KatMK Madde 8 — II- Öncelikle satınalma hakkı:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (8. madde, 1. madde, 2. madde, 3. madde, 4. madde, 5. madde, 6. madde, 7. madde, 9. madde). Bu maddeyi anan kısım vurgulanmıştır.

BİRİNCİ BÖLÜM (Madde : 1 - 9)

Genel hükümler başlığını taşıyan bu bölümde önce kat mülkiyetine ve kat irtifakına ait genel kaide konulduktan sonra bu kanunda geçecek olan bütün kavramlar ikinci maddede tarif edilmiş, kat mülkiyetinin ve kat irtifakının niteliği, kat mülkiyetine konu olan ana gayrimenkuldeki ortak yerlerin durumu ve gayrimenkulün müstakil mülkiyete konu olan bölümleriyle arsa payı, ortak yerler ve eklentiler arasındaki bağlantılar ve nihayet ortaklığın giderilmesi ve öncelikle satınalma (şüf’a) hakkı düzenlendikten sonra genel kanunlardaki hükümlerin kat mülkiyetinde hangi ölçüde uygulanabileceği ayrıca belirtilmiştir.

Mevcut bir binanın başlıbaşına kullanılmaya elverişli bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyete - bu bölümler ister kat, ister daire, ister oda veya mağaza olsun - halk arasında ve hukuk doktrininde yerleşmiş olan bir deyimle (kat mülkiyeti) denilmiş ve henüz üzerine bina yapılmamış olup da kat mülkiyeti esasına göre bina yapılmak için bir arsanın ortak maliklerinin kurdukları haklara ((kat irtifakı) adı verilmiştir. Kat irtifakı kurulurken esas alınan kat değerinin, binanın kat mülkiyetine çevrilmesi halinde aynen muhafaza edilmesi tabiî bulunmuştur.

Şunu önemle belirtmek lâzımdır ki, bu tasarı (arsa payı) mihveri üzerine düzenlenmiştir; zira bütün masraf ve yükümler kat mâliklerinin sahiboldukları (arsa payı) oranlarına göre ayarlanmıştır. Bu hususta katlara kıymet takdir edilerek masraf ve yükümler için bu kıymeti esas almak, içinden çıkılmaz anlaşmazlık, güçlük ve hattâ suiistimallere sebebolacağından, (arsa payı) esas alınmıştır.

Bir kanunun gereği gibi ve pürüzsüz olarak uygulanabilmesi için her şeyden önce o kanunla düzenlenmek istenen münasebetlere ait kavramların açıkça ve hiçbir karışıklığa meydan vermiyecek surette belirtilmesi zaruri olduğundan, tasarının ikinci maddesindeki târiflerle beşinci ve altıncı maddelerindeki bağlantıların tasarıda yer alması gerekli ve faydalı görülmüştür.

Tasarının birinci maddesinde açıkça belirtildiği gibi kat mülkiyeti özel bir gayrimenkul mülkiyeti nevidir. Bununla beraber bu kanundaki hükümler saklı kalmak üzere, gayrimenkul mülkiyeti hakkındaki genel hükümlerle özel kanunların gayrimenkul mülkiyeti ile ilgili diğer hükümlerinin kat mülkiyeti hakkında da uygulanabileceği tasarının 9 ncu maddesinde belirtilmiştir.

Kat mülkiyeti tamamen bağımsız bir mülkiyet olarak kabul edilmiş olduğu için, anagayrimenkulde müstakil bir bölümün satılması halinde o gayrimenkuldeki diğer kat maliklerinin öncelikle satınalma (şüf’a) hakkı kabul edilmemiş ve bu nokta tasarının 8 nci maddesinde belirtilmiştir. Bununla beraber kat mâliklerinin kendileri arasında yapacakları bir sözleşme ile şuf’a hakkını kabul etmelerine bir engel yoktur.

Not: Gerekçe Hükümet tasarısının bölüm gerekçesidir (BİRİNCİ BÖLÜM, madde 1–9); tasarıda maddeler tek tek gerekçelendirilmemiştir. Gerekçe bölünmeden gösterilir; maddeyi numarasıyla anan paragraf vurgulanmıştır. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

13/4/1983 tarihli ve 2814 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik birinci fıkra: 13/4/1983 - 2814/3 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde 3. — Sözü edilen Kanunun 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında kat mülkiyeti kurulmuş bir taşınmaz malın bağımsız bölümlerinden birinin satılması halinde. diğer kat maliklerinin öncelikle satın alma (Şuf’a) haklarının bulunmadığı belirtilmektedir. Bu kural bağımsız bölüm maliklerini koruyucu ve onları taşınmaza münferiden malik olanlar gibi hareket serbestisi verici niteliktedir. Aynı kural kat irtifakı sahipleri yönünden benimsenmemiştir. Yapılan değişiklikle irtifak hakkı sahiplerinin de böyle bir hakka sahip bulunmadıkları açıklanarak aynı durum irtifak hakkı tesis edilip ve ancak henüz kat mülkiyetine geçilmemiş döneme de yansıtılmaktadır. Bu şekilde çeşitli nedenlerle kat mülkiyetine geçilmeme hallerinde de kat mülkiyetinde olduğu gibi maliklerin serbestçe hareket edebilmeleri sağlanmaktadır.

Not: Kanunlaşan metin tasarı metninden farklıdır; gerekçe Hükümet tasarısına aittir. Millî Güvenlik Konseyi Adalet Komisyonu raporu: «3 üncü maddesinde yer alan «kat irtifakına bağlanmış arsa payının» ibaresindeki «irtifakına» kelimesi «irtifak» olarak düzeltilmiştir. Çünkü arsa payı irtifak hakkına değil, irtifak hakkı arsa payına bağlı bulunmaktadır.» Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.