İYYDK Madde 6/A — Erişim Sağlayıcıları Birliği
Erişim Sağlayıcıları Birliği
(Ek: 6/2/2014-6518/90 md.)
(1) Bu Kanunun 8 ve 8/A maddeleri kapsamı dışındaki tüm içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine yönelik kararların uygulanmasını sağlamak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulmuştur.[14]
(2) Birlik özel hukuk tüzel kişiliğini haizdir. Birliğin merkezi Ankara’dır.
(3) Birliğin çalışma usul ve esasları ile internetin bilinçli ve güvenli kullanımı konuları da dâhil olmak üzere Birliğin faaliyet alanları, Başkanlık tarafından onaylanacak Tüzükle belirlenir. Tüzük değişiklikleri de Başkanlığın onayına tabidir.[15][16]
(4) Birlik, Tüzüğünün Başkanlık tarafından incelenerek uygun bulunmasını müteakip faaliyete başlar.[16]
(5) Birlik, 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında yetkilendirilen tüm internet servis sağlayıcıları ile internet erişim hizmeti veren diğer işletmecilerin katılmasıyla oluşan ve koordinasyonu sağlayan bir kuruluştur.
(6) Erişimin engellenmesi kararları erişim sağlayıcılar tarafından yerine getirilir. Kararların uygulanması amacıyla gerekli her türlü donanım ve yazılım erişim sağlayıcıların kendileri tarafından sağlanır. [17]
(7) Erişimin engellenmesi kararları gereği için Birliğe gönderilir. Bu kapsamda Birliğe yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır. (Ek cümle:13/10/2022-7418/31 md.) Erişim sağlayıcılar, kararların bildirimi için gerekli teknik altyapıyı kurmakla yükümlüdür.[18]
(8) Birlik, kendisine gönderilen mevzuata uygun olmadığını düşündüğü kararlara itiraz edebilir.
(9) Birliğin gelirleri, üyeleri tarafından ödenecek ücretlerden, bağış ve diğer faaliyet gelirlerinden oluşur. Üyelerden alınacak ücretler, Birliğin giderlerini karşılayacak miktarda belirlenir. Bir üyenin ödeyeceği ücret, üyelerin tamamının net satış tutarı toplamı içindeki o üyenin net satışı oranında belirlenir. Üyelerin ödeme dönemleri, yeni katılan üyelerin ne zamandan itibaren ödemeye başlayacağı ve ödemelere ilişkin diğer hususlar Birlik Tüzüğünde belirlenir. Süresinde ödenmeyen ücretler Birlikçe kanuni faizi ile birlikte tahsil edilir.[19]
(10) Birliğe üye olmayan internet servis sağlayıcıları faaliyette bulunamaz.
(11) (Ek:13/10/2022-7418/31 md.) Birlik, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararlarını, ilgili içerik veya yer sağlayıcının internet sayfalarından tespit edilebilen elektronik posta adreslerine bildirebilir.
İçtihat ara
Dipnotlar ve değişiklikler6
[14]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının” ibaresi “8 ve 8/A maddeleri kapsamı dışındaki tüm içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine yönelik kararların” şeklinde değiştirilmiştir.
[15]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkraya “esasları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile internetin bilinçli ve güvenli kullanımı konuları da dâhil olmak üzere Birliğin faaliyet alanları,” ibaresi eklenmiştir.
[16]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle üçüncü ve dördüncü fıkralarda yer alan “Kurum” ibareleri “Başkanlık” şeklinde, üçüncü fıkrada yer alan “Kurumun” ibaresi “Başkanlığın” şeklinde değiştirilmiştir.
[17]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bu Kanunun 8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin” ibaresi “Erişimin” şeklinde değiştirilmiştir.
[18]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bu Kanunun 8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin” ibaresi “Erişimin” şeklinde değiştirilmiştir.
