TMKYUŞK Madde 9 — A. Evlenme, boşanma ve evliliğin genel hükümleri

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

İsviçre Medenî Kanununun Sonuç Hükümleri Bölümünün 8 inci maddesinde yer alan ve 864 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde tekrar edilmiş olan hükümler, burada yeniden kaleme alınmıştır.

Maddede medenî hukukun en önemli konularından biri olan evlenme, boşanma ve evliliğin genel hükümlerinin eski ve yeni hukuk karşısındaki durumu ele alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında evliliğin kurulması ve sona ermesi konusunda Türk Medenî Kanunu hükümlerinin geçerli olacağı öngörülmüştür. Bu konularda Türk Kanunu Medenîsi ile Türk Medenî Kanunu hükümleri arasında önemli bir farklılık bulunmamasına rağmen, Türk Kanunu Medenîsinin Türk hukukunda yarattığı en önemli devrimlerden biri olan “aile hukuku” alanında, eski hukukun artık geçerli olmadığının vurgulanmasında yarar görülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrası, Türk Kanunu Medenîsinin yürürlüğe girmesinden önce kurulan evlilikler bakımından önem taşımaktadır. Günümüzde artık 1926 öncesi yıllardan kalan eski hukuka göre kurulmuş olan evliliklerle ilgili olay ve uyuşmazlıklar yok denecek kadar azdır. Ancak çok ender de olsa buna ilişkin uyuşmazlıklar gözönünde tutulmak suretiyle eski hukuka göre kurulmuş olan evliliklerin yeni Kanuna göre de geçerliliklerini korudukları, eski hukuka göre sona ermiş olan evliliklerin yeni Kanun nazarında da sona ermiş sayıldıkları hükme bağlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında eski hukuka göre kurulmuş fakat geçersizlik nedenlerinden biriyle sakat olan evlenmelerin iptalinin yeni Kanun hükümlerine tâbi olduğu ifade edilmiştir. Örneğin: Eski Hukuk zamanında evlenme ehliyetinin yokluğu ya da irade bozukluğu nedeniyle sakatlanmış olan bir evliliğin iptalinde, eski hukukun buna ilişkin hükümleri değil, yeni Kanunun hükümleri gözönünde tutulacaktır.

Maddenin dördüncü fıkrasında evliliğin genel hükümlerinin, eski hukuka göre kurulmuş olan evlilikler için de aynen geçerli olduğu öngörülmüştür. Bunun sonucu olarak, eski hukuka göre kurulmuş olan evliliklerde de kadının soyadı, velâyet hakkı gibi konularda eski hukuk değil, yeni Kanun hükümleri uygulanacaktır. Bu kural, Türk Kanunu Medenîsi zamanında yapılmış olan evliliklerin de ilgili genel hükümler bakımından artık Türk Medenî Kanununa tâbi olmasını da kapsamaktadır.