Şartlar
DMK Madde 48 — Genel ve özel şartlar:
Genel ve özel şartlar:Değişik
(Değişik: 12/5/1982 - 2670/14 md.)
Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
1. Türk Vatandaşı olmak,[112]
2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak,
3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak,
4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
5. (Değişik: 23/1/2008 - 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)[113] zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
6. Askerlik durumu itibariyle;
a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,
b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,
c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak,
7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…)[114] akıl hastalığı (…)[114] bulunmamak.
8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı Kararı ile)
B) Özel şartlar:
1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak,
2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.
İçtihatlar
DMK 48/14 karar · (a) bentleri
DMK 48/1-a4 karar
Danıştay 8. Daire
E. 2020/5318 · K. 2022/3842 · 07.06.2022
… veya hakkında açılmış bir kamu davası sonucunda verilmiş bir mahkumiyet kararının bulunmaması, annesi, babası ve kardeşleri hakkındaki bilgilerin ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi uyarınca davacıyı bağlamayacak ve aleyhine sonuç doğuracak şekilde değerlendirilemeyecek olması karşısında, salt bu gerekçe ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/A maddesinde belirtilen genel şartları sağlamadığından bahisle atamasının yapılmaması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar
Danıştay 12. Daire
E. 2018/4151 · K. 2022/5112 · 25.10.2022
Bu madde uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), ve (7) numaralı alt bentleri ile hizmet gerekleri açısından ihtiyaç duyulması halinde (8) numaralı alt bendinde belirtilen şartları taşımaları gerekir. Kurumlar, bu koşullara ilave olarak hizmet gereği özel şartlar belirleyebilirler.
Danıştay 12. Daire
E. 2018/4148 · K. 2022/5109 · 25.10.2022
Bu madde uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), ve (7) numaralı alt bentleri ile hizmet gerekleri açısından ihtiyaç duyulması halinde (8) numaralı alt bendinde belirtilen şartları taşımaları gerekir. Kurumlar, bu koşullara ilave olarak hizmet gereği özel şartlar belirleyebilirler.
Danıştay 12. Daire
E. 2018/4149 · K. 2022/5108 · 25.10.2022
Bu madde uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), ve (7) numaralı alt bentleri ile hizmet gerekleri açısından ihtiyaç duyulması halinde (8) numaralı alt bendinde belirtilen şartları taşımaları gerekir. Kurumlar, bu koşullara ilave olarak hizmet gereği özel şartlar belirleyebilirler.
DMK 48/51 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2022/1372 · K. 2022/3051 · 31.10.2022
Benzer nitelikte bulunan ve 657 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (A) bendinin (8) numaralı alt bendinin iptali istemiyle açılan davada da Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarih ve E:2018/73; K:2019/65 sayılı kararıyla; "(...) Bu bağlamda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıyla elde edilen veriler kişisel veri niteliğindedir. Kuralla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kamu mercileri tarafından özel yaşamı ile ilgili sorular sorulması da dâhil olmak üzere bir bireyin özel hayatı, iş ve sosyal yaşamıyla ilgili bilgilerinin alınması, kaydedilmesi ve kullanılması özel hayata saygı hakkına sınırlama niteliğindedir. …
Madde geneli4 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2019/3092 · K. 2021/2001 · 25.10.2021
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/A-5 maddesinde değişiklik yapan ve 08/02/2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun'un 317. maddesinin gerekçesinde, "affa uğramış olsa bile” ibaresi için şu açıklama yapılmıştır: “Keza, söz konusu alt bende, ‘devletin güvenliğine karşı suçlar’ ibaresinden önce gelmek üzere ‘affa uğramış olsa bile’ ibaresi eklenmiştir. Anayasa'da Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında genel ve özel af çıkarma yetkisi sayılmıştır. Bu iki af türünün hukuki sonuçları arasındaki fark, Türk Ceza Kanununun 65. maddesinde ortaya konmuştur. …
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2022/1141 · K. 2022/2318 · 27.06.2022
657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde değişiklik yapan ve 08/02/2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun'un 317. maddesinin gerekçesinde, "affa uğramış olsa bile” ibaresi için şu açıklama yapılmıştır: “Keza, söz konusu alt bende, ‘devletin güvenliğine karşı suçlar’ ibaresinden önce gelmek üzere ‘affa uğramış olsa bile’ ibaresi eklenmiştir. Anayasa'da Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında genel ve özel af çıkarma yetkisi sayılmıştır. Bu iki af türünün hukuki sonuçları arasındaki fark, Türk Ceza Kanununun 65. maddesinde ortaya konmuştur. …
Danıştay 8. Daire
E. 2021/7821 · K. 2023/6486 · 28.11.2023
Uyuşmazlıkta, davacının daha önce de aynı bölümün araştırma görevlisi kadrosu için 31/12/2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan ilana başvuruda bulunarak atanmaya hak kazandığı, o tarihte Anayasa Mahkemesince iptal edilmemiş olan 657 sayılı Kanun'un 48/1-A-8 maddesi uyarınca güvenlik soruşturmasının olumsuz olması nedeniyle 27/08/2019 tarihli kararla atamasının yapılmadığı, 23/12/2019 tarihli ilana başvuru sırasında hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı, dava konusu işlem ile bu sınavda başarılı olan davacının araştırma görevlisi kadrosuna atanmasının uygun görülmediği anlaşılmaktadır.
Danıştay 12. Daire
E. 2021/4657 · K. 2025/773 · 13.02.2025
657 sayılı DMK'nun 48. maddesinde, Devlet memurluğuna alınacakların, aranacak genel şartlar ile kurumların özel kanun ve diğer mevzuatında aranan şartları taşımaları gerektiği hükmü yer almış, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 14. maddesinin 2. fıkrasında da, adayların 657 sayılı DMK'nun 48. maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşların kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını taşımalarının zorunlu olduğu yolunda paralel hükme yer verilmiştir.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-10-31. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler3
[112]Bulgaristan'dan Türkiye'ye mecburi göç eden Türk soyundan olanlarda bu şartın aranmıyacağı 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı KHK’nin geçici 5 inci maddesi ile hükme bağlanmıştır.
[113]Anayasa Mahkemesinin 25/2/2010 tarihli ve E.: 2008/17, K.: 2010/44 sayılı Kararı ile bu alt bentte yer alan “… milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, …” ibaresi iptal edilmiştir.
[114]21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle bu bentte yer alan “…vücut veya…” ile “…veya vücut sakatlığı ile özürlü…” ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.
İlk kabul ve önceki metinler2
İlk kabul metni
12/5/1982 tarihli ve 2670 sayılı Kanunun 14. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
Genel ve özel şartlar
Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır : A) Genel şartlar : 1. Türk vatandaşı olmak, 2. Bu kanunun 40 ıncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu kanunun 41 inci maddesinde yazılı öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. Ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilâs, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı hapis cezasından hükümlü bulunmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle : a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise, eylemli askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak. 7. Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı veya vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak. B) Özel şartlar : Hizmet göreceği sınıfın özel tüzüğünde belirtilen : 1. Öğretim veya eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Diğer şartları taşımak.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 1965, Sayı 120568.: 3/10/2016 tarihli ve 676 sayılı KHK'nin 74. maddesiyle eklenen metin
Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı kararıyla iptal edildi.
8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.
Resmî Gazete · 29 Ekim 2016, Sayı 29872Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.