AvK Madde 5 — Avukatlığa kabulde engeller:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu; 1/313 esas)

Madde 5. — Tasarının beşinci maddesinden alınmıştır. Ancak, maddenin (a) bendine (kesinleşmiş bir kararla) ibaresi, mahkûmiyet kararının kanun yollarına başvurularak veya vurulmıyarak kesinleşmesinin de şart olduğunu belirtmek için eklenmiştir. Bu suretle, mahkûmiyet kararı kesinleşmemiş olan bir kimsenin, suçluluğu da henüz kesin şekilde sabit olmadığından mesleke kabul edilmeme gibi ağır bir neticeye, bu safhada muhatap tutulmaması sağlanmış bulunacaktır.

Aynı bentte, «... bir cürümden bir sene veya daha ziyade hapis cezasiyle hüküm giymek...» ibaresinin içine taksirli cürümler de girdiğinden, bu cürümleri madde kapsamı dışına çıkarmak amacı ile ibarenin başına, «kasdi» kelimesi eklenmiştir. Bu suretle, taksirli bir cürümden bir sene veya daha fazla hapis cezasiyle hüküm giymiş olmak hali, avukatlığa kabule engel sayılmamıştır. Gerçekten, taksirli cürümlerden hapse mahkûmiyet halinde, hükümlünün ahlâki redaatı, kasdi bir cürüm işliyeninkinden çok farklı bulunduğu cihetle, bu kabîl cürümden mahkûmiyetin madde kapsamı dışında bırakılmasında zaruret hissedilmiştir.

İkinci fıkra maddeye Komisyonumuzca eklenmiştir. Fıkra hükmü, Anayasanın 68 nci maddesinde milletvekili ve senatör olmaya engel bir hal olarak hüküm altına alınan bir durumun, kamu görevi ifa eden avukatlara da teşmilinden ibarettir.

Üçüncü fıkra, adayın birinci fıkranın (a) bendinde yazılı cezalardan birini gerektiren bir suçtan kovuşturma altında bulunması halinde, baro yönetim kurulunun iki karardan birini vermekte muhtar olduğunu derpiş etmektedir. Bunlardan biri, adayın avukatlığa alınma isteminin kabulüne, diğeri de istem hakkındaki kararın kovuşturma sonuna kadar bekletilmesine dairdir. Bu suretle, baro yönetim kurulu, kovuşturma safahati ve delillerin durumuna göre, adayın ve kamunun menfaatini telif imkânını bulmaktadır. Fıkranın ikinci cümlesi, adayın avukatlığa kabul isteminin yerine getirilmiyerek dâva sonuna kadar beklenmesinin zorunlu olduğu hali belirtmektedir.

Son fıkra da, avukatlığa kabul isteminin geri çevrilmesi gereken hallerde, ceza kovuşturmasının sonucu beklenmeden istemin karara bağlanacağını hüküm altına almaktadır.

Not: Geçici Komisyon Hükümet tasarısını esas alıp teklifleri birleştirmiş ve kabul ettiği metnin «Maddelerin gerekçesi»ni madde sırasına göre yazmıştır; gerekçe Komisyon metnine aittir, Komisyon metninin madde numarası kanunla aynıdır. Millet Meclisi Genel Kurulu maddeyi Komisyon metniyle aynen kabul etmiştir (2 nci Dönem 42 nci Birleşim, 3.2.1969). Cumhuriyet Senatosu Millet Meclisi metnini aynen kabul etmiştir (C. Senatosu S. Sayısı 1217). «redaatı» baskıdaki gibidir. Madde ve fıkraları sonradan 3256, 4667, 5728 ve 7343 sayılı Kanunlarla değiştirilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

22/1/1986 tarihli ve 3256 sayılı Kanunun 2. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik: 22/1/1986 - 3256/2 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde 2. — Bu madde ile Kanunun 5 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. 5 inci maddenin (a) bendinde, Avukatlığa engel ceza mahkûmiyeti 1 yıl olarak gösterildiği halde (b) bendinde hâkimlik ve memurluğa engel bir cezadan söz edilerek çelişkili bir durum yaratılmıştır. Zira, hâkimliğe engel ceza üç aydan, memurluğa engel ceza da, altı aydan başlamaktadır. Bu nedenle (a) bendindeki hükümle (b) bendi arasındaki bu çelişkiyi gidermek için (b) bendi sadece disiplin cezasına hasredilmiş, maddenin ikinci fıkrasına da taksirli suçların hariç olduğu ibaresi eklenmiştir.

