Fikri Haklar
FSEK Madde 42 — IV - Hükümete tanınan yetkiler: 1. Meslek birliklerinin kurulması:
IV - Hükümete tanınan yetkiler: 1. Meslek birliklerinin kurulması:Değişik[15]
(Değişik: 1/11/1983-2936/7 md.)
(Değişik birinci fıkra: 21/2/2001 - 4630/21 md.) Eser sahipleri ve eser sahiplerinin hakları ile bağlantılı hak sahipleri, (Ek ibare: 3/3/2004-5101/12 md.) ile bu Kanunun 52 nci maddesine uygun biçimde düzenlenmiş sözleşmelerle eser veya hak sahibinden malî hakları kullanma yetkilerini devralarak bu Kanunun 10 uncu maddesine göre ilim-edebiyat eserleri üzerindeki hakları kullanarak, süreli olmayan yayınları çoğaltan ve yayanlar (…)[16] üyelerinin ortak çıkarlarını korumak ve bu Kanun ile tanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak üzere, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik ve tip statülere uygun olarak tespit edilecek alanlarda birden fazla meslek birliği kurabilirler. Eser sahipleri veya icracı sanatçılar bakımından zorunlu organlarının asıl üye sayısının dört katı kadar (…)[17]; yapımcılar veya radyo-televizyon kuruluşları bakımından bu organların asıl üye sayısının iki katı kadar üye olma niteliklerini taşıyan gerçek veya tüzel kişiler meslek birliği olarak faaliyet gösterebilmek için izin almak üzere Bakanlığa başvurmak zorundadırlar. Meslek birlikleri bu izni aldıktan sonra kuruldukları alanda faaliyet gösterirler.
(Değişik: 21/2/2001 - 4630/21 md.) Aynı alanda, başka bir meslek birliğinin kurulabilmesi için, yukarıda zikredilen kurucu üye sayılarından az olmamak kaydıyla o alanda kurulmuş en fazla üyesi olan meslek birliğinin üye tam sayısının 1/3’ü kadar üye olma niteliklerini taşıyan gerçek veya tüzel kişiler faaliyet izni almak üzere Bakanlığa başvururlar. Bakanlığın bu başvuruyu uygun bularak izin vermesi halinde faaliyet gösterirler. Her birlik ihtiyaçlar doğrultusunda şubeler açarak çalışabilir. Aynı alanda kurulmuş en az iki meslek birliği, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik ve tip statülerin belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde federasyon kurabilir. Aynı alanda birden fazla federasyon kurulamaz.
Meslek birlikleri ve federasyon özel hukuka tabi tüzelkişilerdir. Üyeleri sermaye koymak, kar ve zarara, hukuki mesuliyete iştirak etmekle yükümlü tutulamazlar.
Meslek birliklerinin ve federasyonun tip statülerinde genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu, teknik - bilim kurulu ve haysiyet kurulu mecburi organ olarak düzenlenir. Bu birliklerin ve federasyonun kurulması, kontrolü; denetlenmesi ile ilk genel kurullarını toplayabilmeleri için gerekli en az üye sayısı, diğer ihtiyari organları, kurullarının teşekkül tarzı, üye sayısı ve görevleri üyeliğe girme, çıkma ve çıkarılma şartları, şubelerini kurabilecekleri bölgelerin tespiti, yurt içi ve yurt dışındaki kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri ile olan ilişkileri, bu ilişkilerdeki hak ve yetkileri, üyeleriyle olan mali ilişkileri, elde edilen telif ücreti ve tazminatların dağıtımı ve diğer usul ve esaslara ilişkin hususlar; Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.[18]
4/10/1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası, 30, 37, 40, 42, 43, 44, 45, 48, 65, 66, 67, 68, 69, 70 ve 90 ıncı maddeleri, bu maddeye göre kurulacak meslek birlikleri ve federasyon için de ceza hükümleriyle birlikte uygulanır.
(Değişik: 21/2/2001 - 4630/21 md.) Eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin bu Kanunla tanınmış hakları, ülke içinde bu maddeye göre kurulan meslek birlikleri dışında; başka bir-lik, dernek ve benzeri kuruluşlar tarafından takip edilemez. Bu maddede geçen üyelik, kurucu üye sayısı ve üye tam sayısı gibi hususlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan meslek birlikleri için de aranır. Bütün meslek birlikleri Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içerisinde bu maddede getirilen esaslara uygun hale gelmek mecburiyetindedirler. Bu süre içinde bu şartı yerine getirmeyen meslek birlikleri altı ay sonunda kendiliğinden dağılmış sayılır.
İçtihatlar
FSEK 42/31 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/4379 · K. 2026/1976 · 14.04.2026
… İdare Mahkemesi'nin 03.07.2012 tarihli, 2012/1032 E., 2012/1102 sayılı kararı ile, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (FSEK) 42. maddesinin 3. fıkrasında belirtildiği üzere özel hukuk tüzel kişisi statüsüne sahip MÜ-YAP ile bu mesleki birliğe üye olan davacı şirket arasında FSEK ile düzenlenen hukuki ilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yine aynı Kanun'un 76. maddesindeki açık hüküm uyarınca adli yargının (ihtisas mahkemelerinin) görevli olması karşısında davanın mahkemelerinin görevinde olmadığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddedildiği, Danıştay incelemesinden geçen davada yapılan yargılama neticesinde davanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği,…
FSEK 42/51 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/121 · K. 2024/465 · 08.03.2024
… İtiraz olunmayan haysiyet kurulu kararlarına karşı yargı yolu açıktır." Şeklinde düzenleme mevcut olup mülga tüüzkte dahi zorunluluk getirilmediğini,Mahkemenin usulden red kararı yerinde olmadığı gibi davayı esastan incelememiş olması nedeni ile de dava ve cevaba cevap dilekçelerini tekrar ettiklerini, kararın kaldırılması gerektiğini belirmiştir.Davalı vekili istinafa cevabında; Meslek birliklerine ilişkin mevzuatta hüküm bulunmayan hallerde FSEK 42 ve Telif Hakları Alanında Meslek Birliği Yönetmeliği md 71 uyarınca TMK ve Dernekler Mevzuatına atıf yapıldığından kararın yerinde olduğunu, istinaf isteminin reddi gerektiğini beyan etmiştir.
