Yer Değiştirmeler
DMK Madde 72 — Yer değiştirme suretiyle atanma:
Yer değiştirme suretiyle atanma:Değişik
(Değişik: 12/5/1982 - 2670/25 md.)
Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
(Değişik: 9/4/1990 - KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir.
(Ek: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Bu suretle izin verilenlere, aylık ve diğer ödemelerine karşılık olarak, aylık (taban ve kıdem aylığı dahil), ek gösterge, zam ve tazminatlarının kanuni kesintiler düşüldükten sonraki net miktarının, eşleri;
a) Olağanüstü Hal Bölgesine dahil illerle bu illere mücavir olarak belirlenen illerde görevli olanlara % 60'ı,
b) Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara % 50'si,
c) Kalkınmada 2 nci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara % 25'i,
kurumlarınca kadro tasarrufundan ödenir.
Eşleri diğer yörelerde görevli olanlar ise ücretsiz izinli sayılır.
(Ek: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Yukarıda sayılanların kadroları eşlerinin görevlendirme süresiyle sınırlı olarak saklı tutulur. Ancak, bu süre memuriyet boyunca 4 yılı hiç bir surette geçemez. Bunların kademe ilerlemesi; emeklilik ve diğer bütün hakları ve yükümlülükleri devam eder. Ancak ücretsiz izin verilenlerin bu sürelerinin emeklilikten sayılabilmesi için kesenek ve kurum karşılıklarının her ay kendileri tarafından T.C. Emekli Sandığına yatırılması gerekir.
(Ek fıkra: 6/2/2014 - 6518/10 md.) İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.
(Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/13 md.) Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.
İçtihatlar
DMK 72/12 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2021/1397 · K. 2021/2115 · 01.11.2021
Bu itibarla, dava konusu bireysel işlemin iptali yolunda verilen, ancak konuyla ilgisi bulunmayan 657 sayılı Kanun'un 72/6. maddesi hükmüne yer verilerek kurulan Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Danıştay 2. Daire
E. 2016/14763 · K. 2020/3406 · 17.11.2020
657 sayılı Kanun'un 2. ve anılan 72. maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 25/06/1983 tarihli, 18088 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'in "Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı (Değişik: 30/6/2014-2014/6578 K.) 12. maddesinde, "Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
DMK 72/61 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2019/1079 · K. 2020/2021 · 02.11.2020
Temyiz istemine konu Daire kararında, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, dava konusu Genelge'den sonra yürürlüğe giren Ek 3. maddesi hükmüne de dayanılmaktaysa da; davanın, yargısal denetimde uygulanması gereken üst norm olan 657 sayılı Kanun'un 72. maddesinin 6. fıkrası çerçevesinde çözümlenmiş olması karşısında, bu husus kararın bozulmasını gerektirmemektedir.
Madde geneli4 karar
Danıştay 5. Daire
E. 1996/2963 · K. 1998/1913 · 17.06.1998
Davacı, 657 sayılı Yasanın 72. maddesinde, 29.11.1994 günlü, 243 sayılı KHK. ile yapılan değişiklik uyarınca Devlet Personel Başkanlığınca Devlet Memurlarının Yer Değiştirme esaslarını düzenleyen bir yönetmelik hazırlanmamış olduğundan Maliye Bakanlığınca da yer değiştirme Yönetmeliği hazırlanamayacağını, Genel Yönetmeliğin 28. maddesi uyarınca özel Yönetmeliğin 6 ay içinde hazırlanması gerektiği halde bu süre geçtikten çok sonra dava konusu Yönetmeliğin çıkarıldığını bu nedenle Yönetmeliğin dayanak maddesi olan 9. maddesinin sebep ve yetki yönünden hukuka aykırı olduğunu, Genel Yönetmeliğin 7. maddesinde Genel İdare Hizmetleri Sınıfı Personeli Yer Değiştirme Suretiyle atamaya ilişkin…
Danıştay 2. Daire
E. 2018/1754 · K. 2024/4785 · 14.10.2024
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesine istinaden hazırlanan Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin "Olağanüstü hallerde yer değiştirmeler" başlıklı 12. maddesinde; "Genel hayatı etkileyen savaş, sıkıyönetim, afet ve diğer olağanüstü hallerde, ihtiyacı karşılamak amacıyla, herhangi bir şarta bağlı kalmaksızın yer değiştirme suretiyle atama yapılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Danıştay 5. Daire
E. 1997/12 · K. 1998/513 · 25.02.1998
Dava konusu yönetmelikle yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde söz konusu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesine dayanılarak hazırlandığı ifade edilmiştir. …
Danıştay 2. Daire
E. 2021/17471 · K. 2025/2817 · 29.05.2025
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesi uyarınca, memurların yer değiştirme suretiyle atanmalarında, hizmetin gereği ile mazeret durumları esas alınmakta; bu atamaların ise Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları bakımından benzerlik ve yakınlık gösteren iller esas alınarak oluşturulan hizmet bölgeleri arasında dengeli ve adil bir sistem çerçevesinde yapılması gerekmektedir.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-10-31. Atıftan önce tam metni okuyun.
İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
12/5/1982 tarihli ve 2670 sayılı Kanunun 25. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
Yer değiştirme suretiyle atanma
Sağlık ve her ikisi de Devlet memuru olan karı - kocanın bir yerde çalışmaları zarureti sebepleri dışında, Devlet memurları bulundukları görevde en az iki yıl hizmet görmedikçe yer değiştirme isteğinde bulunamazlar. Bir kurumda belirli yerde bir kadro boşaldığı zaman ilk olarak o kadronun sınıf ve derecesinde bulunan başka yerdeki Devlet memurları arasından bu kadroya yer değiştirme suretiyle atanmalarını istiyenler, sağlık ve karı - kocanın bir yerde çalışmaları zarureti, çocuk okutma sebepleri ileri sürülerek başvurmaları üzerine yukardaki sıra dikkate alınarak yer değiştirme suretiyle atanmaları yapılır. Yukardaki fıkralar hükmünün hangi sınıflarda uygulanacağı, sınıfların özel tüzüğünde belirtilir. Bu madde hükümleri valiler hakkında uygulanmaz. Dışişleri Bakanlığı, bünyesine dâhil sınıflardan hangilerine bu maddenin uygulanmıyacağını tâyin ve tesbit eder. Bu hallerin her kurumda ne suretle uygulanacağı yönetmeliklerle düzenlenir.
Resmî Gazete · 23 Temmuz 1965, Sayı 12056Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.