İYYDK Madde 8 — İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararları ile yerine getirilmesi
İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararları ile yerine getirilmesi[21][22][23][24][25][26][27]
(1) İnternet ortamında yapılan ve içeriği aşağıdaki suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
1) İntihara yönlendirme (madde 84),
2) Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra),
3) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190),
4) Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194),
5) Müstehcenlik (madde 226),
6) Fuhuş (madde 227),
7) Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228),
suçları.
b) 25/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar.
c) (Ek:25/3/2020-7226/32 md.) 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunda yer alan suçlar.
ç) (Ek:13/10/2022-7418/32 md.) 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanununun 27 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında yer alan suçlar.
(2) İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı, soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından verilir. Soruşturma evresinde, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı tarafından da içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilebilir. Bu durumda Cumhuriyet savcısı kararını yirmidört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmidört saat içinde verir. Bu süre içinde kararın onaylanmaması halinde tedbir, Cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır. (Ek cümle: 6/2/2014-6518/92 md.) Erişimin engellenmesi kararı, amacı gerçekleştirecek nitelikte görülürse belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir. Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine ilişkin karara 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir.
(3) Hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının birer örneği, gereği yapılmak üzere Başkanlığa gönderilir.
(4) İçeriği birinci fıkrada belirtilen suçları oluşturan yayınlara ilişkin olarak (…)[28] erişimin engellenmesi kararı re’sen Başkan tarafından verilir. (Değişik cümle:29/7/2020-7253/4 md.) Bu karar, ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcısına bildirilerek gereğinin yerine getirilmesi istenir.[29][30][31][32]
(5) İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği, derhal ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir.[33]
(6) Başkan tarafından verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının konusunu oluşturan yayını yapanların kimliklerinin belirlenmesi halinde, Başkan tarafından, Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
(7) Soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu durumda Cumhuriyet savcısı, hükümsüz kalan içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu internet adresini belirtmek suretiyle, kovuşturmaya yer olmadığı kararının bir örneğini Başkanlığa gönderir.
(8) Kovuşturma evresinde beraat kararı verilmesi halinde, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu durumda mahkemece hükümsüz kalan içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu internet adresini belirtmek suretiyle, beraat kararının bir örneği Başkanlığa gönderilir.
(9) Konusu birinci fıkrada sayılan suçları oluşturan içeriğin yayından çıkarılması halinde; erişimin engellenmesi kararı, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından kaldırılır.
(10) Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereğini yerine getirmeyen içerik, yer veya erişim sağlayıcılarının sorumluları, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.[34]
(11) İdarî tedbir olarak verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmemesi halinde, Başkan tarafından (…)[35] onbin Yeni Türk Lirasından yüzbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezasının verildiği andan itibaren yirmidört saat içinde erişim sağlayıcı tarafından kararın yerine getirilmemesi halinde Başkanlığın talebi üzerine (…)[25] Kurum tarafından yetkilendirmenin iptaline karar verilebilir.
(12) Bu Kanunda tanımlanan kabahatler dolayısıyla (…)[25] Başkanlık tarafından verilen idarî para cezalarına ilişkin kararlara karşı, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir.
(13) (Ek: 5/11/2008-5809/67 md.) İşlemlerin yürütülmesi için Başkanlığa gönderilen hakim ve mahkeme kararlarına 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre Başkanlık tarafından itiraz edilebilir.
(14) (Ek: 12/7/2013-6495/47 md.) 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan kurum ve kuruluşlar, kendi görev alanına giren suçların internet ortamında işlendiğini tespit etmeleri hâlinde, bu yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararı alabilirler. Erişimin engellenmesi kararları uygulanmak üzere Başkanlığa gönderilir.[36]
(15) (Ek: 26/2/2014-6527/17 md.) Bu maddeye göre soruşturma aşamasında verilen hâkim kararı ile 9 uncu ve 9/A maddesine göre verilen hâkim kararı birden fazla sulh ceza mahkemesi bulunan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen sulh ceza mahkemeleri tarafından verilir.
