İdari Ceza Hükümleri
İşK Madde 104 — İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık
İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık[36]
Bu Kanunun 63 üncü maddesinde ve bu maddede belirtilen yönetmelikte belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran veya 68 inci maddesindeki ara dinlenmelerini bu maddeye göre uygulamayan veya işçileri 69 uncu maddesine aykırı olarak geceleri yedibuçuk saatten fazla çalıştıran; gece ve gündüz postalarını değiştirmeyen, 71 inci maddesi hükmüne ve bu maddenin son fıkrasında anılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden, 72 nci maddesi hükümlerine aykırı olarak bu maddede belirtilen yerlerde onsekiz yaşını doldurmamış erkek çocukları ve gençleri ve her yaştaki kadınları çalıştıran, 73 üncü maddesine aykırı olarak çocuk ve genç işçileri gece çalıştıran veya aynı maddede anılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden 74 üncü maddesindeki hükme aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin vermeyen, 75 inci maddesindeki işçi özlük dosyalarını düzenlemeyen, 76 ncı maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerine uymayan işveren veya işveren vekiline binikiyüz Türk Lirası idari para cezası verilir.[37]
64 üncü (…)[38] maddede öngörülen hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası verilir.
İçtihatlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
E. 2007/176 · K. 2007/164 · 21.03.2007
Ancak işverenin bu kurallara uymaması halinde 4857 sayılı Yasanın 104 üncü maddesinde, 63 üncü madde ve yönetmeliklerinde belirtilen çalışma sürelerine aykırılık oluştuğunda, işverene cezai yaptırım uygulanacağı etraflıca ifade edilmektedir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
E. 2022/7611 · K. 2024/1914 · 26.02.2024
4857 sayılı Kanun'un 108. maddesinde, kabahatli hakkında uygulanan idari para cezalarına dayanak 4857 sayılı Kanun'un 102/1-a ve c maddeleri ile 104. maddesinde düzenlenen idari para cezalarını verme yetkisinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdüründe olduğunun düzenlendiği, ancak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teşkilatının düzenlendiği 3146 sayılı Kanun ile Türkiye İş Kurumunun teşkilatının düzenlendiği 4904 sayılı Kanun'da, 02.11.2011 tarihlî Resmi Gazete'de yayımlanan 665 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 25. maddesi ile 4904 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 2. madde ile mevzuatta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne yapılan atıfların Çalışma ve İş…
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi
E. 2015/16933 · K. 2017/19050 · 25.09.2017
4857 sayılı yasanın 104. maddesinde işverenin işin düzenlenmesine ilişkin bu madde hükmüne aykırı hareket etmesi durumunda para cezası uygulanacağı düzenlemesi de getirilerek süt izni kullandırılması idari yaptırıma bağlanarak güvenceye alınmıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
E. 2014/7034 · K. 2015/3788 · 30.03.2015
… Bu madde içeriğinden de açıkça anlaşıldığı üzere, genel hükümlere göre tahsili mümkün olan idari para cezaları ancak 101 ve 106'ncı maddeleri gereğince verilenlerdir. Dava konusu para cezası ise aynı Kanunun 102 ve 104. maddesi gereğince verilmiştir. 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesinde de İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesinde iş mahkemesinin görevli olduğu açıklanmaktadır. Görev konusu kamu düzenine ilişkin olup ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden gözetilir. Şu halde genel hükümlerin uygulanacağı bir para cezası söz konusu olmadığından genel mahkemeler de görevli değildir. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler3
[36]17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer “beşyüz milyon lira para cezası” ibaresi “binikiyüz Türk Lirası idari para cezası” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan “yüzmilyon lira para cezası” ibaresi “ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası”şeklinde değiştirilmiştir.
[37]4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 39 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “71 inci maddesi hükmüne” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve bu maddenin son fıkrasında anılan yönetmelik hükümlerine” ibaresi eklenmiştir.
