfında idarî yargı mercilerine başvuru imkânı getirilmektedir. Böylece, daha önce onay şeklinde uygulanan vesayet uygulamasına son verilerek yargı mercilerine başvuru şeklinde bir vesayet uygulaması öngörülmektedir.

Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.

3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Kanunun 85. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “on gün içinde” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

85 inci maddesi; kanun tekniğine uygunluk sağlanması amacıyla 86 ncı maddesi ile 5434 sayılı Kanunun ek 68 inci maddesinde yapılan değişikliğin, (2) numaralı alt bent olarak maddeye taşınması, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde yapılan değişikliğin ise (1) numaralı alt bent olarak numaralandırılması, Anayasa Mahkemesi Kararı yürürlüğe girmediğinden madde çerçevesinde yer alan "Anayasa Mahkemesince iptal edilen" ibaresinin çıkartılması, bu doğrultuda "yeniden düzenlenmiştir" ibaresinin "değiştirilmiştir" olarak değiştirilmesi, (b) bendinde Taşıt Kanununun 10 uncu maddesinde yapılan değişiklikte yanlış yazılan fıkra numarasının düzeltilmesini teminen "üçüncü" ibaresinin "ikinci" olarak değiştirilmesi ve eklenen cümlenin redaksiyona tabi tutulması, 15 inci maddede yapılan değişiklikle paralellik sağlanması amacıyla (d) bendinde yer alan "veya kent dışında" ibaresinin çıkarılması ve Büyükşehir Belediyesi Kanununda yapılan değişiklikler arasına, meclis kararlarına karşı idari yargıya gidebilmedeki on günlük süre şartının kaldırılmasına yönelik değişikliğin eklenmesi, (e) bendinde İl Özel İdaresi Kanununda yapılan değişiklikler arasına kültür ve turizm hizmetlerinin il düzeyinde yürütülebilmesi için Kanunun 6 ncı maddesinde yapılacak bir değişikliğin eklenmesi, aynı maddeye il özel idareleri eliyle gördürülecek merkezi idare yatırımlarıyla ilgili bir fıkranın ilave edilmesi ve bendin redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

Not: Komisyonca eklenen hüküm: tasarıda bu değişiklik yoktur; metin Plan ve Bütçe Komisyonu raporundaki açıklamadır (paragraf 85 inci maddedeki bütün Komisyon değişikliklerini birlikte açıklar; bu maddeye ilişkin kısım meclis kararlarına karşı idari yargıya gitmedeki on günlük süre şartının kaldırılmasıdır; baştaki madde işareti alınmadı).

6/3/2008 tarihli ve 5747 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik dördüncü fıkra: 6/3/2008-5747/3 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (14. madde, 1. madde, GEÇİCİ 2. madde).

Madde ile, diğer mevzuatın bu Kanuna uyumu sağlanmış, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunundaki düzenlemeler birbiriyle uyumlu hale getirilmiştir. Ayrıca, 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinde değişiklik yapılması suretiyle büyükşehir belediye başkanının seçiminde büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunan orman köylerindeki seçmenlerin de oy kullanmasına imkan verilmiştir.

Madde ile ayrıca, tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin bulunduğu yerleşim birimlerinde, hizmetlerin aksamadan yürütülmesi amacıyla, ilgili belediye veya büyükşehir belediyesi ve köye dönüşen yerlerde il özel idaresi veya köylere hizmet götürme birlikleri tarafından içme suyu, kanalizasyon, temizlik, çöp toplama, ulaşım, itfaiye ve diğer hizmetlerin yürütülmesi için gerektiğinde hizmet birimleri kurulabilmesi temin edilmiştir.

Madde ile yapılan bir diğer düzenleme de, genel bütçe vergi gelirlerinden belediye ve il özel idarelerine ayrılan payların dağıtımına esas belediye ve il nüfuslarının her yıl sonu itibarıyla tespitinin yasal esasa bağlanmış olmasıdır.

12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 13. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve ilk kademe” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (14. madde, 3. madde, 4. madde, 5. madde, 7. madde, 8. madde, 9. madde, 10. madde, 11. madde, 12. madde, 17. madde, 18. madde, 19. madde, 23. madde, 24. madde, 25. madde, 26. madde, 27. madde, 28. madde).