(16) (Ek: 10/9/2014-6552/127 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 2/10/2014 tarihli ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Kararı ile.)
(17) (Ek:17/10/2019-7188/36 md.) Bu maddenin ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararları, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilir. Ancak, teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda, internet sitesinin tümüne yönelik olarak erişimin engellenmesi kararı verilebilir.
İçtihat ara
Dipnotlar ve değişiklikler16
[21]29/7/2020 tarihli ve 7253 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle, bu madde başlığı “Erişimin engellenmesi kararı ve yerine getirilmesi” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiş ve birinci fıkrada yer alan “erişimin engellenmesine” ibaresi “içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine” şeklinde değiştirilmiştir.
[22]29/7/2020 tarihli ve 7253 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle, ikinci fıkranın birinci cümlesinde yer alan “Erişimin engellenmesi” ibaresi “İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, ikinci ve altıncı cümlelerde yer alan “erişimin engellenmesine” ibareleri “içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine” şeklinde, üçüncü fıkrada yer alan “erişimin engellenmesi” ibaresi “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, dördüncü fıkranın birinci cümlesinde yer alan “erişimin engellenmesi” ibaresi “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde değiştirilmiştir.
[23]15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK’nin 21 inci maddesiyle, 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “Başkanlığa” ibaresi “Kuruma” şeklinde, dördüncü fıkrasında yer alan “Başkanlık” ibaresi “Başkan” şeklinde değiştirilmiş olup, daha sonra bu hüküm 9/11/2016 tarihli ve 6757 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
[24]29/7/2020 tarihli ve 7253 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle, beşinci fıkrada yer alan “Erişimin engellenmesi” ibaresi “İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, altıncı fıkrada yer alan “erişimin engellenmesi” ibaresi “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, yedinci fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinde yer alan “erişimin engellenmesi” ibareleri “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, sekizinci fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinde yer alan “erişimin engellenmesi” ibareleri “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, onuncu fıkrada yer alan “erişimin engellenmesi kararının gereğini yerine getirmeyen” ibaresi “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereğini yerine getirmeyen içerik,” şeklinde, onbirinci fıkrada yer alan “erişimin engellenmesi” ibaresi “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” şeklinde, “erişim sağlayıcısına” ibaresi “ilgili içerik, yer ve erişim sağlayıcısına” şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkraya “yirmidört saat içinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “erişim sağlayıcı tarafından” ibaresi eklenmiştir.
[25]15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK’nin 21 inci maddesiyle, 8 inci maddenin altıncı ve onbirinci fıkralarında yer alan “Başkanlık” ibareleri “Başkan” şeklinde; yedinci ve sekizinci fıkralarında yer alan “Başkanlığa” ibareleri “Kuruma” şeklinde; onüçüncü fıkrasında yer alan “Başkanlığa” ibaresi “Kuruma”, “Başkanlıkça” ibaresi “Kurum tarafından” şeklinde değiştirilmiş; onbirinci fıkrasında yer alan “ise Başkanlığın talebi üzerine” ibaresi ile onikinci fıkrasında yer alan “Başkanlık veya” ibaresi yürürlükten kaldırılmış olup, daha sonra bu hüküm 9/11/2016 tarihli ve 6757 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
[26]17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle yedinci fıkraya “Cumhuriyet savcısı,”, sekizinci fıkraya “mahkemece” ibarelerinden sonra gelmek üzere “hükümsüz kalan erişimin engellenmesi kararına konu internet adresini belirtmek suretiyle,” ibaresi eklenmiştir.
[27]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu maddenin üçüncü, yedinci, sekizinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında yer alan “Kuruma” ibareleri “Başkanlığa” şeklinde, onikinci ve onüçüncü fıkralarında yer alan “Kurum” ibareleri “Başkanlık” şeklinde değiştirilmiş ve onbirinci fıkrasına “kararın yerine getirilmemesi halinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “Başkanlığın talebi üzerine” ibaresi eklenmiştir.