[19]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesine “ücretlerden” ibaresinden sonra gelmek üzere “, bağış ve diğer faaliyet gelirlerinden” ibaresi eklenmiş, ikinci cümlesinde yer alan “Alınacak ücretler” ibaresi “Üyelerden alınacak ücretler” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde gerekçeleri3
6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 90. maddesiyle eklenen metnin gerekçesi
İçeriğin yayından çıkartılması ve içeriğe erişimin engellenmesi kararlarının mevcut uygulamalar yönüyle ortaya koyduğu sorunlar, infaz edilememezlik ve muhatap belirsizliği gibi engellerin ortadan kaldırılması amacıyla sivil bir inisiyatif olan Erişim Sağlayıcılar Birliğinin oluşturulması; internet yayınlarına ilişkin tedbir kararların uygulanması süreçlerinde kamusal aktörler yerine sektör temsilcilerinin oluşturduğu sivil inisiyatifin etkin kılınması ve gelişmiş ülke uygulamalarına paralellik sağlanması; tüm servis sağlayıcıların faaliyetlerine devam edebilmek için Birliğe üye olmasının zorunlu kılınması; oluşturulan Birliğe ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanuna 6/A maddesi eklenmesini öngören bir hüküm Tasarıya çerçeve 97 nci madde olarak eklenmiştir.
Not: Alt Komisyonca eklenen hüküm: tasarıda madde gerekçesi yoktur; metin Plan ve Bütçe Komisyonu Alt Komisyon raporundaki açıklamadır. Madde Plan ve Bütçe Komisyonunca aynen kabul edilmiştir.
TBMM · S. Sayısı 524, Alt Komisyon raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 10213/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının” ibaresi “8 ve 8/A maddeleri kapsamı dışındaki tüm içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine yönelik kararların” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 66 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 340 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 64 milletvekili)
Erişim Sağlayıcıları Birliği, 5651 sayılı Kanunun 6/A maddesi ile erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasında koordinasyon görevini ifa etmek amacıyla 2014 yılında kurulmuştur. İnternetin dinamik ve gelişmekte olan yapısı nedeniyle gerek kurumların gerekse mevzuatın uyumluluğu açısından değişikliklerin ve yeniliklerin yapılması kaçınılmazdır.
5651 sayılı Kanun ve diğer özel kanunlarda internet ortamına yönelik getirilen yeni düzenlemeler nedeniyle Birliğin görev ve yetki alanının yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Birlik kuruluş itibariyle sadece erişimin engellenmesi kararlarının uygulanması hususunda görev ile donatılmış iken 2020 yılında 7253 sayılı Kanun ile 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yapılan değişiklik sonrası içeriğin çıkarılması kararlarının içerik ve yer sağlayıcılara bildirilmesi konusunda da görevli kılınmıştır. Bu kapsamda, birinci fıkra kapsamında yapılan değişiklikle, 6/A maddesinin 2014 yılında yürürlüğe girmesinden sonra Kanuna 2015 yılında eklenen 8/A maddesinin uygulamasında yaşanan fıkra metninden kaynaklanan tereddüt giderilmiş, Birliğin görev alanı erişimin engellenmesi kararları ile birlikte içeriğin çıkarılması kararlarının uygulanması ile ilgili 5651 sayılı Kanun ve diğer özel kanunlarda yapılan değişiklikleri de kapsayacak şekilde yeniden belirlenmektedir.
İnternetin hayatımıza kattığı sayısız faydalarının yanında kullanıcılar için ve özellikle korunmaya muhtaç durumda olan çocuklar için taşıdığı risk ve zararların varlığı da kabul edilen bir gerçektir. İnternetin riskleri ve zararları ile mücadelenin sadece erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yoluyla yapılamayacağı, internetin kullanımı konusunda kullanıcıların bilinçlendirilmesinin de bir o kadar önem taşıdığı aşikardır. Üçüncü fıkra kapsamında yapılan değişiklikle, internet hizmetini kullanıcılara doğrudan sunan erişim sağlayıcılardan müteşekkil bir yapı olan Birliğin görev ve faaliyet alanı, internetin bilinçli ve güvenli kullanımı yönünde aktif olarak çalışmalar yürütmesi amacıyla yeniden düzenlenmektedir.
