Kanunlar İhtilâfı Kuralları
MÖHUK Madde 13 — Evlilik ve genel hükümleri
Evlilik ve genel hükümleri
(1) Evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tâbidir.
(2) Evliliğin şekline yapıldığı ülke hukuku uygulanır.
(3) Evliliğin genel hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna tâbidir. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır.
İçtihatlar
MÖHUK 13/22 karar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
E. 2023/470 · K. 2024/295 · 29.05.2024
… 5718 sayılı Kanun'un 13/2 inci maddesi uyarınca evlenmenin şekli şartları; evliliğin gerçekleştiği ülke hukukuna göre belirlenmesi gerektiğinden İsveç Devleti nüfus kayıtlarında yer alan "... ile ... 29.08.1984 tarihinde evlendi" şeklindeki ibare ile taraflar arasında evlenme yeri hukuku kuralına uygun "evlenmenin şekli şartlarının" gerçekleştiğinin de kabulü gerekmiştir. Diğer yandan yabancı ülkede geçerli şekilde yapıldığı kabul edilen uyuşmazlık konusu evlilik; Türk Medenî Kanunu hükümlerine uygun olmayan bir yön barındırmadığı gibi butlanla batıl olmayı gerektiren bir sebep de taşımamaktadır. …
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
E. 2023/141 · K. 2023/840 · 02.03.2023
… makamlarından gelen yazı cevabında tarafların 29.08.1984 tarihinde evlendiklerinin, 27.03.2001 tarihinde İsveç'te boşandıklarının, 18.10.1989 tarihinde oturma izni aldıklarının bildirildiği, tarafların Türkiye'de 09.10.2001 tarihinde yeniden evlendikleri, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu'nun (5718 sayılı Kanun) 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'Evliliği şekline yapıldığı ülke hukuku uygulanır.' hükmü uyarınca tarafların yabancı ülkede evli olarak kabul edildikleri, bu evliliği Türkiye'de resmi kurumlara bildirilmemesinin evlenmenin geçersizliği sonucunu doğurmayacağı, tarafların 1984 yılında evlendikleri kabul edilerek tasfiyenin yapılması…
Madde geneli4 karar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
E. 2025/7884 · K. 2026/2629 · 09.03.2026
… Söz konusu prensip MÖHUK md.13/f.2’de belirtilmektedir. Evlenmenin şekli evlenme yeri hukukuna tabidir. Türkiye'de yapılacak evlenmeler, yalnız Türk Medeni Kanunun emrettiği şekli merasime (TMK md. 1 41... , Evlendime Yönetmeliği md.12) uyulmak şartı ile yapılabilirir. Diplomatik evlenmeler istisna edilir ise, Türkiye'de evlenmek isteyen yabancılar ancak Türk Medeni Kanunun emrettiği şekle uymak zorundadır. Bu sebeple, Türkiye'de bulunan yabancıların kendi milli hukuklarına uygun dahi olsa, yaptıkları dini evlilikler geçersizdir, yok hükmündedir (NOMER, Ergin, Şanlı, Cemal, Devletler Hususi Hukuku, Yenilenmiş 17.Bası, İstanbul, 2009, s.248).
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
E. 2024/5848 · K. 2025/1941 · 24.02.2025
… Söz konusu prensip MÖHUK. m.13/f.2’de belirtilmektedir. Evlenmenin şekli evlenme yeri hukukuna tabidir. Türkiye'de yapılacak evlenmeler, yalnız Türk Medeni Kanunun emrettiği şekli merasime ( TMK. 141 ve 142, Evlendime Yönetmeliği .m12) uyulmak şartı ile yapılabilirir. Diplomatik evlenmeler istisna edilir ise, Türkiye'de evlenmek isteyen yabancılar ancak Türk Medeni Kanunun emrettiği şekle uymak zorundadır. Bu sebeple, Türkiye'de bulunan yabancıların kendi milli hukuklarına uygun dahi olsa, yaptıkları dini evlilikler geçersizdir, yok hükmündedir ( NOMER, Ergin, Şanlı, Cemal, Devletler Hususi Hukuku, Yenilenmiş 17.Bası, İstanbul, 2009, s.248).
