MKGYHK Madde 3 — İzin vermeye yetkili merciler
İzin vermeye yetkili merciler
Soruşturma izni yetkisi
a) İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam,
b) (Değişik:6/12/2019-7196/51 md.) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kaymakamlar hakkında vali,
c) Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında görev yaptıkları ilin valisi,
d) Cumhurbaşkanına veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşlar ve bakanlıkların merkez ve bağlı veya ilgili kuruluşlarında görev yapan diğer memur ve kamu görevlileri hakkında o kuruluşun en üst idari amiri,[1]
e) (Değişik:6/12/2019-7196/51 md.) (b) ve (c) bentlerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan,
f) Türkiye Büyük Millet Meclisinde görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri ve yardımcıları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı,
g) (Değişik: 2/7/2018-KHK-703/196 md.) Cumhurbaşkanlığında görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri hakkında Cumhurbaşkanı,[2]
h) Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir, il ve ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında İçişleri Bakanı,
i) İlçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri hakkında kaymakam, merkez ilçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri hakkında bulundukları ilin valisi,
j) Köy ve mahalle muhtarları ile bu Kanun kapsamına giren diğer memurlar ve kamu görevlileri hakkında ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali,
Yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.
Yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esas alınır.
Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.
İçtihatlar
Danıştay 1. Daire
E. 2007/628 · K. 2007/735 · 12.06.2007
… Bu nedenle, taşra teşkilatının hizmetin işleyişi bakımından doğrudan merkeze bağlı olarak kurulmasına imkan veren bu hükmün, memurların ve diğer kamu görevlilerinin yargılanmasında izin vermeye yetkili mercileri açık bir biçimde belirleyen 4483 sayılı Yasanın 3 üncü maddesinin (a) ve (b) bentlerinde yer alan düzenlemeyi bertaraf edecek şekilde yorumlanamayacağı açıktır.
Danıştay 1. Daire
E. 2006/958 · K. 2006/885 · 16.10.2006
… Bu nedenle, taşra teşkilatının hizmetin işleyişi bakımından doğrudan merkeze bağlı olarak kurulmasına imkan veren bu hükmün, memurların ve diğer kamu görevlilerinin yargılanmasında izin vermeye yetkili mercileri açık bir biçimde belirleyen 4483 sayılı Yasanın 3 üncü maddesinin (a) ve (b) bentlerinde yer alan düzenlemeyi berteraf edecek şeklinde yorumlanamayacağı açıktır.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler2
[1]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 196 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanına veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşlar” şeklinde değiştirilmiştir.
[2]8/5/2025 tarihli ve 7547 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “İdari İşler Başkanı” ibareleri “Genel Sekreteri” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri4
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Görev sebebiyle işlenen suçlardan dolayı adlî mercilerce kovuşturma yapılması, idarî merciin vereceği izne bağlı tutulduğundan; memurlar ve diğer kamu görevlilerinin atama biçimi ile idarî yapımızdaki hiyerarşi dikkate alınmak suretiyle izin vermeye yetkili merciler gösterilmiştir.
Not: Kanunlaşan metin tasarı metninden farklıdır: Adalet Komisyonu (d) ve (e) bentlerinin yerini değiştirmiş ve maddeye iki fıkra eklemiştir; (h) ve (i) bentleri Genel Kurulda değiştirilmiştir. Gerekçe tasarı metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 198 (1/432), Hükümet tasarısının madde gerekçesi (madde 3)2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nin 196. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 196 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanına veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşlar” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: Hükümet (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (3. madde, 12. madde, GEÇİCİ 4. madde).
Anayasada yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunda ibare değişiklikleri yapılması amaçlanmaktadır.
Not: Kanun hükmünde kararname Anayasa'nın 91 inci maddesi uyarınca TBMM'ye gerekçesiyle gönderilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · 1/5 esas numaralı 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin TBMM'ye gönderilen gerekçesi (madde 196), s. 216/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 51. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Değişik:6/12/2019-7196/51 md.)
Teklif eden: 105 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 144 başlığı: ilk imza sahibi ve 104 milletvekili)
Madde ile, 4483 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde valilerin, Cumhurbaşkanı kararıyla atanan kaymakamlar, ilde, merkez ilçede, bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verme yetkisine dair husus düzenlenmektedir.
Not: Kanunlaşan metin teklif metninden farklıdır ((e) bendinin başındaki 'Bu fıkranın' ibaresi kabul metninde yoktur; İçişleri Komisyonu metni teklifle aynıdır); gerekçe teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 144, 2/2368 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 53), s. 148/5/2025 tarihli ve 7547 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
8/5/2025 tarihli ve 7547 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “İdari İşler Başkanı” ibareleri “Genel Sekreteri” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 47 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 200 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 45 milletvekili)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (3. madde, 12. madde, 13. madde).
703 sayılı KHK’nın 196 ncı maddesinin (c) bendiyle 4483 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan yer alan “Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı” ve “müsteşarlar” ibaresi “Bakan yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir. 703 sayılı KHK’nın 196 ncı maddesinin (c) bendiyle yapılan söz konusu ibare değişiklikleri Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E:2018/117; K:2023/212 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Madde ile Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ve gerekçesi dikkate alınarak 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 196 ncı maddesinin (c) bendiyle getirilen bu ibareler kanuni düzenleme yapılmak suretiyle 4483 sayılı Kanuna dercedilmektedir.
Ayrıca 174 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı teşkilatı Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği şeklinde değiştirilmiş olduğundan madde ile anılan değişikliğe uyum düzenlemesi yapılması amaçlanmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 200, 2/3046 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 8), s. 9Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.