Büyükşehir belediye sisteminde yapılan yeni düzenlemeye paralel olarak, 5216 sayılı Kanunun değişik maddelerinde uyumlaştırmalar yapılmıştır. Bu kapsamda olmak üzere; Kanunda “ilk kademe” ibareleri çıkarılmış, yeni büyükşehir tanımı yapılmış, büyükşehir ve ilçe belediyeleriyle ilgili görevlerde yeni düzenlemeye gidilmiştir. Ayrıca, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere Ulaşım Koordinasyon Merkezleri (UKOME) toplantılarına katılan ulaşımla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları temsilcilerinin UKOME toplantılarına üye olarak katılmalarına imkan sağlanmaktadır. Büyükşehir belediyelerinin bazı varlık ve kaynaklarını şirketleri aracılığıyla yarışma ve rekabet şartları oluşturmadan üçüncü kişilere ihalesiz olarak kiralama yetkisi sona erdirilmektedir. İmar mevzuatı uyarınca tahsil edilen otopark gelirlerinin büyükşehir belediyesine devri öngörülmekte ve bu gelirlerin otopark inşası dışında kullanılması engellenmektedir. Amatör spor kulüplerine malzeme yardımının yanında nakdi yardım yapabilme imkanı ile uluslararası alanda başarı gösteren sporcularla birlikte onları yetiştiren teknik yönetici ve antrenörlerine ödül verilebilmesi imkanı sağlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanununda mahalle büyüklükleriyle ilgili yeni esaslar getirilmektedir. Orman köylerinin mahalleye dönüşmesi halinde, orman köyü ve köylüsünün sahip olduğu haklar ile tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen köy ve belde halkının kadimden beri kullandığı mera, yaylak ve kışlak gibi yerlerle ilgili haklarının korunması sağlanmaktadır. Belediyelerin yetki, görev ve imtiyazlarında bazı değişiklikler yapılmıştır. Belediyelerin kamu yararına çalışan dernekler ile Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar dışındaki dernek ve vakıflara bütçelerinden yardım yapabilmeleri engellenmektedir.

İl özel idareleri denetim komisyonunda çalışacak görevlilere verilecek ücretler Belediye Kanunundaki hükme uyumlu hale getirilmiştir. İl encümeninin üye sayısı azaltılmıştır.

Bu kanunla 29 ilde il özel idareleri ile belde belediyelerin tüzel kişiliği sona erdirildiğinden, 13 ilde il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürüldüğünden ve büyükşehir sınırları il mülki sınırlara genişletildiğinden dolayı, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun öngördüğü pay dağıtımında adil dağılımı sağlamak üzere revizyon yapılmıştır. Gelişmişlik endeksinden kaynaklanan adaletsiz dağıtımın önüne geçilmektedir. Küçük belediyeler için öngörülen denkleştirme ödeneği yeni getirilen sisteme uygun olarak yeniden düzenlenmekte ve daha adil bir gelir dağılımı sağlanmıştır. Ayrıca, 01.07.2013 tarihinde uygulaması sona erecek olan Geçici l’inci maddenin dördüncü fıkrası kaldırılarak, küçük belediyeler için öngörülen denkleştirme ödeneğinin %30’unun her yıl İller Bankasına aktarılması uygulamasına son verilerek, bu ödeneğin belediyelere doğrudan kaynak olarak aktarılması sağlanmıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yapılan düzenleme ile yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının mükelleflerden alımı meclis kararına bağlanmıştır.

18/1/1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunda büyükşehir belediye başkanının seçim çevresi ile muhtar ve ihtiyar heyeti ile ihtiyar meclisinin seçimlerde aynı pusulada yer alması düzenlenmektedir. 24/07/1950 tarih ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nda yapılan değişiklikle, vali ve büyükşehir belediye başkanlarına diplomatik pasaport verilmekte, 18/02/1963 tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle mahalli idare birliklerinin taşıtlarına vergi muafiyeti getirilmektedir.

Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Tasarının 5 inci maddesi (Komisyonda tasarının 4 üncü maddesi çıkarıldığından teselsülle 4 üncü madde) 5216 sayılı Kanun ile başka kanunlarda fıkralar hâlinde değişiklik yapar; Komisyonda fıkralar ayrı maddeler olarak düzenlenmiştir (Komisyon raporu). Gerekçe maddenin tamamına aittir.

altıncı fıkra: ilk kabul metni

6/3/2008 tarihli ve 5747 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.

İlçe ve ilk kademe belediye meclislerinin bütçe ve imarla ilgili olanlar dışındaki kararları dayanak belgeleriyle birlikte büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye başkanı, yedi gün içinde, gerekçesini de belirterek hukuka aykırı gördüğü kararların yeniden görüşülmesini isteyebilir. İlgili meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kararında ısrar ederse karar kesinleşir.

beşinci fıkra: ilk kabul metni

Anayasa Mahkemesinin 4/2/2010 tarihli ve E.: 2008/28, K.: 2010/30 sayılı kararıyla iptal edildi.

Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargı mercilerine başvurabilir.

yedinci fıkra: ilk kabul metni

6/3/2008 tarihli ve 5747 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.

Kesinleşen kararlar yedi gün içinde büyükşehir belediyesine gönderilir. Belediye başkanı, kesinleşen kararın iptali için on gün içinde idarî yargı merciine başvurabilir.