[38]4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve 65 inci” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Madde gerekçeleri4
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile, işin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık halinde uygulanacak cezalar belirlenmektedir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfalarının metin katmanı eski bir OCR'dır; metin, tasarının TBMM dosyasının OCR'ı ile bu katman sözcük sözcük karşılaştırılıp görüntüyle denetlenerek yazılmıştır. Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 73, 1/534 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 104), s. 2717/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer “beşyüz milyon lira para cezası” ibaresi “binikiyüz Türk Lirası idari para cezası” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan “yüzmilyon lira para cezası” ibaresi “ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası”şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (104. madde, 100. madde, 101. madde, 102. madde, 103. madde).
Yapılan düzenleme ile 4857 sayılı İş Kanununda yer alan idari para cezalarının günümüz şartlarına uygun olarak güncellenmesi ve ifadelerin de 5326 sayılı Kabahatler Kanununa uygun olarak düzeltilmesi amaçlanmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 113, 1/536 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 11), s. 54/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 39. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 39 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “71 inci maddesi hükmüne” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve bu maddenin son fıkrasında anılan yönetmelik hükümlerine” ibaresi eklenmiştir.
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (104. madde, 69. madde, 71. madde).
22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda değişiklik öngören yeni madde ile; yürürlükteki mevzuata göre gece çalışmalarının yedi buçuk saat ile sınırlandırılmasının özellikle sağlık ve güvenlik sektörü işyerlerinde, işçiler açısından çeşitli sorunlara neden olduğu gerekçesiyle; işçilerin gece çalışmalarının yedi buçuk saati geçemeyeceğine dair hükme, sanayiden sayılmayan işler açısından bir istisna getirilmesi öngörülmüş ve bu kapsamdaki işyerlerinde işçinin, yazılı onayının alınması şartıyla, yedi buçuk saatten daha fazla çalıştırılabileceği düzenlenmiştir. Yeni madde alt komisyon metninde çerçeve 40’ıncı madde olarak yer almıştır. Yine aynı Kanunda değişiklik öngören iki yeni madde ile çocukların; sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalıştırılabilmesini yasal statüye kavuşturmak ve çalışma saatlerini düzenlemek amacıyla on dört yaşını doldurmamış çocukların sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabileceği, yaşlara göre çalışma saatlerinin belli sınırları aşamayacağı ve bu alanda ilgili kurumların görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yönetmelik çıkarılacağı düzenlenmiştir. Yeni maddeler alt komisyon metninde çerçeve 41 ve 42’nci maddeler olarak yer almıştır.
Not: Alt Komisyonca eklenen hüküm: tasarıda madde gerekçesi yoktur; metin Alt Komisyon raporundaki açıklamadır (paragraf 69 ve 71 inci madde değişikliklerini de açıklar; bu madde 71 inci maddeye bağlı yönetmeliğe aykırılığı idari para cezası kapsamına alır).
TBMM · S. Sayısı 687, Alt Komisyon raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 1254/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 35. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve 65 inci” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (104. madde, 46. madde, 55. madde, EK 2. madde).
4857 sayılı Kanunda işçilerin eşlerinin doğum yapması, aile bireylerinin ölümü gibi durumlarda izin verilmesi yönünde bir düzenleme bulunmamakta, fakat aynı Kanunda bu hallerde verilecek izinlerin yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller arasında ve hafta tatili ücretine hak kazanmak için gereken sürenin hesabında çalışılmış gibi dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir. Madde ile, işverenler ve işçiler bakımından uygulamada sorun yaratan mazeret izinleri konusu açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca, 5763 sayılı Kanunla mülga olan 65 inci maddenin uygulama imkânı kalmayan cezai hükmü yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan madde ile, 4857 sayılı Kanuna bir ek madde eklenerek; işçinin evlenmesi, eşinin doğum yapması veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü durumunda üç gün ücretli izin verileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, engelli veya süreğen hastalığı olan çocuklarının hastalıkları ile ilgilenmelerini temin etmek amacıyla işçi olan anne veya babaya bir yıl içinde on güne kadar ücretli izin verilmesi hüküm altına alınmıştır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 687, 1/1006 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 31), s. 14Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.