[28]Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.:2020/76; K..:2023/172 sayılı Kararı ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…içeriğin çıkarılması ve/veya…” ibaresi iptal edilmiştir.
[29]6518 sayılı Kanunun 92 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “(2) ve (5)” ibaresi “(2), (5) ve (6)” şeklinde değiştirilmiştir.
[30]7/2/2018 tarihli ve 30325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 15/11/2017 tarihli ve E.: 2015/76, K.: 2017/153 sayılı Kararı ile; a)Bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “İçeriği birinci fıkrada belirtilen suçları oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde…” ibaresi, bu Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (5) numaralı alt bendi yönünden; b)Bu fıkranın birinci cümlesinde, 15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK’nin 21 inci maddesiyle değiştirilmesinden önce yer alan “…yayınlara ilişkin olarak erişimin engellenmesi kararı re’sen Başkanlık tarafından verilir.” ibaresi, “İçeriği birinci fıkrada belirtilen suçları oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde…” ibaresi ve bu Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (5) numaralı alt bendi yönünden; iptal edilmiş olup, söz konusu kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
[31]25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle bu bentte yer alan “(6) numaralı alt bentlerinde” ibaresi “(6) ve (7) numaralı alt bentlerinde ve (c) bendinde” şeklinde değiştirilmiştir.
[32]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde veya içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile, içeriği birinci fıkranın (a) bendinin (2) ve (5) ve (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde ve (c) bendinde yazılı suçları” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[33]10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 127 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yirmi dört saat” ibaresi “dört saat” şeklinde değiştirilmiştir.
[34]6518 sayılı Kanunun 92 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “altı aydan iki yıla kadar hapis cezası” ibaresi “beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası” şeklinde değiştirilmiştir.
[35]Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…ilgili içerik, yer ve erişim sağlayıcısına,…” ibaresi iptal edilmiştir.
[36]15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK’nin 21 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Telekomünikasyon İletişim Başkanlığına” ibaresi “Kuruma” şeklinde değiştirilmiş olup, daha sonra bu hüküm 9/11/2016 tarihli ve 6757 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
Madde gerekçeleri14
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile, erişimi engellenebilecek suçlar düzenlenmiştir. Bu suçlar; Türk Ceza Kanununda yer alan çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, intihara yönlendirme ve kumar oynanması için yer ve imkan sağlama ile uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçlarıdır.
Elektronik ortamda yapılan ve içeriği yukarıdaki suçları oluşturan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararı aşağıda belirtilen esaslara göre verilir:
1. İçerik veya yer sağlayıcısının yurt içinde bulunması halinde, erişimin engellenmesi kararı, sulh ceza hâkimi, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise, yetkili ve görevli kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine veya re’sen Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının yazılı emriyle verilir. Bu durumda Başkanlıkça verilen bu karara karşı ilgililer Kurum merkezinin bulunduğu yer sulh ceza hâkimine itirazda bulunabileceklerdir. Bu itiraz, ilgilinin ayrıca idari yargı yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz Keza, koruma tedbiri olarak hâkimce verilen erişimin engellenmesine ilişkin karara Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir.
Hâkim veya Başkanlık tarafından verilen erişimin engellenmesi kararının birer örneği, gereği yapılmak üzere içerik, yer ve erişim sağlayıcılarına tebliğ edilir. Hâkim tarafından verilen erişimin engellenmesi kararını yerine getirmeyen kişi hapis cezası ile cezalandırılır.
2. İçerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde veya içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik ve fuhuş suçların içeriklerini taşıyan yayınlara ilişkin erişimin engellenmesi kararı, doğrudan Başkanlık tarafından verilir.
