Belediyenin Kuruluşu ve Sınırları
BelK Madde 4 — Kuruluş
Kuruluş
Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskûn sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için meskûn sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına azami 5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde olması gerekir.
Bir veya birden fazla köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az yarısından bir fazlasının mahallin en büyük mülkî idare amirine yazılı başvurusu ya da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde veya köy kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir tutanakla valiliğe bildirir.
İşlem dosyası valinin görüşüyle birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir ve o yerde belediye kurulabilir. (İptal ikinci cümle:Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile)[1][2]
(İptal altıncı fıkra:Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenlenen fıkra:18/6/2025-7551/13 md.) Yeni iskân nedeniyle oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir yerleşim yerinde belediye kurulabilir.
İçtihatlar
BelK 4/51 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2024/2217 · K. 2025/1681 · 17.09.2025
Kararda; "1561. KHK’nın 200. maddesinin (a) bendiyle 5393 sayılı Kanun’un 4. maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarında yapılan değişikliklerle ilgili içerik yönünden yapılan denetimde açıklanan gerekçeler dava konusu kurallar bakımından da geçerlidir.
Madde geneli4 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2020/1824 · K. 2020/3625 · 30.12.2020
Bu bakımından, her ne kadar 2560 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdği tarihte büyükşehir belediyeleri faaliyete geçmemiş ise de, söz konusu belediyelerin 1984 yılı itibarıyla kurulmuş olması ve 1986 yılında 2560 sayılı Kanun hükümlerinin diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağının öngörülmesi, yine anılan maddenin düzenlendiği tarihte 5393 sayılı Kanun'un da yürürlükte olmaması karşısında, 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin halihazırda uygulanan yerel yönetim sistematiği gözetilerek yorumlanması ve mezkur madde hükmünde yer verilen "ilgili belediyeler" ifadesinin söz konusu hizmeti yerine getirmekle görevli belediyeler (büyükşehir veya il, ilçe, belde belediyeleri) şeklinde anlaşılması…
Danıştay 12. Daire
E. 2020/4647 · K. 2023/5973 · 22.11.2023
Davalı idarenin savunmasında; davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin gerekçesi olarak, Belediyenin çok fazla borcunun bulunduğu, aylık gelirlerinin aylık giderlerini karşılamaya yetmediği, mevcut durumun devam ettirilmesinin mümkün olmadığından tasarruf tedbirleri kapsamında ihtiyaç bulunmayan veya zorunlu olmayan personelin sözleşmelerinin feshedilmesi yoluna gidildiği, 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesinin (d) bendinde yer alan "Hizmetin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde, ilgili kurum ve kuruluşlarca sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceği kuralı kapsamında davacının sözleşmesinin yenilenmediği belirtilmiş…
Danıştay 13. Daire
E. 2020/3690 · K. 2021/91 · 14.01.2021
5393 sayılı Kanun'un 67. maddesinde, belediye ve belediyeye bağlı kuruluşların gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmelerinin ihale yoluyla üçüncü kişilere gördürülmesi konusunda iki tür sınırlamaya yer verilmiştir. …
Danıştay 13. Daire
E. 2020/3638 · K. 2021/90 · 14.01.2021
5393 sayılı Kanun'un 67. maddesinde, belediye ve belediyeye bağlı kuruluşların gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmelerinin ihale yoluyla üçüncü kişilere gördürülmesi konusunda iki tür sınırlamaya yer verilmiştir. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler2
[1]29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde değiştirilmiştir.
[2]18/6/2025 tarihli ve 7551 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “gönderilir” ibaresi “gönderilir ve o yerde belediye kurulabilir” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri3
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Belediye kurulmasında uygulanan nüfus şartı 5.000'e çıkarılmak suretiyle belediyelerde belirli bir ölçek büyüklüğü sağlanmaktadır. Belediyenin kuruluşunda öngörülen nüfus ölçeğinin büyütülmesi hizmetlerin etkili, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlayacak böylece kaynak israfı da önlenecektir.
Yeni kurulacak bir belediyenin bir başka belediyenin meskun sahalarına 5.000 metreden daha yakın olamayacağı hüküm altına alınarak iç içe girmiş, adeta cadde ve sokakların birbirinden ayırdığı belediye kurulmasına son verilmektedir. Bu uygulama, vatandaşların hizmet talep edeceği belediye veya aksayan hizmetlerin hesabını soracağı yetkilileri doğrudan tanımasına; belediye hizmetlerinin etkili, verimli ve ekonomik olarak, koordinasyon içerisinde yürütülmesine imkân sağlayacaktır. Ayrıca, içme ve kullanma suyu havzalarıyla sit ve diğer koruma alanlarında belediye kurulması yasaklanmak suretiyle bu alanların daha etkin bir şekilde korunması amaçlanmaktadır.
Belediye kurulmasında, usul basitleştirilmiş ve herkesin anlayabileceği şekilde yeniden belirlenmiştir.
Bunlara ilave olarak, doğal afetler, göç ve benzeri sebeplerle oluşturulan ve nüfusları 5000'den fazla olan yerleşim yerlerinde, İçişleri Bakanlığının teklifi ve müşterek kararname ile belediye kurulması imkânı getirilmektedir.
TBMM · S. Sayısı 944, 1/1038 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 4)29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “İçişleri” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 7 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 15 başlığı: ilk imza sahibi ve 6 milletvekili)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (4. madde, 8. madde, 12. madde, 15. madde, 18. madde, 19. madde, 49. madde, 51. madde, 52. madde, 56. madde, 62. madde, 65. madde, 68. madde, 69. madde, 71. madde, 74. madde, 76. madde, 77. madde, EK 3. madde).
Madde ile, İçişleri Bakanlığına bağlı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün kapatılması ve görevlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı olarak kurulan Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne devretmesi doğrultusunda uyum düzenlemesi yapılmaktadır.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 15, 2/1285 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 30), s. 1118/6/2025 tarihli ve 7551 sayılı Kanunun 13. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
18/6/2025 tarihli ve 7551 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “gönderilir” ibaresi “gönderilir ve o yerde belediye kurulabilir” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 101 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 212 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 99 milletvekili)
Cumhurbaşkanı kararı ile belediye kurulmasını düzenleyen hükümler, Anayasa Mahkemesi tarafından “Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kamu tüzelkişiliğinin, kanunla veya CBK ile kurulacağı şeklindeki düzenleme kamu tüzelkişiliğine sahip belediyelerin kuruluşu bakımından da geçerlidir. Diğer bir ifadeyle belediyelerin de kanunla veya CBK ile kurulması zorunludur. Bu itibarla Cumhurbaşkanı kararıyla belediye kurulmasına imkân tanıyan kurallar, Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasıyla bağdaşmamaktadır.” gerekçesine istinaden 7/12/2023 tarihli ve E. 2018/117, K. 2023/212 sayılı karar ile iptal edilmiş olduğundan, maddeyle Anayasa Mahkemesi iptal kararı uyarınca düzenleme yapılmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 212, 2/3119 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 16), s. 10Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.