Madde geneli4 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2023/2214 · K. 2023/3945 · 21.06.2023
… Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürlüğünün 07.10.2009 tarihli oluru ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 42 nci maddesi birinci fıkrası kapsamında kurulmuş bir meslek birliği olduğunu ve amacının da tüzüğünün 3 üncü maddesinde belirtildiğini, 5846 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinin altıncı maddesi gereği eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin haklarının ülke içinde meslek birlikleri dışında başka birlik, dernek ve benzeri kuruluşlar tarafından takip edilemeyeceğini, davalının 5846 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesine aykırı olarak davacıdan izin alınmadan yayınlarını Moviemax Türk kanalında sürdürdüğünü, yayınladığı sinema eserleri için icracı…
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2014/17229 · K. 2015/3400 · 12.03.2015
edebilecekleri rayiç bedelden oluşacak telif tazminatı miktarı ile sınırlıdır. Bunun dışında davacı meslek birliklerinin kullanıcılar ile kendileri arasında sözleşme yapılabilmesi için idaresini sağladıkları tüm üyelerine ait haklara ilişkin olarak 5846 sayılı FSEK 42/A maddesi uyarınca belirledikleri ücret tarifeleri üzerinden aynı Kanun'un 68. maddesi uyarınca telif tazminatına hükmedilmesine ilişkin talep ve dava hakkı bulunmadığı gibi, meslek birliklerinin her yıl belirledikleri tarifelerdeki bedeller de bu davada doğrudan uygulanabilir nitelikte değildir. …
Yargıtay 19. Ceza Dairesi
E. 2018/1982 · K. 2018/6933 · 06.06.2018
5846 sayılı Kanun'un 42/A maddesinin son fıkrası hükmü "Meslek birliğine üye eser veya bağlantılı hak sahiplerinin alenileşmiş veya yayımlanmış tüm eser, icra, fonogram, yapım veya yayınlarına ilişkin haklarının takibi meslek birliğine verilecek yetki belgesine göre yapılır" şeklinde düzenlenmesi ve dosya arasında bulunan katılan meslek birliğine hak sahibi söz yazarı ve besteci ... tarafından verilen yetki belgesinde de, katılan ... …
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2015/12775 · K. 2017/573 · 06.02.2017
… Bunun dışında davacı ... birliklerinin kullanıcılar ile kendileri arasında sözleşme yapılabilmesi için idaresini sağladıkları tüm üyelerine ait haklara ilişkin olarak 5846 sayılı FSEK 42/A maddesi uyarınca belirledikleri ücret tarifeleri üzerinden aynı Kanun'un 68. maddesi uyarınca telif tazminatına hükmedilmesine ilişkin talep ve dava hakkı bulunmadığı gibi, meslek birliklerinin her yıl belirledikleri tarifelerdeki bedeller de bu davada doğrudan uygulanabilir nitelikte değildir. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler4
[15]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 24 üncü maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Kültür Bakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanan tüzük” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlıkça hazırlanan tüzük” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik” şeklinde değiştirilmiştir.
[16]3/3/2004 tarihli ve 5101 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ile bu Kanunun 52 nci maddesine uygun biçimde düzenlenmiş sözleşmelerle eser veya hak sahibinden malî hakları kullanma yetkilerini devralarak bu Kanunun 10 uncu maddesine göre ilim-edebiyat eserleri üzerindeki hakları kullanarak, süreli olmayan yayınları çoğaltan ve yayanlar” ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.
[17]3/3/2004 tarihli ve 5101 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “gerçek kişiler” ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.
[18]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 24 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ilgili kuruluşların görüşleri alındıktan sonra Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
İlk kabul ve önceki metinler1
İlk kabul metni
1/11/1983 tarihli ve 2936 sayılı Kanunun 7. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.
IV — HÜKÜMETE TANINAN YETKİLER 1. Meslekî birlikler kurulması
Eser sahipleri maddi ve mânevi menfaatlerini müşterek bir tarzda kullanmak ve korumak maksadiyle bu kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde mesleki birlik vücuda getirmedikleri takdirde; hükümet, bu birliğin kurulmasını sağlar. Üyelerine, sermaye koymak, kâr ve zarara ve hukuki mesuliyete iştirak etmek vecibesi yüklememek şartiyle bu birlik hususi hukuka tabi ve tüzelkişiliği haiz olur. Birliğin teşkilât ve idare tarzı ile teftiş ve murakabe usullerini gösteren statüler ilgililerin mütalâası alındıktan sonra Adalet ve Millî Eğitim Bakanlıklarınca tanzim ve Bakanlar Kurulunca tasdik olunur. İlgililer birliğe üye olmadıkça bunun sağladığı faydalardan ve statülere göre tahsili birliğe bırakılan malî haklardan faydalanamazlar.
Resmî Gazete · 13 Aralık 1951, Sayı 7981Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.