GVK Madde 81 — Vergilendirilmeyecek değer artışı kazançları

İlk kabul metni

19/2/1963 tarihli ve 202 sayılı Kanunun 38. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.

Gayrimenkullerin ve hakların menkul kıymetlerin satışından, hisselerin devir ve temlikinden doğan kazançlar

Gayrimenkullerin, hakların ve menkullerin satışından, iştirak hisselerinin devir ve temlikinden doğan vergiye tabi kazançlar şunlardır : 1. Satınalınan, inşa edilen veya trampa suretiyle iktisabolunan gayrimenkullerin, gayrimenkul olarak tescil edilen hakların, gemi ve gemi paylarının, hastalık ve ikametgâh nakli veya işin tasfiyesi gibi sebepler dışında, alım, inşa veya trampa tarihlerinden başlıyarak dört yıl içinde satılmaları, trampa veya istimlâk edilmeleri halinde elde edilen ve bir takvim yılı içinde 10 000 lirayı aşan kazançlar (Kooperatif şirket ortaklarına bu sıfatları dolayısiyle şirketçe tahsis olunan gayrimenkuller, ortaklar tarafından tahsis tarihinde satınalınmış sayılır); 2. Satınalınan menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlıyarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel satılmalarından elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 2 000 lirayı aşan kazançlar; 3. Her ne suretle olursa olsun (İmtiyaz, ihtira, telif, işletme, ticaret unvanı ve alâmeti farika gibi) edebî, sınai ve ticari haklarla maden arama ve işletme haklarının satışından, devir ve temlikinden elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 5 000 lirayı aşan kazançlar (Edebî hakların müellifi tarafından satılmasından doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır); 4. Bir işletmenin faaliyetini durdurduktan sonra kısmen veya tamamen satılmasından, ortaklıklardaki ortaklık haklarının veya hisselerinin devir ve temlikinden doğan kazançlar. 1, 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı satış hadleri aşıldığı takdirde, kazancın bu hadleri aşan kısmı vergiye tabidir. Sâfi kazanç; satış veya devir, temlik ve istimlâk bedelinden maliyet değerleri ile satış ve devir dolayısiyle yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin indirilmesiyle bulunur. Maliyet değeri tesbit edilemiyen gayrimenkuller için bu değer yerine vergi değeri, ticari kazancı bilânço esasına göre tesbit edilen işletmelerde maliyet bedeli yerine son bilânçoda yazılı değerler esas tutulur. Aşağıda belirtilen şekillerde elde edilen kazançlar, ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır 1. Faaliyetine devam eden bir işletmenin (Kısmen veya tamamen) veya işletmeye dâhil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan kazançlar; 2 İşletmenin bilânçosuna dâhil gayrimenkullerin, hakların, işletme ve iştirak hisselerinin satış, devir ve temliklerinden veya istimlâk olunmasından doğan kazançlar.

19/2/1963 tarihli ve 202 sayılı Kanunun 38. maddesiyle verilen metin

24/12/1980 tarihli ve 2361 sayılı Kanunun 57. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.

Gayrimenkullerin ve hakların, menkul kıymetlerin satışından, hisselerin devir ve temlikinden doğan kazançlar

Gayrimenkullerin, hakların ve menkul kıymetlerin satışından, iştirak hisselerinin devir ve temlikinden doğan vergiye tabi kazançlar şunlardır : 1. Satın alınan, inşa edilen veya trampa suretiyle iktisap olunan gayrimenkullerin (Gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dâhil), gayrimenkul olarak tescil edilen hakların, gemi ve gemi paylarının alım, inşa veya trampa tarihlerinden başlıyarak dört yıl içinde satılmaları, trampa veya istimlâk edilmeleri halinde elde edilen ve bir takvim yılı içinde 10 000 lirayı aşan kazançlar (Kooperatif şirket ortaklarına bu sıfatları dolayısiyle şirketçe tahsis olunan gayrimenkuller, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.); 2. Satın alınan menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlıyarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel satılmalarından elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 2 000 lirayı aşan kazançlar; 3. Her ne şekil ve suretle olursa olsun; imtiyaz, ihtira, telif, işletme, ticaret unvanı ve alâmeti farika gibi edebî, sınai ve ticari haklarla maden arama ve işletme haklarının satışından, devir ve temlikinden elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 5 000 lirayı aşan kazançlar (Edebî hakların müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından satılmasından doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.); 4. Ortaklık haklarının veya hisselerinin devir ve temlikinden, faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından doğan kazançlar. 1, 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı hadler aşıldığı takdirde, kazancın bu hadleri aşan kısmı vergiye tabidir. Sâfi kazanç, satış, devir, temlik veya istimlâk bedelinden, maliyet değerleri ile bu muameleler dolayısiyle yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin indirilmesiyle bulunur. Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller üzerinden amortisman ayrılmışsa bu amortismanların toplamı ayrıca maliyetten düşülür. Maliyet değeri tesbit edilemiyen gayrimenkuller için bu değer yerine vergi değeri, ticari kazancı bilânço esasına göre tesbit edilen işletmelerde maliyet bedeli yerine son bilânçoda yazılı değerler esas tutulur. Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticari işletmeye dâhil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin, hakların, işletme ve iştirak hisselerinin satış, devir ve temliklerinden veya istimlâk edilmelerinden doğan kazançlar, ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.

24/12/1980 tarihli ve 2361 sayılı Kanunun 57. maddesiyle verilen metin

22/7/1998 tarihli ve 4369 sayılı Kanunun 42. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.

Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları

Aşağıda yazılı hallerde değer artışı kazancı hesaplanmaz ve vergilendirilmez : 1. Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değerleriyle (bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilânçonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması; 2. Kazancı bilânço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilânçosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devrolunması, devralan şirketin bilânçosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilânçosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.) : 3. Kollektif ve adi komandit şirketlerin bu maddenin 2 numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde nev'i değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kollektif ve adi komandit şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kollektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.).

22/7/1998 tarihli ve 4369 sayılı Kanunun 42. maddesiyle verilen metin

7/1/2003 tarihli ve 4783 sayılı Kanunun 5. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.

Vergilendirilmeyecek diğer kazanç ve iratlar

Aşağıdaki yazılı hallerde diğer kazanç ve iratlar vergilendirilmez: 1. Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değerleriyle (Bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması; 2. Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devrolunması, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır); 3. Kollektif ve adi komandit şirketlerin bu maddenin 2 numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde nevi değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kollektif ve adi komandit şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kollektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır), 4. Veraset yoluyla veya ivazsız olarak meydana gelen intikaller, 5. İktisap şekli ne olursa olsun, hisse senetleri ve portföyünün en az % 51'i Türkiye'de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerinin, iktisap tarihinden başlayarak bir yıldan fazla süre ile elde tutulduktan sonra elden çıkarılması.