Başkanlıkça verilen erişimin engellenmesi kararı, erişim sağlayıcısına bildirilerek, gereğinin derhal yerine getirilmesi istenir. İdari tedbir olarak verilen erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmemesi halinde, Başkanlık tarafından erişim sağlayıcısına, kararın yerine getirilmesi için üç güne kadar süre verilir. Bu süre içerisinde de içeriğe erişimin engellenmemesi halinde, Başkanlık tarafından erişim sağlayıcısına idari para cezası verilir. Buna rağmen kararın yerine getirilmemesi halinde, Başkanlığın talebi üzerine Telekomünikasyon Kurumu tarafından yetkilendirmenin iptaline karar verilebilir, verilen bu kararlara idari yargı yoluna başvurma hakkı mevcuttur.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Tasarının 3 üncü maddesi Alt Komisyonca yeniden düzenlenerek 8 inci madde olarak teselsül ettirilmiş; Komisyonca birinci fıkraya (b) bendi eklenmiş ve onbirinci fıkranın son cümlesi değiştirilerek onikinci fıkra olarak düzenlenmiştir. Fıkra fıkra açıklama Adalet Komisyonu raporundadır.
TBMM · S. Sayısı 1397, 1/1305 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 3)5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Kanunun 67. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek: 5/11/2008-5809/67 md.)
Gerekçe bulunamadı: Komisyonca eklenen hüküm: Elektronik Haberleşme Kanunu Tasarısında (1/566) yoktur; Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunca kabul edilen metnin 67 nci maddesine eklenmiştir. Komisyon raporu (S. Sayısı 255) 67 nci maddeyi yalnız genel olarak anlatır, 5651 sayılı Kanunda yapılan bu değişikliği ayrıca açıklamaz (TBMM Başkanlığının raporu Komisyona geri gönderme yazısı da bu fıkraların Tasarıda yer almadığını belirtir). Kanun (5803) Cumhurbaşkanınca geri gönderilmiş ve 5809 sayılı Kanun olarak yeniden kabul edilmiştir.
TBMM12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 47. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek: 12/7/2013-6495/47 md.)
5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinde değişiklik yapılması suretiyle, yasal olarak bahis oynatmaya yetkili kurum ve kuruluşların, internet ortamında yapılan yayınların içeriklerini izleyerek kendi görev alanlarıyla ilgili suç işlendiğini tespit etmeleri halinde, bu durumu Telekomünikasyon İletişim Başkanlığına bildirmelerini öngören bir düzenlemenin Teklife yeni çerçeve 39 uncu madde olarak eklenmesi suretiyle kabul edilmiştir.
Not: Alt Komisyonca eklenen hüküm: teklifte madde gerekçesi yoktur; metin Alt Komisyon raporundaki açıklamadır. Madde Plan ve Bütçe Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir (aşağıda).
TBMM · S. Sayısı 478, Alt Komisyon raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 67Alt komisyon metninin çerçeve 39 uncu maddesi; erişimin engellenmesi tedbiri kararının bu konularla doğrudan ilgili ve yetkili kurumlar tarafından alınması ve bu suçlarla mücadelede etkinliğin sağlanmasında yetkili kurumlarca alınan kararların Telekomünikasyon İletişim Başkanlığınca uygulanacağı şeklinde değiştirilmesi suretiyle kabul edilmiştir.
Not: Alt Komisyon metninin Plan ve Bütçe Komisyonunda değiştirilmesinin açıklaması (Plan ve Bütçe Komisyonu raporu).
TBMM · S. Sayısı 478, Plan ve Bütçe Komisyonu raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 1536/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 92. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek cümle: 6/2/2014-6518/92 md.)
Erişime engelleme tedbirinin geçici süreyle verilebilmesi, koruma tedbiri olarak verilen erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmemesinin müeyyidesinin hapis cezasından para cezasına dönüştürülmesi, internet içeriklerine yönelik olarak kovuşturma faaliyeti dışında verilebilecek tedbir kararlarının belirli mahkemelerce verilebilmesi ve böylece ihtisaslaşma sağlanması amacıyla, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinde değişiklik öngören bir hüküm Tasarıya çerçeve 99 uncu madde olarak eklenmiştir.