Not: Gerekçe tasarının 2 nci maddesine aittir; tasarı (b) bendini ve ikinci fıkrayı değiştiriyordu. Üçüncü fıkra Adalet Komisyonunca eklenmiştir (ayrı parça). Genel Kurulda madde üzerindeki önerge reddedilmiş, madde komisyon metniyle kabul edilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

2. Tasarının 2 nci maddesine yapılan ilave ile 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası da değiştirilmiş ve adayın birinci fıkranın (a) bendinde yazılı cezalardan birini gerektiren bir suçtan koğuşturma altında bulunması halinde, avukatlığa alınması isteği hakkındaki kararın koğuşturmanın sonuna kadar bekletilebileceği hükme bağlanmış ve çerçeve madde eklenen üçüncü fıkraya paralel olarak değiştirilmiştir,

Not: Üçüncü fıkra (Değişik üçüncü fıkra: 22/1/1986 - 3256/2 md.): Hükümet tasarısında yoktur, Adalet Komisyonunca eklenmiştir; metin komisyon raporundaki açıklamadır. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

2/5/2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanunun 5. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik ikinci fıkra: 2/5/2001 - 4667/5 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin (a) bendinde yer alan bir yıldan fazla hapis iki yıla çıkarılmış, müddet belirtilmeyen ağır hapis cezası bir yıldan fazla şeklinde düzenlenmiş ve bu maddenin (h) bendinden sonra gelen fıkrasındaki beş yıl hapis ve ağır hapis ibareleri çıkarılarak “yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olanların cezası ertelenmiş, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa da avukatlığa engel teşkil edeceği” hükmü getirilmiştir. Bu şekilde, 5 inci maddenin (a) bendinde sayılan yüz kızartıcı suçlar bu fıkrada tekrar edilmeyerek atıf yapılması tercih edilmiştir.

Not: Madde Adalet Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı metnine aittir. Adalet Komisyonu raporu: «Tasarının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrasında yer alan “kesin olarak” ibaresi gereksiz görülerek metinden çıkarılmış ve 5 inci madde olarak kabul edilmiştir.»

23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 326. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik: 23/1/2008-5728/326 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

(77) Maddenin yetmişyedinci fıkrasının (a) bendiyle, 1136 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi değiştirilmiştir. Avukatlık mesleğine kabul talebinde aranacak mahkûmiyet koşulu Türk Ceza Kanunu hükümleri dikkate alınarak yeniden belirlenmiştir.

Düzenlemede, Türk Ceza Kanununun suç karşılığı uygulanan yaptırım sistemi, mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına ilişkin güvenlik tedbirleri, suç karşılığı uygulanan cezalarda özellikle mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan aslî ceza – fer’i ceza ayrımına yeni Türk Ceza Kanununda yer verilmemesi, Türk Ceza Kanununun özel hükümler kitabında yer alan bazı suçlara karşı uygulanan yaptırımların alt ve üst sınırları, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 104, 105, 106, 107 ve 108 inci maddesi hükümleri ile 5352 sayılı Adlî Sicil Kanununun ilgili hükümleri dikkate alınmıştır.

Not: Bent Adalet Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı metnine aittir. Adalet Komisyonu raporu: «1136 sayılı Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinde değişiklik yapılmasını öngören yetmişyedinci fıkranın (a) bendinde, uygulamada ortaya çıkması muhtemel tereddütlerin önüne geçilmesi amacıyla Alt Komisyonca yapılan değişiklik, Komisyonumuzca benimsenmiş ve söz konusu bent, 354 üncü madde olarak kabul edilmiştir.»

24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanunun 25. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “kovuşturma altında bulunması” ibaresi “dolayı hakkında kamu davası açılmış olması” şeklinde değiştirilmiştir.

Gerekçe bulunamadı: Genel Kurulda yeni madde önergesiyle eklenen hüküm: S. Sayısı 285'teki teklif ve komisyon metninde karşılığı yoktur; önergenin gerekçesi okunmamış, tutanakta yer almamaktadır (27 nci Dönem 5 inci Yasama Yılı 22 nci Birleşim, 23.11.2021, s. 854).

(c) bendi: ilk kabul metni

Anayasa Mahkemesinin 28/2/2013 tarihli ve E.: 2012/116, K.: 2013/32 sayılı kararıyla iptal edildi.

c) Avukatlık meslekine yaraşmıyacak tutum ve davranışları çevresince bilinmiş olmak,