Ücret
İşK Madde 42 — Zorunlu nedenlerle fazla çalışma
Zorunlu nedenlerle fazla çalışma
Gerek bir arıza sırasında, gerek bir arızanın mümkün görülmesi halinde yahut makineler veya araç ve gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde, yahut zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak koşulu ile işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir. Bu durumda fazla çalışma yapan işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunludur.
Şu kadar ki, zorunlu sebeplerle yapılan fazla çalışmalar için 41 inci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uygulanır.
İçtihatlar
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
E. 2022/4877 · K. 2022/6641 · 26.05.2022
… öngörüldüğünü, toplu iş sözleşmesinin 41 inci maddesinin (h) bendinde öngörülen 6,5 saati aşan çalışmalarının karşılığını talep ettiklerini, davacının parçalı çalıştığı günlerdeki 6,5 saatin üzerindeki fazla çalışmalarının ücretinin 41 inci maddenin (h) bendi uyarınca ödenmesi yönündeki taleplerinin tanık ifadeleri ile örtüştüğünü, yine İlk Derece Mahkemesince 42 nci maddenin (f) bendi hükmünün şoför olarak çalışan davacıyla bir bağlantısının bulunmadığı yönündeki kabulünün hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönlerden kaldırılmasını
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
E. 2012/26267 · K. 2014/25554 · 08.09.2014
4857 sayılı İş Kanunu’nun 42. maddesine göre, gerek bir arıza sırasında yahut makineler için hemen yapılması gerekli acele işlerde veya zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması durumunda işçilerin hepsine veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabileceği, bunun için işverenin işçinin onayını alması gerekmediği öngörülmüştür.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
E. 2013/16526 · K. 2013/17274 · 11.07.2013
… Yine İş Kanunu’nun 42. maddesinde zorunlu nedenlerle fazla çalışma düzenlenmiş buna göre işvereni zorunlu hallerde fazla çalışma yapan işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesini zorunlu tutmuştur. İş Kanunu’nun 43. maddesinde de olağanüstü hallerde Bakanlar Kurulu kararı ile işçinin en çok çalışma gücüne çıkartabileceği öngörülerek günlük fazla çalışma süresini insanın çalışma gücü ile sınırlamıştır. Davalı işyerinde günde sekiz saat çalışan davacı ve diğer işçilerin aralıksız olarak bir sonraki vardiyada çalıştığı anlaşılmaktadır. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Zorunlu sebeplerle fazla çalışmaya ilişkin düzenlemede çalışma süresinin sınırsız olmaması için bir değişiklik yapılarak bu gibi hallerde de işçiye uygun bir dinlenme süresi verilmesi ve yapılan fazla çalışmanın yanı sıra gerçekleşmesi halinde fazla süreli çalışma bakımından da 41 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları esasları içinde ücret ödenmesi kabul edilmiştir. Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirimde bulunma zorunluluğu ise uygulamada bir yarar sağlamadığı için kaldırılmıştır. Diğer hükümler aynen korunmuştur.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfalarının metin katmanı eski bir OCR'dır; metin, tasarının TBMM dosyasının OCR'ı ile bu katman sözcük sözcük karşılaştırılıp görüntüyle denetlenerek yazılmıştır. Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 73, 1/534 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 42), s. 20Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.