Not: Alt Komisyonca eklenen hüküm: tasarıda madde gerekçesi yoktur; metin Plan ve Bütçe Komisyonu Alt Komisyon raporundaki açıklamadır. Madde Plan ve Bütçe Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir (aşağıda).
TBMM · S. Sayısı 524, Alt Komisyon raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 103Alt komisyon metninin çerçeve 99 uncu maddesi; değiştirilmesi öngörülen 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesine eklenen onbeşinci fıkranın mahkemelerin birleştirilmesine ilişkin olarak Adalet Bakanlığınca yürütülmekte olan Kanun değişikliği çalışmalarının devam etmesi nedeniyle kapsamdan çıkarılması ve dördüncü fıkradan çıkarılması öngörülen ibarelere ilişkin düzenlemenin ise Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının mevcut katalog suçlar kapsamındaki yetkisinin korunması amacıyla madde metninden çıkarılması suretiyle çerçeve 92 nci madde olarak kabul edilmiştir.
Not: Alt Komisyon metninin Plan ve Bütçe Komisyonunda değiştirilmesinin açıklaması (Plan ve Bütçe Komisyonu raporu).
TBMM · S. Sayısı 524, Plan ve Bütçe Komisyonu raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 18026/2/2014 tarihli ve 6527 sayılı Kanunun 17. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek: 26/2/2014-6527/17 md.)
Bilişim suçları özel ihtisas gerektiren bir alan olmasından dolayı birden fazla sulh ceza mahkemesinin olduğu yerde hangi sulh ceza mahkemesinin İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinde belirlenen suçlara bakacağının işbölümü kapsamında HSYK tarafından belirlenmesini sağlamaya yönelik bir hüküm Teklife yeni çerçeve 17 nci madde olarak eklenmiştir.
Not: Komisyonca esas alınan teklife eklenen hüküm: madde gerekçesi yoktur; metin Plan ve Bütçe Komisyonu raporundaki açıklamadır.
TBMM · S. Sayısı 561, Plan ve Bütçe Komisyonu raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 3810/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 127. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 127 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yirmi dört saat” ibaresi “dört saat” şeklinde değiştirilmiştir.
4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi kapsamında Kanunun diğer maddelerinde erişimin engellenmesi için öngörülen sürelerle uyumluluk sağlamak amacıyla erişimin engellenmesi için öngörülen sürenin yirmi dört saat yerine dört saate indirilmesini öngören bir düzenleme Tasarıya yeni çerçeve 130 uncu madde olarak eklenmiştir.
Not: Komisyonca eklenen hüküm: tasarıda madde gerekçesi yoktur; metin Plan ve Bütçe Komisyonu raporundaki açıklamadır (Komisyon metninin 130 uncu maddesi). Aynı maddeyle eklenen on altıncı fıkra Komisyon metninde yoktur; bu fıkra Anayasa Mahkemesinin 2/10/2014 tarihli ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
TBMM · S. Sayısı 639, Plan ve Bütçe Komisyonu raporu (komisyonca eklenen hükmün açıklaması), s. 49115/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK'nin 21. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK’nin 21 inci maddesiyle, 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “Başkanlığa” ibaresi “Kuruma” şeklinde, dördüncü fıkrasında yer alan “Başkanlık” ibaresi “Başkan” şeklinde değiştirilmiş olup, daha sonra bu hüküm 9/11/2016 tarihli ve 6757 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
Teklif eden: Hükümet (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (8. madde, 3. madde, 5. madde, 6. madde, 8/A. madde, 9/A. madde, 10. madde, EK 1. madde, EK 2. madde).
Madde ile, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının kapatılması ve tüm görevlerinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna devredilmesi çerçevesinde, 5651 sayılı Kanunda gerekli ibare değişiklikleri yapılmaktadır. Ayrıca, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının görevlerini üstlenen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna verilen siber güvenlik ve internet ortamında işlenen suçların önlenmesine ilişkin görevlerin yürütülmesi için gerekli olan ve alanında özel bilgi ve tecrübe gerektiren personel ihtiyacının karşılanması amacıyla sözleşmeli personel pozisyon sayısı artırılmaktadır.
