Patent ve Faydalı Model · Zorunlu Lisans
SMK Madde 131 — Patent konularının bağımlılığı hâlinde zorunlu lisans
Patent konularının bağımlılığı hâlinde zorunlu lisans
(1) Patent konusu buluşun, önceki patentin sağladığı haklara tecavüz edilmeksizin kullanılmasının mümkün olmaması hâlinde, patent konuları arasında bağımlılık söz konusu olacağından, sonraki tarihli patentin sahibi önceki tarihli patent konusu buluşu, sahibinin izni olmaksızın kullanamaz.
(2) Patent konuları arasında bağımlılık olması hâlinde, sonraki tarihli patentin sahibi, patent konusu buluşunu kullanmak için, buluşunun önceki tarihli patent konusu buluşa göre büyük ölçüde ekonomik yarar sağlayan önemli bir teknik ilerleme göstermesi şartıyla zorunlu lisans verilmesini talep edebilir. Sonraki tarihli patentin sahibine zorunlu lisans verilmişse, önceki tarihli patentin sahibi de sonraki tarihli patent konusu buluşu kullanmak için kendisine zorunlu lisans verilmesini talep edebilir.
(3) Bağımlılığı olan patentlerden birinin hükümsüzlüğü veya patent hakkının sona ermesi hâlinde, zorunlu lisans kararı da ortadan kalkar.
İçtihatlar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2023/646 · K. 2025/1421 · 08.10.2025
… "(1) Zorunlu lisans, aşağıdaki şartlardan en az birinin bulunması halinde verilebilir.(b) 131. Maddede belirtilen patent konularının bağımlılığının söz konusu olması." SMK 131/1. Madde de; " (1) Patent konusu buluşun, önceki patentin sağladığı haklara tecavüz edilmeksizin kullanılmasının mümkün olmaması halinde, patent konuları arasında bağımlılık söz konusu olacağından, sonraki tarihli patentin sahibi önceki tarihli patent konusu buluşu, sahibinin izni olmaksızın kullanamaz." hükümleri düzenlenmiştir.Bu durumda mahkemece davacı vekilinin 09/10/2022 tarihli dilekçesi ile, bilirkişi raporuna itiraz ettiği de gözetilerek, itirazlarını da karşılayacak şekilde, dosya kapsamında bulunan önceki…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Patent konusu buluşun önceki bir patentin sağladığı hakka tecavüz edilmeksizin kullanılması mümkün değilse patentler arası bağımlılık söz konusu olur.
Madde ile, patentler arasında bağımlılık olması halinde, zorunlu lisans talep edilebilmesine ilişkin şartlar düzenlenmiş, sonraki tarihli patentin sahibine zorunlu lisans verilmesi halinde, önceki tarihli patentin sahibinin de zorunlu lisans talep etme hakkı doğacağı hükme bağlanmıştır.
Madde ile ayrıca, zorunlu lisansa konu olan bağımlı patentlerden herhangi birinin hükümsüzlüğü veya hakkının sona ermesi durumunda, zorunlu lisans kararının da hükümsüz kalacağı belirtilmiştir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 131), s. 62Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.