Malî Hükümler
BBK Madde 23 — Büyükşehir belediyesinin gelirleri
Büyükşehir belediyesinin gelirleri[29]
Büyükşehir belediyesinin gelirleri şunlardır:
a) (Mülga: 2/7/2008-5779/8 md.)
b) (Mülga: 2/7/2008-5779/8 md.)
c) 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yer alan oran ve esaslara göre büyükşehir belediyesince tahsil olunacak at yarışları dahil müşterek bahislerden elde edilen Eğlence Vergisinin % 20’si müşterek bahislere konu olan yarışların yapıldığı yerin belediyesine, % 30’u nüfuslarına göre dağıtılmak üzere diğer ilçe (…)[29] belediyelerine ayrıldıktan sonra kalan % 50'si.
d) Büyükşehir belediyesine bırakılan sosyal ve kültürel tesisler, spor, eğlence ve dinlenme yerleri ile yeşil sahalar içinde tahsil edilecek her türlü belediye vergi, resim ve harçları.
e) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri.
f) 7 nci maddenin (f) bendine göre tespit edilen park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirin ilçe (…)[29] belediyelerine, nüfuslarına göre dağıtılacak %50'sinden sonra kalacak %50'si.
g) Hizmetlerin büyükşehir belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları.
h) Kira, faiz ve ceza gelirleri.
i) Kamu idare ve müesseselerinin yardımları.
j) Bağlı kuruluşların kesin hesaplarındaki gelirleri ile giderleri arasında oluşan fazlalık sonucu aktarılacak gelirler.
k) Büyükşehir belediyesi iktisadî teşebbüslerinin safi hasılâtından büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenecek oranda alınan hisseler.
l) Büyükşehir belediyesinin taşınır ve taşınmaz mal gelirleri.
m) Yapılacak hizmetler karşılığı alınacak ücretler.
n) Şartlı ve şartsız bağışlar.
o) Diğer gelirler.
(Mülga ikinci fıkra: 2/7/2008-5779/8 md.)
Büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile ilçe (…)[29] belediyeleri; tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında yatırmadıkları takdirde, ilgili belediye veya bağlı kuruluşun talebi üzerine söz konusu tutar, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılır. (Değişik ikinci cümle: 21/4/2005-5335/28 md.) Gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmininden, ilgili ilçe (…)[30] belediye başkanı ve sayman şahsen sorumludur. Bu fıkra hükmü, ilçe (…)[29] belediyeleri hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da uygulanır.
İçtihatlar
Danıştay 10. Daire
E. 2020/2290 · K. 2024/457 · 04.03.2024
Belediye mevzuatında; "bağış" ile ilgili düzenlemeler bulunmaktadır. Bu bağlamda, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15., 18., 28., 38., 59. ve 60. maddeleri, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 18. ve 23. maddeleri ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 8. ve 20. maddelerinde, belediyelere yapılacak bağış ile ilgili ayrıntılı düzenleme yapılmıştır. 5393 sayılı Kanun'un 15/1-i maddesi gereğince belediyeler bağış almak yetkisine sahiptirler. Kanun'un 18/1-g maddesi gereğince şartlı bağışları kabul etmek Belediye Meclisi'nin, 38/1-l maddesi gereğince şartsız bağışları kabul etmek de Belediye başkanının görev ve yetkisindedir. …
Danıştay 10. Daire
E. 2020/2303 · K. 2024/459 · 04.03.2024
Bu bağlamda, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15., 18., 28., 38., 59. ve 60. maddeleri, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 18. ve 23. maddeleri ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 8. ve 20. maddelerinde, bağış kabul etme ile ilgili ayrıntılı düzenleme yapılmıştır. 5393 sayılı Kanun'un 15/1-i maddesi gereğince belediyeler bağış almak yetkisine sahiptirler. Kanun'un 18/1-g maddesi gereğince şartlı bağışları kabul etmek Belediye Meclisinin, 38/1-l maddesi gereğince şartsız bağışları kabul etmek de Belediye başkanının görev ve yetkisindedir. …
Danıştay 10. Daire
E. 2020/2302 · K. 2024/458 · 04.03.2024
Bu bağlamda, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15., 18., 28., 38., 59. ve 60. maddeleri, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 18. ve 23. maddeleri ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 8. ve 20. maddelerinde, bağış kabul etme ile ilgili ayrıntılı düzenleme yapılmıştır. 5393 sayılı Kanun'un 15/1-i maddesi gereğince belediyeler bağış almak yetkisine sahiptirler. Kanun'un 18/1-g maddesi gereğince şartlı bağışları kabul etmek Belediye Meclisinin, 38/1-l maddesi gereğince şartsız bağışları kabul etmek de Belediye başkanının görev ve yetkisindedir. …
Danıştay 8. Daire
E. 2019/4100 · K. 2025/342 · 04.02.2025
… 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında, büyükşehir sınırlarında belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyonun büyükşehir belediyesi tarafından sağlanacağı, büyükşehir belediye sınırları içerisinde bulunan ve farklı kapasitelere sahip spor salonlarından 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınacak olan vergilerin, hangi kapasitedeki spor salonundan alınacakların ilçe belediyesine, hangisinin büyükşehir belediyesine ait olacağına ilişkin karar alma yetkisinin de Büyükşehir Belediyesinde olduğu, davacı tarafça, 3030 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle, anılan Kanun dayanak yapılarak tesis edilen işlemin…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler2
[29]12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “ve ilk kademe” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[30]12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “veya ilk kademe” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Madde gerekçeleri3
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Büyükşehir belediyelerine Anayasanın 127 nci maddesi ve Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartının 9 uncu maddesinde öngörülen ilkelere uygun olarak, görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanmaktadır.