Not: Kanun hükmünde kararname Anayasa'nın 121 inci maddesi uyarınca TBMM'ye gerekçesiyle gönderilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 421, 1/756 esas numaralı 671 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin TBMM'ye gönderilen gerekçesi (madde 21), s. 89/11/2016 tarihli ve 6757 sayılı Kanunun 18. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı KHK’nin 21 inci maddesiyle, 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “Başkanlığa” ibaresi “Kuruma” şeklinde, dördüncü fıkrasında yer alan “Başkanlık” ibaresi “Başkan” şeklinde değiştirilmiş olup, daha sonra bu hüküm 9/11/2016 tarihli ve 6757 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.
Teklif eden: Hükümet (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (8. madde, 3. madde, 5. madde, 6. madde, 8/A. madde, 9/A. madde, 10. madde, EK 1. madde, EK 2. madde).
Madde ile, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının kapatılması ve tüm görevlerinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna devredilmesi çerçevesinde, 5651 sayılı Kanunda gerekli ibare değişiklikleri yapılmaktadır. Ayrıca, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının görevlerini üstlenen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna verilen siber güvenlik ve internet ortamında işlenen suçların önlenmesine ilişkin görevlerin yürütülmesi için gerekli olan ve alanında özel bilgi ve tecrübe gerektiren personel ihtiyacının karşılanması amacıyla sözleşmeli personel pozisyon sayısı artırılmaktadır.
Not: 6757 sayılı Kanun 671 sayılı KHK'yı değiştirerek kabul etmiştir; bu madde KHK'nın 21 inci maddesine karşılık gelir ve gerekçe KHK'nın TBMM'ye gönderilen metnine aittir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin OCR ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 421, 1/756 esas numaralı 671 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin TBMM'ye gönderilen gerekçesi (madde 21), s. 817/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunun 36. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle yedinci fıkraya “Cumhuriyet savcısı,”, sekizinci fıkraya “mahkemece” ibarelerinden sonra gelmek üzere “hükümsüz kalan erişimin engellenmesi kararına konu internet adresini belirtmek suretiyle,” ibaresi eklenmiştir.
Teklif eden: 68 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 105 başlığı: adı yazılan 6 milletvekili ile 62 milletvekili)
5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan suçlarla ilgili olarak bir suç soruşturması ve kovuşturması kapsamında hâkim veya mahkeme tarafından ikinci fıkra uyarınca erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Birinci fıkrada yer alan suçları oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması ya da içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra) müstehcenlik (madde 226) ve fuhuş (madde 227) suçlarıyla ilgili olarak suç soruşturma ve kovuşturması olmasa bile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından dördüncü fıkra uyarınca erişimin engellenmesi kararı verilebilmektedir. Ayrıca, 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan kurum ve kuruluşların, kendi görev alanına giren suçların internet ortamında işlendiğini tespit etmeleri hâlinde, bu yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararı alabilmeleri ve aldıkları kararları uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna göndermeleri hali ondördüncü fıkrada düzenlemektedir.
Cumhuriyet savcısı tarafından kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesi durumunda yapılacak işlemler maddenin yedinci fıkrasında, beraat kararı verilmesi halinde yapılacak işlemler ise maddenin sekizinci fıkrasında düzenlenmiştir.
Başkan tarafından erişimin engellenmesi kararı verilebilmesine yönelik hüküm, somut norm denetimi kapsamında müstehcenlik suçu bakımından erişimin kademeli olarak engellenip engellenmeyeceğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiş olması nedeniyle itiraz konusu kuralla idareye kapsam ve sınırları belirsiz şekilde erişimin engellenmesi yetkisi tanınmış olması, kuralın anlaşılır, açık ve net olma zorunluluğunu karşılamaması nedenleriyle Anayasa Mahkemesinin 15/11/2017 tarihli ve 2015/76 esas sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Maddede yapılan değişiklikle, 8 inci maddenin ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararlarının, öncelikle ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilebilmesi sağlanmakta ancak, teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda, internet sitesinin tümüne yönelik olarak erişimin engellenmesi şeklinde karar verilebileceği düzenlenmektedir. Böylelikle erişimin engellenmesinin kademeli olarak gerçekleştirilmesi sağlanarak tedbirin ölçülü olarak uygulanması amaçlanmaktadır.
Maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarında yapılan değişiklikle, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat kararı üzerine erişimin engellenmesi kararının kendiliğinden hükümsüz kaldığı hallerde karara konu internet adresinin Kuruma bildirileceği düzenlenmektedir. Böylelikle uygulamada yaşanan sorunların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 105, 2/2215 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 36), s. 24–2525/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 32. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle bu bentte yer alan “(6) numaralı alt bentlerinde” ibaresi “(6) ve (7) numaralı alt bentlerinde ve (c) bendinde” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 47 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 196 başlığı: ilk imza sahibi ve 46 milletvekili)
Yasa dışı bahis ve kumar siteleri organizatörleri her yaştan ve her ekonomik durumdan kişiyi suç ağına çekmekte ve böylelikle toplumsal huzur ve yaşamımıza zarar vermektedir.
Madde ile 5651 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde değişiklik yapılarak; erişimin engellenmesi kararı verilecek katalog suçlara 7258 sayılı Kanun kapsamında işlenen suçların eklenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, kumar oynanması için yer ve imkân sağlama ve 7258 sayılı Kanunda yer alan suçlara ilişkin yayınlara erişimin içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında ya da yurt içinde bulunmasına bakılmaksızın re’sen BTK Başkanı tarafından engellenebilmesi düzenlenmektedir. Böylelikle mevcut durumda kolaylıkla erişilebilen yasa dışı bahis ve kumar siteleri ile etkin bir şekilde mücadele edilmesi amaçlanmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 196, 2/2633 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 30), s. 1329/7/2020 tarihli ve 7253 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
29/7/2020 tarihli ve 7253 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle, bu madde başlığı “Erişimin engellenmesi kararı ve yerine getirilmesi” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiş ve birinci fıkrada yer alan “erişimin engellenmesine” ibaresi “içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine” şeklinde değiştirilmiştir.
Teklif eden: 8 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 226 başlığı: adı yazılan 3 milletvekili ile 5 milletvekili)
5651 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde internet ortamında yapılan ve içeriği maddede yer alan; çocukların cinsel istismarı, fuhuş, kumar ve uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma gibi suçları oluşturan yayınlarla mücadele kapsamında erişimin engellenmesi kararı verilebileceği düzenlenmektedir. Erişimin engellenmesi kararları erişim sağlayıcılar tarafından mevcut teknik imkan ve kabiliyetler çerçevesinde yerine getirilmektedir. Yapılan düzenleme ile, suç oluşturan kısmi içeriğin çıkarılmasının mümkün olduğu durumlarda, erişimin engellenmesi kararı yerine içeriğin çıkarılması kararının verilmesi imkanı sağlanarak aynı internet sitesinde yer alan ve suç oluşturmayan içerikler yönünden ifade ve haber alma özgürlüğü daha da güvenceli hale getirilmektedir. Bu çerçevede içeriğin çıkarılması kararları, erişim sağlayıcılar tarafından değil içerik ve yer sağlayıcılar tarafından yerine getirilebileceğinden bu kararların içerik ve yer sağlayıcılara gönderilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 226, 2/3050 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 4), s. 713/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 32. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde veya içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile, içeriği birinci fıkranın (a) bendinin (2) ve (5) ve (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde ve (c) bendinde yazılı suçları” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Teklif eden: 66 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 340 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 64 milletvekili)
İnternetin dağınık ve dinamik yapısı nedeniyle içerik veya yer sağlayıcının nerede bulunduğunun tespitinde yaşanan sorunların ve buna bağlı olarak ortaya çıkan yetki tartışmasının giderilmesi ve katalog suçlarla daha etkin mücadele edilebilmesi amacıyla yurt içi yurt dışı ayrımı kaldırılarak Başkanın engelleme yetkisinde yeknesaklık sağlanmış olacaktır. (Örneğin; yurt dışındaki bir intihara yönlendirme içeriğine müdahale edebilen Başkan, yurt içindeki intihara yönlendirme içeriğine de müdahale edebilecektir.) Maddeye, eklenen (ç) bendiyle, Milli İstihbarat Teşkilatının faaliyetleri ve personeline yönelik suç teşkil eden içerikler katalog suçlar kapsamına dahil edilmiştir.