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
E. 2025/5548 · K. 2026/4435 · 21.04.2026
… 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) yabancı hukukun uygulanması başlıklı 2. maddesine göre, “(1) Hâkim, Türk kanunlar ihtilâfı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku re’sen uygular.” Evlilik ve genel hükümleri başlıklı 13. maddesine göre, "(1) Evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tâbidir. (2) Evliliğin şekline yapıldığı ülke hukuku uygulanır. (3) Evliliğin genel hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna tâbidir. …
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
E. 2023/5004 · K. 2024/3734 · 22.05.2024
Davaya ve hükme dayanak yapılan TMK'nın 145/1 inci maddesi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak evli olan bir kişinin, ilk evliliğinin sona erdiğini ispatlamadan (TMK m. 130) yapmış olduğu ikinci evliliğinin iptalini düzenleyen bir hükümdür. MÖHUK'un 13 üncü maddesinde "Evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki milli hukukuna tabidir. Evliliğin şekline yapıldığı ülke hukuku uygulanır" hükmü yer almaktadır.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
2675 sayılı Kanunun 12 nci maddesini kısmen karşılamaktadır.
2675 sayılı Kanunun evlenmeye ilişkin 12 nci maddesinin “evlenme” olan kenar başlığı, Türk Medenî Kanununa uyum sağlamak için, "evlilik" olarak ve içerikle uyum açısından da "ve genel hükümleri" ibaresi eklenerek değiştirilmiştir. Bu şekilde 13 üncü maddede evliliğin genel hükümlerine yapılan atfın anlaşılmasında da açıklık sağlanmıştır.
Maddenin birinci fıkrasındaki ikinci değişiklikle, uygulanacak hukuk belirlenirken her maddede ilk bağlama kriteri için "tâbidir", ikinci kriter ifade edilirken de "uygulanır" deyimi kullanılarak deyim birliği ve ifade bütünlüğü sağlanmıştır. Bu amaçla 12 nci maddenin birinci fıkrasında, ilk cümlede bağlama kavramının işlevi açıklanırken “uygulanır” yerine “tâbidir”, ikinci cümlede ise “tâbidir” yerine “uygulanır” deyimi kullanılmıştır.
Maddenin birinci fıkrasındaki diğer bir değişiklik evlenmenin şekli hükmünün ikinci fıkra haline getirilmesine ve konsolosluklarda yapılan evlenmelerle ilgili olarak milletlerarası sözleşmelere yapılan atfın kaldırılmasına ilişkindir. Çünkü konsolosluk evlilikleri konusunda hem iki yanlı hem çok yanlı milletlerarası sözleşmeler mevcuttur. Bu konuda Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki milletlerarası sözleşmeleri saklı tutan genel atfın gerektiği gibi dikkate alınarak uygulanmasının yeterli olduğu muhakkaktır.
Maddenin 2675 sayılı Kanundaki ikinci fıkrası üçüncü fıkra haline getirilmiş ve bu fıkrada, "evlenmenin" kelimesi yerine "evliliğin" kelimesi konulmuş ve müşterek mutad mesken bir tane olacağına göre çoğul takısı kaldırılmıştır.
Tasarının 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında evlenmenin genel hükümlerine uygulanacak hukuku belirleyen ve müşterek bağlama noktasını esas alan basamaklı bir bağlama kuralı düzenlenmiştir. Birinci basamağı teşkil eden “müşterek millî hukuk”, bağlama kriteri olarak 2675 sayılı Kanundaki şekliyle aynen muhafaza edilmiştir. Değiştirilen metinde, tarafların müşterek millî hukuku bulunmuyorsa, hayat ilişkilerinin merkezi niteliğinde olan ve gerçek ve fiilî duruma uygun bulunan ve fiilî ikametgâh diye de isimlendirilen “müşterek mutad mesken” kriteri ikinci basamak olarak belirlenmiştir. Milletlerarası özel hukukta özellikle kişinin hukuku ve aile hukuku ilişkilerinde doktrin ve uygulamada, tüm yeni milletlerarası özel hukuk kanunlarında ve milletlerarası özel hukuk sözleşmelerinde öne çıkan ve bu konuda “en sıkı ilişki”yi teşkil eden “mutad mesken” kavramı bu nitelikleri ile orantılı bir konuma getirilmiştir. Eğer evli kişilerin müşterek mutad meskeni de yoksa Türk hukukunun uygulanacağı konusunda 2675 sayılı Kanunda da yer alan son bağlama kriteri aynen saklı tutulmuştur. Çoğu kez gerçek ve fiilî durumu aksettirmeyen ve hukukî bir kavram olan “müşterek ikametgâh kriteri” kurulan sistem içinde işlevini kaybettiği için metinden çıkarılmıştır.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 47, 1/337 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 12), s. 13Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.