İYUK Madde 6 — Dilekçe üzerine uygulanacak işlem:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (6. madde, 1. madde, 2. madde, 3. madde, 4. madde, 5. madde, 7. madde, 8. madde, 9. madde, 10. madde, 11. madde, 12. madde, 13. madde, 14. madde, 15. madde, 16. madde, 17. madde, 18. madde, 19. madde, 20. madde, 21. madde, 22. madde, 23. madde, 24. madde, 25. madde, 26. madde, 28. madde, 29. madde, 30. madde, 31. madde). Bu maddeyi anan kısım vurgulanmıştır.

BİRİNCİ BÖLÜM (Madde 1 - 31)

Birinci bölümde, 1 - 31 nci maddelerde, idari yargılama usulünün genel esasları düzenlenmektedir. Bu bölümde yer alan hükümler, daha önca 521 sayılı Danıştay Kanununun 63 - 102 nci maddeleri ile 521 sayılı Kanuna 1740 sayılı Kanunla eklenen bazı ek madde hükümleridir. Bunlar, genel olarak 521 sayılı Kanun hükümlerinin tekrarından ibarettir.

Yargılama usulünde 521 sayılı Kanuna göre yapılan belli başlı değişiklikler aşağıda gösterilmiştir:

1. 521 sayılı Kanunda 90 gün olan dava açma süresi, işlerin çabuklaşması bakımından Danıştay ve idare mahkemeleri için 60 gün, vergi mahkemeleri için 30 gün olarak tespit edilmiştir. Ayrıca süre başlangıcı ile ilgili olarak bazı düzenlemeler yapılmıştır. (Madde 6)

2. Doğrudan doğruya tam yargı davası açılmasında, görevli olmayan yargı mercilerine başvurulduktan sonra idari yargı yerine başvurulması halinde idareye başvurma mecburiyetinin aranmayacağı esası getirilmiştir. (Madde 12)

3. Harç ve posta pulu verilmeyen veya eksik verilen dosyalarda alınan tamamlatma kararından sonra gerekenin yapılmaması halinde davanın açılmamış sayılacağını öngören 521 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin son fıkrasındaki esas benimsenmemiş, bu hallerde dosyanın işlemden kaldırılması esası kabul edilmiştir. (Madde 5/5, 6)

4. Dilekçenin reddine dair kararlarda aynı hatanın tekrarı halinde davanın reddini öngören 521 sayılı Kanunun 75 nci maddesinin son fıkrasındaki esas benimsenmemiş ve yeni kanuna alınmamıştır. (Madde 14)

5. Dilekçenin şekil şartlarına uymaması yüzünden reddi halinde, Danıştayda karar düzeltmesine konu yapılamayacağı esası kabul edilmiştir. (Madde 14/4)

6. 521 sayılı Kanunda, savunma ve karşı dilekçelerin cevap süresi otuz gün olarak tespit edilmişti. Bu süreler onbeş güne indirilmiştir. (Madde 15/3)

7. Danıştayda temyizen görülen davalarda duruşmanın, tarafların istemi üzerine ilgili dairenin kararı ile yapılabileceği esası getirilmiştir. (Madde 16)

8. Bu Kanuna konulan yeni hükümlerle idari yargı denetiminin sınırları daha açık bir biçimde çizilmiş ve siyasal tercihler ile idarenin takdirinin yargı denetimine konu olamayacağı hükme bağlanmıştır. (Madde 26)

9. Yürütmeyi durdurma müessesesi yeniden düzenlenmiştir. Bu müessesenin sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde kullanımı kısıtlanmış ve önlenmiştir. Genel olarak yürütmeyi durdurma kararlarının verilmesi yeni düzenlemede yeni kayıtlamalara tabi tutulmuştur. Bu düzenleme ile bir idari işlemin uygulanmasının yürütmenin durdurulması kararı yoluyla ertelenebilmesi, idari işlemin uygulanmasının hem telafisi güç ve imkânsız zararların doğmasına neden olması ihtimalinin hem de söz konusu idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartının birlikte gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Ayrıca, verilen yürütmeyi durdurma kararlarının her 90 günde bir yeniden incelenmesi esası kabul edilmiştir. Böylece hem vatandaşın müessir bir idari yargı denetiminden yararlanması hem de idarenin kendisine düşen sorumluluğun gereğini yerine getirebilmesi ve ülke yönetimindeki özel durumların gerektirdiği etkinliği gösterebilmesi imkânları getirilmiştir. (Madde 27)

10. Mahkeme kararlarını kasten yerine getirmeyen kamu görevlileri aleyhine dava açılabileceği daha önce yargısal içtihatlarla kabul edilmişti. Bu husus kural olarak kanunda yeniden düzenlenmiştir. (Madde 28/4)

11. Mahkeme kararlarının süratle infazını temin için, tam yargı davalarında ilâmın idareye tebliği tarihinden itibaren, idareyi, kanuni gecikme faizi ödemeye mecbur eden bir kural getirilmiştir. (Madde 28/6)

Not: Madde gerekçesi bölüm bölüm yazılmıştır; metin tasarının Birinci Bölüm gerekçesidir; bu maddeyi (tasarı 5) anan paragraf: «3. Harç ve posta pulu verilmeyen …». Bu madde tasarının 5 inci maddesidir; Adalet Komisyonunca 6 ncı madde olarak kabul edilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

10/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik: 10/6/1994-4001/4 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Bu madde ile İdarî Yargılama Usulü Kanununun 6 ncı maddesinin 4 üncü fıkrası, 5 inci fıkrası birleştirilerek düzenlenmektedir. bu düzenleme ile, eksik veya hiç ödenmemiş olan harç ve posta ücretinin verilmesi veya tamamlanması için, Danıştayda daire başkanının yanında görevlendireceği tetkik hakimine de ilgiliye tebligatta bulunma olanağı verilmektedir.

Maddenin 5 inci fıkrası yeniden düzenlenerek, uygulamada ortaya çıkan önemli bir aksaklık ve boşluk giderilmektedir. Yürürlükteki hükümde, dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde ne yapılacağı hususunda bir açıklık bulunmamaktadır. Bu durum, mahkemelerin farklı uygulamalarına neden olmaktadır.

Bu boşluğun doldurulması amacıyla, dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek eksilmenin tamamlanması hususunun yukarıdaki 5 inci fıkradaki yöntemle ilgiliye tebliğ olunması; posta ücreti iki kez yapılan tebligata rağmen tamamlanmadığı takdirde, dosyaynın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi; bu kararın tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi ve bu kararın davacıya tebliğ edilmesi öngörülmektedir.

6 ncı fıkranın, “bu masraflar yargılama giderlerine dahildir.” cümlesi yürürlükten kaldırılmaktadır. Harç ve posta ücretinin verilmesi ve tamamlanması için gerekli tebligat giderinin genel bütçeden yapıldıktan sonra, bu masrafın yargılama giderine dahil edilmesi uygulamada bir takım karışıklıklara neden olmaktadır.

Not: Bu değişiklik tasarının 3 üncü maddesidir; Adalet Komisyonunca 4 üncü madde olarak aynen kabul edilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.