Erişimin engellenmesi kararları, uygulanmak üzere Birliğe gönderilmekte ve kararların uygulanmasında koordinasyon görevini yürütmekte olan Birlik tarafından kararların gereğini yerine getirmede doğrudan yükümlülüğü bulunan erişim sağlayıcılara bildirilmektedir. Kararların Birliğe tebliği ile erişim sağlayıcıların da yasal sorumluluğu başlamaktadır. Yedinci fıkra kapsamında yapılan değişiklikle, Birlik ile erişim sağlayıcılar arasında kararların bildirimi noktasında doğru ve hızlı bir şekilde veri akışının sağlanmasını teminen gerekli yazılım ve donanımın erişim sağlayıcılar tarafından kurulması yükümlülüğü getirilmektedir.
Birliğin tüzükle belirlenen farklı faaliyet alanlarında çalışması neticesinde elde edeceği gelirlerin ya da Birliğe faaliyet alanlarında kullanmak üzere yapılacak bağışların da gelir olarak kabulü için dokuzuncu fıkra yeniden düzenlenmektedir.
Onbirinci fıkra ile getirilen düzenlemeyle, Erişim Sağlayıcıları Birliğine, kendisine gelen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine yönelik mahkeme kararlarını, 5651 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen ve daha hızlı iletişimi sağlayan elektronik posta yoluyla ilgili içerik veya yer sağlayıcılarına bildirme imkânı sağlanmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 340, 2/4471 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 31), s. 1524/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle üçüncü ve dördüncü fıkralarda yer alan “Kurum” ibareleri “Başkanlık” şeklinde, üçüncü fıkrada yer alan “Kurumun” ibaresi “Başkanlığın” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 106 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 281 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 104 milletvekili)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (6/A. madde, 2. madde, 3. madde, 6. madde, 7. madde, 8. madde, 9/A. madde, 10. madde, 11. madde, EK 1. madde, EK 3. madde, EK 4. madde).
Kanun Teklifinin genel gerekçesinde açıklandığı üzere günümüzde siber uzay, kritik altyapıları ve toplumsal düzeni hedef alan hibrit tehditlerle konvansiyonel savunma kadar hayati bir harekât alanı hâline gelmiştir. Türkiye için doğrudan bir ulusal güvenlik ve dijital egemenlik meselesi olan bu tehdit ortamına karşı koyabilmek ve etkin ve bütüncül bir siber savunma mekanizması inşa etmek amacıyla, yetkilerin uluslararası örneklerle uyumlu şekilde asli görevi siber güvenliğin sağlanması olan Siber Güvenlik Başkanlığı çatısı altında toplanması öngörülmektedir. Bu kapsamda maddeyle,
4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu,
4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun,
5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu,
12/3/2025 tarihli ve 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanununda
değişiklik yapılmaktadır.
Yapılan değişikliklerle, alan adı ile internet altyapısının yönetimi, iletişimin tespiti ve analizi gibi siber güvenliğin ayrılmaz bileşenlerini oluşturan alanlardaki yetkiler Siber Güvenlik Başkanlığında tek çatı altında toplanarak bütüncül güvenlik yaklaşımı hayata geçirilmektedir. Diğer taraftan, geçmişte siber güvenlik odaklı bir yapı bulunmadığı için parçalı biçimde düzenlenen ve asli işlevi piyasa düzenleyicisi olan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna konjonktürel olarak yüklenen bu yetkiler, uluslararası örneklerle uyumlu şekilde asli görevi siber güvenliğin sağlanması olan Siber Güvenlik Başkanlığına taşınmakta; böylece hem etkin siber güvenlik koruması tesis edilmekte hem de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, kuruluş amacına uygun uzmanlaşmış bir piyasa düzenleyicisi kimliğine kavuşturulmaktadır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 281, 2/3764 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 25), s. 15Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.