Bu maddede öngörülen vergi, resim ve harçların oran ve miktarları ilgili kanunlarda düzenlenmektedir.
3030 sayılı Kanundaki düzenlemeden farklı olarak büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin topladıkları vergilerden birbirlerine ödemeleri gereken payları zamanında yatırmadıkları takdirde ilgili belediyenin talebi üzerine, söz konusu miktarın, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılması imkânı getirilmektedir. Yapılan bu düzenleme ile büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin birbirlerinden icra yoluyla alacak tahsil etme uygulamasına son verilerek kamuoyu nezdinde meydana gelen olumsuz görüntü ortadan kaldırılmaktadır.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Tasarının 22 nci maddesi Alt Komisyonda ve Plan ve Bütçe Komisyonunda değiştirilerek 23 üncü madde olarak kabul edilmiştir (Plan ve Bütçe Komisyonu raporu); gerekçe tasarı metnini açıklar.
TBMM · S. Sayısı 619, 1/768 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 22)21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 28. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Değişik ikinci cümle: 21/4/2005-5335/28 md.)
Gerekçe bulunamadı: Tasarıda karşılığı olmayan hüküm: Komisyon metninde yer alır; komisyon raporunda bu değişikliğe ilişkin açıklama bulunamadı.
2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Mülga: 2/7/2008-5779/8 md.)
Teklif eden: 17 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 248 başlığı: ilk imza sahibi ve 16 milletvekili)
Bu madde ile yürürlükten kaldırılan mevzuat hükümleri düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler kapsamında pay matrahını daraltıcı mevzuat hükümleri de ilgili kanunların metninden çıkartılmıştır. Bilindiği gibi, 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun ek 3 üncü maddesine göre, mahalli idarelere verilecek payların matrahına esas miktar, genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamından vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan kısmı ifade ediyordu.
Ancak, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 17 nci maddesi ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 39 uncu maddesinde yapılan değişikliklerle, pay matrahının kapsamı daraltılmış idi. Bu madde kapsamındaki düzenlemelerden sonra söz konusu kısıtlamalar kalkmış olacaktır. Böylece, 4760 ve 6802 sayılı kanunlarda yapılan bahse konu değişikliklerden sonra; petrol ürünleri üzerinden alınan özel tüketim vergisinin tamamı, motorlu taşıtlardan alınan özel tüketim vergisinin yüzde 28’i, alkollü ve gazlı içeceklerden alınan özel tüketim vergisinin yüzde 60’ı; Özel İletişim Vergisi, Şans Oyunları Vergisi ve Özel İşlem Vergisinin tamamı havuza dahil edilmiş olacaktır. Bu çerçevede, vergi iadeleri hariç olmak üzere pay matrahına dahil edilmeyen bu gelirler pay hesabına dahil edilmekte ve pay havuzu büyütülmektedir.
Bu madde kapsamında yapılan bir diğer düzenleme ile de, diğer mevzuatta, 277 sayılı 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile Diğer Kanunlarla Belediyelere Verilen Payların Belediye Vergi ve Resimleri Hükmünde Olduğuna Dair Kanun ve 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılması hüküm altına alınmıştır.
TBMM · S. Sayısı 248, 2/241 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 8), s. 912/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 13. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “ve ilk kademe” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (23. madde, 3. madde, 4. madde, 5. madde, 7. madde, 8. madde, 9. madde, 10. madde, 11. madde, 12. madde, 14. madde, 17. madde, 18. madde, 19. madde, 24. madde, 25. madde, 26. madde, 27. madde, 28. madde).
