AvK Madde 8 — Redde veya kovuşturma sonuna kadar beklenmesine dair karara itiraz:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu; 1/313 esas)

Madde 8. — Tasarının 8 nci maddesine tekabül edip, bu maddedeki prensipleri muhafaza etmekte ise de, aşağıda izah edilen nedenlerle bâzı değişiklikler yapılmıştır.

Birinci fıkranın üçüncü cümlesi, fıkradan çıkarılarak ikinci fıkraya alınmıştır. Kalan fıkranın ilk cümlesine, 5 nci maddede yapılan değişikliğe paralel olarak, «veya kovuşturma sonuna kadar beklenmesine karar verdiği» ibaresi ilâve edilmiştir.

İkinci fıkranın son cümlesine, baro tarafından adaya, itiraz tarihini tesbit etmek üzere verilecek belgenin her türlü vergiden de muaf olduğunu belirtmek için, «vergi» kelimesi ilâve edilmiştir.

121 nci maddenin 10 numaralı bendinde, baroların kararlarına karşı yapılan itirazları incelemek ve karara bağlamak hususu, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kuruluna görev olarak verildiğinden, üçüncü fıkradaki Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu ibaresinden lüzumsuz bir tekrardan ibaret olan, «yönetim kurulu» kelimeleri çıkarılmıştır. Bu fıkraya ayrıca, sıkı bağlılığı ve doğurduğu neticenin ayniyeti bakımından tasarı maddesinde müstakil fıkra teşkil eden, «Türkiye Barolar Birliği itiraz tarihinden itibaren bir ay içinde bir karar vermezse, itiraz reddedilmiş sayılır.» hükmü de ikinci cümle olarak alınmıştır.

Dördüncü fıkra hükmü prensibe taallûk etmekte olup, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olarak Türkiye Barolar Birliği ve baroların, idari vesayet makamı sıfatiyle Adalet Bakanlığının denetimine tabi olmaları gerekip gerekmediği tartışmasında, idari vesayetin zarureti görüşünü benimsemektedir.

Gerçekten, Anayasanın 122 nci maddesinde esasları tesbit edilen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile merkezî idare arasındaki ilişkilerin (mahallî idareler) e benzer bir durum arz etiği yine Anayasanın gerekçesinde gösterilmiştir. İdare hukukunda (hizmet ademimerkeziyeti) tâbiri ile ifade edilen bu durum, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları üzerinde merkezî idarenin vesayet yetkisinin tanınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, şu hususun da belirtilmesinde fayda vardır ki, komisyonumuz, Adalet Bakanlığının Türkiye Barolar Birliği ve barolar üzerindeki idari vesayet yetkisine müstenit denetim hakkının, hukukun genel kuralları ve avukatlık müessesesinin mahiyeti ile bağdaşabilecek hudutlar içinde kalması hususunda dikkat sarf etmiş ve Bakanlığa, avukatlarla ilgili konularda re’sen idari tasarruflarda bulunma yetkisi tanınmıyarak, idari vesayet rejimi gereğince birlik ve barolar organlarının bâzı kararlarını onaylama hususunda bir yetki verilmesi ile yetinilmesini zorunlu mütalâa etmiştir.

Bu prensibin ışığı altında bu maddenin 4, 5 ve 6 ncı fıkraları hükmü incelendikte; Adalet Bakanlığının onaylamasına tabi kararların sadece, baro yönetim kurullarının, adayın levhaya yazılmasına dair kararları ile Türkiye Barolar Birliğinin, itiraz üzerine adayın levhaya yazılması hakkında ittihaz ettiği kararları olduğu görülür, Türkiye Barolar Birliğinin itirazın reddine dair verdiği kararlar kesin olup, ancak Danıştayda dâva konusu yapılabilir. Keza Adalet Bakanlığının vereceği kararlar hakkında aday, ilgili baro ve Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun da Danıştaya başvurabilecekleri 6 ncı fıkra ile hüküm altına alınmıştır.

Son fıkra, tasarıdaki hükmün aynıdır.

Not: Geçici Komisyon Hükümet tasarısını esas alıp teklifleri birleştirmiş ve kabul ettiği metnin «Maddelerin gerekçesi»ni madde sırasına göre yazmıştır; gerekçe Komisyon metnine aittir, Komisyon metninin madde numarası kanunla aynıdır. Millet Meclisi Genel Kurulunda maddeye verilen değiştirge önergeleri reddedilmiş, madde Komisyon metniyle aynen kabul edilmiştir (2 nci Dönem 42 nci Birleşim, 3.2.1969). Cumhuriyet Senatosu Millet Meclisi metnini aynen kabul etmiştir (C. Senatosu S. Sayısı 1217). «arz etiği» baskıdaki gibidir. Dördüncü ve altıncı fıkralar sonradan 4667 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

2/5/2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanunun 7. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik dördüncü fıkra: 2/5/2001 - 4667/7 md.)

Teklif eden: 1 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 413 başlığı)

Avukatlık Kanununun 8 inci maddesi değiştirilerek; Baroların ve Türkiye Barolar Birliğinin kararları üzerindeki Adalet Bakanlığının onay yetkisi kaldırılmakta ve anılan kararlar aleyhine ilgilisi yanında Adalet Bakanlığına da yargıya başvurma hakkı tanınmaktadır.

Not: Madde Adalet Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe teklif metnine aittir. Adalet Komisyonu raporu: «Teklifin 7 nci maddesiyle değiştirilmesi öngörülen Avukatlık Kanununun 8 inci maddesinin, baro yönetim kurullarının, adayın levhaya yazılması karararlarına karşı Adalet Bakanlığının idari denetimini sağlamak amacıyla sadece dördüncü ve altıncı fıkralarının değiştirilmesi suretiyle düzenlenmesi uygun görülmüş ve çerçeve madde, yapılan bu düzenlemeye paralel olarak değiştirilerek, 7 nci madde olarak kabul edilmiştir.»

2/5/2001 tarihli ve 4467 sayılı Kanunun 7. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik altıncı fıkra: 2/5/2001 - 4467/7 md.)

Teklif eden: 1 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 413 başlığı)

Avukatlık Kanununun 8 inci maddesi değiştirilerek; Baroların ve Türkiye Barolar Birliğinin kararları üzerindeki Adalet Bakanlığının onay yetkisi kaldırılmakta ve anılan kararlar aleyhine ilgilisi yanında Adalet Bakanlığına da yargıya başvurma hakkı tanınmaktadır.

Not: Madde Adalet Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe teklif metnine aittir. Adalet Komisyonu raporu: «Teklifin 7 nci maddesiyle değiştirilmesi öngörülen Avukatlık Kanununun 8 inci maddesinin, baro yönetim kurullarının, adayın levhaya yazılması karararlarına karşı Adalet Bakanlığının idari denetimini sağlamak amacıyla sadece dördüncü ve altıncı fıkralarının değiştirilmesi suretiyle düzenlenmesi uygun görülmüş ve çerçeve madde, yapılan bu düzenlemeye paralel olarak değiştirilerek, 7 nci madde olarak kabul edilmiştir.» Altıncı fıkranın başındaki resmî ibarede «4467/7» yazılmıştır; bu fıkrayı da 2/5/2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanunun 7 nci maddesi değiştirmiştir (TBMM'deki 4467 sayılı Kanun 1999 tarihlidir).