KatMK Madde 51 — B) Yeni duruma uyma : I - Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra kurulan irtifaklarda:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (51. madde, 50. madde, 52. madde, 53. madde, 54. madde, 55. madde, 56. madde, 75. madde, 76. madde).

YEDİNCİ BÖLÜM (Madde : 50 - 58)

Tasarının son bölümünü teşkil eden bu bölümde Medeni Kanundan önceki (Hava hakları: oda mülkiyeti) gibi haklar Medeni Kanundan sonraki (kat irtifakları) hakkında tasfiye hükümleri yer almıştır. Bundan başka Kat Mülkiyeti Kanunu yürürlüğe girdikten sonra artık Medeni Kanuna göre eski usul dairesinde kat irtifakı kurulamıyacağına ve tam kârgir olmıyan binalarda kat mülkiyeti tesis edilemiyeceğine dair yasaklar konulmuştur.

Harç ve vergilerin kimlerden tahsil edileceğine dair malî hükümlerle kanunun yürürlük hükümleri de yine bu bölümde yer almış bulunmaktadır. Bütün bu hükümlerin içinde, Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra, kat mülkiyeti adı altında kurulan hakların, Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine uydurulması hususundaki 50 nci madde ile Medeni Kanunun yürürlüğe girdiği 4 Ekim 1926 tarihinden önce kurulmuş olan hava hakları gibi hakların kat mülkiyetine uydurulmasına dair olan 52 nci madde hükümleri bilhassa önem taşımaktadır. «Tasfiye Maddeleri» ismi ile adlandırılabilecek olan bu hükümlerle bilhassa şu noktalar düzenlenmiştir :

Medeni Kanuna göre kurulmuş olan kat irtifaklarının, Kat Mülkiyeti Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten başlıyarak üç yıl içinde kat mülkiyeti Kanununa uydurulması ve Medeni Kanundan önceki haklar için de aynı müddetin konulması ile güdülen gaye, kat mülkiyeti alanında mümkün mertebe kısa bir zamanda hukukî birliği sağlamaktır.

Medeni Kanuna göre kurulmuş olan bugünkü kat irtifaklarının tasfiyesine ve yeni duruma intibak ettirilmesine kadar geçecek üç yıllık müddet içerisinde gayrimenkulün idaresi bakımından Kat Mülkiyeti Kanununun, yönetimle ilgili hükümlerinin uygulanması zaruridir. 53 ncü maddede kabul edilmiş olan bu hüküm, kat irtifaklarının bir an önce tasfiyesi ve yeni duruma uydurulması mecburiyetini doğuracak, diğer taraftan mahkemelere gelecek anlaşmazlıkların daha kolay çözümlenmesi ve karara bağlanması imkânını sağlıyacaktır.

Kat Mülkiyeti kanunu tasarısı kanunlaşıp yürürlüğe girinceye kadar yapılmış ve üzerinde kat irtifakı kurulmuş ve tescil edilmiş olan bağımsız bölümlerden birçoğu bu kanunla istenilen evsafa belki de uymıyacaktır. Ancak kanunun koymuş olduğu bütün şartların gerçekleştirilmesini istemek ve gayrimenkul maliklerini buna zorlamak, bugün mevcudolan kat irtifaklarını tanımayıp birçok adaletsizliklere sebebolmak gibi arzu edilmiyen ağır neticeler doğuracağından bu husustaki müktesep haklar saklı tutulmuş ve 53 ncü madde bu noktalar göz önüne alınmak suretiyle sevk edilmiştir.

Not: Gerekçe Hükümet tasarısının bölüm gerekçesidir (YEDİNCİ BÖLÜM, madde 50–58); tasarıda maddeler tek tek gerekçelendirilmemiştir. Gerekçe bölünmeden gösterilir; maddeyi numarasıyla anan paragraf vurgulanmıştır. Bölüm gerekçesi Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra kurulan hakların Kat Mülkiyeti Kanununa uydurulmasını «50 nci madde» diye anar; bu konu tasarıda ve kanunda 51 inci maddedir, tasarının 50 nci maddesi «Yasaklar»dır. Tasarı ile kanun arasında bu bölümde numara kayması yoktur (Adalet Komisyonu tasarının 50 ve 51 inci maddelerini aynen kabul etmiştir, S. Sayısı 524 s. 90–91); numara farkı gerekçenin kendisindedir. Bu nedenle 50 ve 51 inci maddeler için paragraf vurgulanmamıştır. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

30/4/1969 tarihli ve 1166 sayılı Kanunun 1. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik birinci fıkra: 30/4/1969 - 1166/1 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

23 Haziran 1965 tarih ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 51 nci maddesinde, Medenî Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra Kat Mülkiyeti Kanununun yürürlüğe girdiği tarihe kadar bir gayrimenkulün paydaşlarından birinin o gayrimenkulün bir bölümünden tek başına faydalanmasını sağlamak maksadiyle üzerinde irtifak hakkı kurulmuş olan gayrimenkullerin, Kat Mülkiyeti Kanununun yürürlüğe girdiği 2 . 1 . 1966 tarihinden itibaren üç yıllık bir süre içinde sade ve az masraflı bir usulle kat mülkiyetine çevrilebilmesine imkân tanınmaktadır.

Sözü geçen maddedeki, üç yıllık süre 2 . 1 . 1969 tarihinde sona erecektir.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün, sözü geçen hükmün geniş çapta uygulandığı Ankara, İstanbul ve İzmir gibi büyük şehirlerimizden topladığı malûmata göre, bu maddenin kapsamına giren irtifak haklarından henüz kat mülkiyetine çevrilmemiş bulunanların nisbeti % 25 - 30 dur.

Kanunun 51 nci maddesinin, açık hükmü karşısında 2 . 1 . 1969 tarihinden itibaren irtifak hakları sona ererek yalnız ortak mülkiyet devam edeceğinden, henüz kat mülkiyetine çevirme işlerini tamamlamamış olan irtifak hakkı sahiplerinin maddenin masraf ve emekten tasarruf sağlıyan hükümlerinden faydalanmaları imkânı ortadan kalkacağı gibi, ortakların o tarihten sonra ancak Kanunun genel hükümlerine göre kat mülkiyetinin tesisi yolunda işlem yaptırmaları zaruretinin sonucu olarak aralarında anlaşmazlıkların çıkması ve bu durumun bâzı ortakların mağduriyetine yol açması da kuvvetle muhtemel bulunmaktadır.

Bu itibarla 51 nci maddedeki üç yıllık sürenin daha iki yıl uzatılması zaruri görülmüş ve ilişikteki tasarı hazırlanmıştır.

Tasarının 2 . 1 . 1969 tarihine kadar kanunlaşamaması ihtimali göz önünde tutularak, maddenin yürürlük süresinde bir boşluk hâsıl olmaması için, kanunun 2 . 1 . 1969 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesi öngörülmüştür.

Not: Tasarıda ayrı madde gerekçesi yoktur; tek maddelik (yürürlük ve yürütme dışında) tasarının «GEREKÇE» başlıklı gerekçesidir. Adalet Komisyonu 1 inci maddeyi aynen kabul etmiş, yalnız yürürlük maddesinde redaksiyon yapmıştır. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.