TBMM · S. Sayısı 340, 2/4471 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 32), s. 1624/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu maddenin üçüncü, yedinci, sekizinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında yer alan “Kuruma” ibareleri “Başkanlığa” şeklinde, onikinci ve onüçüncü fıkralarında yer alan “Kurum” ibareleri “Başkanlık” şeklinde değiştirilmiş ve onbirinci fıkrasına “kararın yerine getirilmemesi halinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “Başkanlığın talebi üzerine” ibaresi eklenmiştir.
Teklif eden: 106 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 281 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 104 milletvekili)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (8. madde, 2. madde, 3. madde, 6. madde, 6/A. madde, 7. madde, 9/A. madde, 10. madde, 11. madde, EK 1. madde, EK 3. madde, EK 4. madde).
Kanun Teklifinin genel gerekçesinde açıklandığı üzere günümüzde siber uzay, kritik altyapıları ve toplumsal düzeni hedef alan hibrit tehditlerle konvansiyonel savunma kadar hayati bir harekât alanı hâline gelmiştir. Türkiye için doğrudan bir ulusal güvenlik ve dijital egemenlik meselesi olan bu tehdit ortamına karşı koyabilmek ve etkin ve bütüncül bir siber savunma mekanizması inşa etmek amacıyla, yetkilerin uluslararası örneklerle uyumlu şekilde asli görevi siber güvenliğin sağlanması olan Siber Güvenlik Başkanlığı çatısı altında toplanması öngörülmektedir. Bu kapsamda maddeyle,
4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu,
4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun,
5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu,
12/3/2025 tarihli ve 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanununda
değişiklik yapılmaktadır.
Yapılan değişikliklerle, alan adı ile internet altyapısının yönetimi, iletişimin tespiti ve analizi gibi siber güvenliğin ayrılmaz bileşenlerini oluşturan alanlardaki yetkiler Siber Güvenlik Başkanlığında tek çatı altında toplanarak bütüncül güvenlik yaklaşımı hayata geçirilmektedir. Diğer taraftan, geçmişte siber güvenlik odaklı bir yapı bulunmadığı için parçalı biçimde düzenlenen ve asli işlevi piyasa düzenleyicisi olan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna konjonktürel olarak yüklenen bu yetkiler, uluslararası örneklerle uyumlu şekilde asli görevi siber güvenliğin sağlanması olan Siber Güvenlik Başkanlığına taşınmakta; böylece hem etkin siber güvenlik koruması tesis edilmekte hem de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, kuruluş amacına uygun uzmanlaşmış bir piyasa düzenleyicisi kimliğine kavuşturulmaktadır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.
TBMM · S. Sayısı 281, 2/3764 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 25), s. 15İlk kabul ve önceki metinler1
16. fıkra: 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 127. maddesiyle eklenen metin
Anayasa Mahkemesinin 2/10/2014 tarihli ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı kararıyla iptal edildi.
(16) Millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi nedenlerinden bir veya bir kaçına bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, erişimin engellenmesi Başkanın talimatı üzerine Başkanlık tarafından yapılır. Erişim sağlayıcıları Başkanlıktan gelen erişimin engellenmesi taleplerini en geç dört saat içinde yerine getirir. Başkan tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı, Başkanlık tarafından, yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar.
Resmî Gazete · 11 Eylül 2014, Sayı 29116 (Mükerrer)Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.