Büyükşehir belediye sisteminde yapılan yeni düzenlemeye paralel olarak, 5216 sayılı Kanunun değişik maddelerinde uyumlaştırmalar yapılmıştır. Bu kapsamda olmak üzere; Kanunda “ilk kademe” ibareleri çıkarılmış, yeni büyükşehir tanımı yapılmış, büyükşehir ve ilçe belediyeleriyle ilgili görevlerde yeni düzenlemeye gidilmiştir. Ayrıca, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere Ulaşım Koordinasyon Merkezleri (UKOME) toplantılarına katılan ulaşımla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları temsilcilerinin UKOME toplantılarına üye olarak katılmalarına imkan sağlanmaktadır. Büyükşehir belediyelerinin bazı varlık ve kaynaklarını şirketleri aracılığıyla yarışma ve rekabet şartları oluşturmadan üçüncü kişilere ihalesiz olarak kiralama yetkisi sona erdirilmektedir. İmar mevzuatı uyarınca tahsil edilen otopark gelirlerinin büyükşehir belediyesine devri öngörülmekte ve bu gelirlerin otopark inşası dışında kullanılması engellenmektedir. Amatör spor kulüplerine malzeme yardımının yanında nakdi yardım yapabilme imkanı ile uluslararası alanda başarı gösteren sporcularla birlikte onları yetiştiren teknik yönetici ve antrenörlerine ödül verilebilmesi imkanı sağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanununda mahalle büyüklükleriyle ilgili yeni esaslar getirilmektedir. Orman köylerinin mahalleye dönüşmesi halinde, orman köyü ve köylüsünün sahip olduğu haklar ile tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen köy ve belde halkının kadimden beri kullandığı mera, yaylak ve kışlak gibi yerlerle ilgili haklarının korunması sağlanmaktadır. Belediyelerin yetki, görev ve imtiyazlarında bazı değişiklikler yapılmıştır. Belediyelerin kamu yararına çalışan dernekler ile Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar dışındaki dernek ve vakıflara bütçelerinden yardım yapabilmeleri engellenmektedir.
İl özel idareleri denetim komisyonunda çalışacak görevlilere verilecek ücretler Belediye Kanunundaki hükme uyumlu hale getirilmiştir. İl encümeninin üye sayısı azaltılmıştır.
Bu kanunla 29 ilde il özel idareleri ile belde belediyelerin tüzel kişiliği sona erdirildiğinden, 13 ilde il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürüldüğünden ve büyükşehir sınırları il mülki sınırlara genişletildiğinden dolayı, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun öngördüğü pay dağıtımında adil dağılımı sağlamak üzere revizyon yapılmıştır. Gelişmişlik endeksinden kaynaklanan adaletsiz dağıtımın önüne geçilmektedir. Küçük belediyeler için öngörülen denkleştirme ödeneği yeni getirilen sisteme uygun olarak yeniden düzenlenmekte ve daha adil bir gelir dağılımı sağlanmıştır. Ayrıca, 01.07.2013 tarihinde uygulaması sona erecek olan Geçici l’inci maddenin dördüncü fıkrası kaldırılarak, küçük belediyeler için öngörülen denkleştirme ödeneğinin %30’unun her yıl İller Bankasına aktarılması uygulamasına son verilerek, bu ödeneğin belediyelere doğrudan kaynak olarak aktarılması sağlanmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yapılan düzenleme ile yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının mükelleflerden alımı meclis kararına bağlanmıştır.
18/1/1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunda büyükşehir belediye başkanının seçim çevresi ile muhtar ve ihtiyar heyeti ile ihtiyar meclisinin seçimlerde aynı pusulada yer alması düzenlenmektedir. 24/07/1950 tarih ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nda yapılan değişiklikle, vali ve büyükşehir belediye başkanlarına diplomatik pasaport verilmekte, 18/02/1963 tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle mahalli idare birliklerinin taşıtlarına vergi muafiyeti getirilmektedir.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Tasarının 5 inci maddesi (Komisyonda tasarının 4 üncü maddesi çıkarıldığından teselsülle 4 üncü madde) 5216 sayılı Kanun ile başka kanunlarda fıkralar hâlinde değişiklik yapar; Komisyonda fıkralar ayrı maddeler olarak düzenlenmiştir (Komisyon raporu). Gerekçe maddenin tamamına aittir.
TBMM · S. Sayısı 338, 1/690 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 5), s. 9İlk kabul ve önceki metinler3
(a) bendi: ilk kabul metni
2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.
a) Genel bütçe vergi gelirleri tahsilât toplamı üzerinden ilçe ve ilk kademe belediyelerine verilen paylardan Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek oranlar içinde ayrılarak İller Bankası tarafından gönderilecek pay.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 2004, Sayı 25531(b) bendi: ilk kabul metni
2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.
b) Büyükşehir belediye sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilât toplamı üzerinden Maliye Bakanlığı tarafından hesaplanıp, ertesi ayın sonuna kadar ilgili büyükşehir belediyesine yatırılacak % 5 pay.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 2004, Sayı 25531ikinci fıkra: ilk kabul metni
2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.
Bakanlar Kurulu, birinci fıkranın (b) bendindeki % 5 pay oranını iki katına kadar artırmaya veya kanunî haddine indirmeye yetkilidir. Bu payın %75'i bu tutardan düşülerek doğrudan ilgili belediye hesabına, kalan %25'i ise büyükşehir belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılır. Hesaplama ve dağıtım işlemleri Maliye Bakanlığınca yapılır.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 2004, Sayı 25531Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.