Ortak Hükümler
SGK Madde 92 — Sigortalılığın zorunlu oluşu, sona ermesi ve sosyal güvenlik sicil numarası
Sigortalılığın zorunlu oluşu, sona ermesi ve sosyal güvenlik sicil numarası
(Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/55 md.) Kısa ve uzun vadeli sigorta kapsamındaki kişilerin sigortalı ve genel sağlık sigortalısı olması, genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilerin ise genel sağlık sigortalısı olması zorunludur. Bu Kanunda yer alan sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak, vazgeçmek veya başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler geçersizdir.
Bu Kanuna göre alınacak sigorta primleri ve idarî para cezalarının ödenmesi için, Kurumca işverene yapılacak bildirim üzerine prim borçları ve idarî para cezaları ödenmezse, Kurumca düzenlenen prim borcunu ve idarî para cezasını gösteren belgeler resmî dairelerin usulüne göre düzenledikleri belgeler hükmündedir.
Sigortalılık, bu Kanunda sayılan sigortalı sayılma şartlarının kaybedilmesi veya ölüm halinde sona erer.
Sigortalılar, isteğe bağlı sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin; genel sağlık sigortalıları ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tescil ve diğer tüm işlemlerinde sosyal güvenlik sicil numarası olarak Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarası, yabancı uyruklu kişiler için ise İçişleri Bakanlığınca verilen kimlik numarası kullanılır.[175]
İçtihatlar
SGK 92/11 karar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
E. 2023/371 · K. 2024/543 · 06.11.2024
8. Öte yandan 5510 sayılı Kanun'un 92 nci maddesine göre kısa ve uzun vadeli sigorta kapsamındaki kişilerin sigortalı ve genel sağlık sigortalısı olması, genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilerin ise genel sağlık sigortalısı olması zorunludur. 5510 sayılı Kanun'da yer alan sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak, vazgeçmek veya başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler geçersiz olup sigortalılık bu Kanun'da sayılan sigortalı sayılma şartlarının kaybedilmesi veya ölüm hâlinde sona erer.
Madde geneli4 karar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
E. 2023/402 · K. 2025/12 · 05.02.2025
3. Öte yandan 5510 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesi uyarınca uygulama yeri bulan 506 sayılı Kanun'un 2 ve 6. maddelerinde öngörülen koşulların oluşmasıyla birlikte çalıştırılanlar, kendiliğinden sigortalı sayılırlar. Ancak, bu kimselerin ayrıca aynı Kanun’un 3. maddesinde sayılan istisnalara girmemesi gerekir. Çalıştırılanların, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın sigortalı niteliğini kazanmaları 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasında yer alan açık hüküm gereğidir (5510 sayılı Kanun 4 ve 92. maddeleri).
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
E. 2025/18166 · K. 2025/16927 · 09.12.2025
4.Ne var ki; Sosyal güvenlik hakkı, temel insan haklarından biri olup Anayasal güvence altındadır. Anayasa’nın 12. maddesinde yer alan 'temel hak ve hürriyetlerin niteliği' ve 60. maddesinde düzenlenen 'herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu ve devletin bu güvenliği sağlayacak teşkilatı kuracağı' ilkeleri, bu hakkın kişiye sıkı sıkıya bağlı ve devredilemez olduğunu hükme bağlamıştır. Bu anayasal ilkelerin yasal yansıması olan mülga 1479 sayılı Kanun’un 26., mülga 506 sayılı Kanun’un 6. ve 5510 sayılı Kanun’un 92. maddeleri uyarınca; sosyal sigorta hak ve yükümlülüklerinden vazgeçilemez, bu haklar başkasına devredilemez ve feragat konusu yapılamaz.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
E. 2022/11050 · K. 2022/12971 · 24.10.2022
… Mülga 506 sayılı Kanun’un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” 5510 sayılı Kanun’un 92. maddesindeki, “Kısa ve uzun vadeli sigorta kapsamındaki kişilerin sigortalı ve genel sağlık sigortalısı olması, genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilerin ise genel sağlık sigortalısı olması zorunludur. Bu Kanunda yer alan sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak, vazgeçmek veya başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler geçersizdir... …
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
E. 2022/2213 · K. 2022/4590 · 30.03.2022
5510 sayılı Yasa'nın 7. maddesinde de bu ilke benimsenerek, sigorta hak ve yükümlülüklerinin 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya başladıkları tarihten itibaren başlayacağı, yine aynı Yasa'nın 92. maddesinde sigortalılığın zorunlu oluşu ve Yasada yer alan sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak, vazgeçmek veya başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler geçersiz olacağı düzenlenmiştir. Bu haliyle sigortalı olmak, kişi bakımından sadece bir hak olmayıp aynı zamanda bir yükümlülüktür.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler1
[175]17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan “Kurumca verilecek sosyal güvenlik sicil” ibaresi “İçişleri Bakanlığınca verilen kimlik” şeklinde değiştirilmiştir.
Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.