Patent ve Faydalı Model
SMK Madde 142 — Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve istisnaları
Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve istisnaları
(1) 83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur.
(2) Faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz.
(3) 82 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına ek olarak;
a) Kimyasal ve biyolojik maddelere veya kimyasal ve biyolojik usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar,
b) Eczacılıkla ilgili maddelere veya eczacılıkla ilgili usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar,
c) Biyoteknolojik buluşlar,
ç) Usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar,
faydalı model ile korunmaz.
İçtihatlar
SMK 142/12 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/765 · K. 2025/5874 · 02.10.2025
1.6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 142/1 maddesi "83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83. maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur." hükmünü içermektedir. Buna göre; tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluşun yeni olduğu kabul edilir. Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmış olan toplumca erişilebilir her şeyi kapsar. …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/1650 · K. 2026/507 · 26.03.2026
… Zira Türk hukukunda, fotografik yenilik ilkesinin uygulanmasının bir sonucu olarak önceki tarihli başvuruda açıklanan bilgilerin aynısı veya uzman kişinin özel bir çaba göstermeksizin bir referanstan çıkarttığı bilgiler yenilik engeli oluşturmakta, ancak buna karşılık önceki tarihli referansta açıklanan unsurların eşdeğerleri dikkate alınmamaktadır…" şeklinde görüş bildirildiği, Mahkemece raporların hükme esas alınarak davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.SMK’nın 142/1. maddesi 83/1. maddesi hükmüne göre; yeni olan ve 83/6. maddesi kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur. …
Madde geneli4 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/5509 · K. 2026/2968 · 13.05.2026
Faydalı model, 6769 sayılı SMK'nın 142. maddesinde düzenlenmiş olup, bu hükme göre, 83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur. Faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz. …
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/2222 · K. 2025/7426 · 10.12.2025
Faydalı model ile korunan buluşlar ve istemler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 142. maddesinde düzenlenmiş olup, aynı Kanunun 83. maddesine yapılan atıf ile tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluşun yeni olduğu kabul edilir. SMK'nın 143. maddesi ise aynı Kanun'un 90. maddesine atıf yapmakta ve buna göre faydalı model başvurusunun buluş konusunu açıklayan tarifname, istemler, tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimler ve özeti kapsadığı belirtilmektedir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/2922 · K. 2025/7568 · 16.12.2025
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı taraf adına tescilli ... numaralı “otomatik panjur makarasında geliştirme” buluş başlıklı faydalı modelin ünyada ve Türkiye'de davalı tarafın başvuru tarihinden daha önceki tarihlerde başkaca firmalar tarafından uzunca bir süredir üretiminin ve satışının yapıldığını, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı SMK) 142. maddesi ile öngörülen tescil edilebilirlik şartlarından yenilik özelliğini haiz olmadığını, ... ... …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2023/1303 · K. 2025/1793 · 23.12.2025
… davalının metal malzemeye tepsi ayaklarını vida ile sabitleme usulünü faydalı model tescili altında kendisi adına koruma altına aldığı anlaşıldığını, SMK 83. maddesinde faydalı modelin tescil edilebilirlik şartları düzenlenmiş, SMK 144 maddesinde tescil edilebilirlik koşullarının aynı zamanda hükümsüzlük koşulları olduğu ifade edildiğini, ayrıca SMK 142/ç hükmünde "ç) Usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, faydalı model ile korunmaz." denmekle usullerin korunması için faydalı model tescili yapılamayacağı ifade edildiğini, buna karşılık somut olayda davalının SMK 142/ç hükmüne aykırı bir biçimde metal malzemeye tepsi ayaklarını vida ile sabitleme usulünü…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Maddenin birinci fıkrasında, faydalı modelle korunabilir buluşlar tanımlanmıştır. Patentten farklı olarak faydalı modelde buluş basamağı kriteri aranmamaktadır. Ancak buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler, faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmayacaktır. Böylece küçük farklılıklar içeren buluşların değil yenilik içeren teknik geliştirmelerin faydalı modelle korunabilmesi imkânı sağlanmıştır.
Maddenin üçüncü fıkrasında, patentle korunamayacak buluşlar ve konularda belirtilenlere ilaveten faydalı modelle korunamayacak buluşlar ve konular belirtilmiştir. Faydalı modelin küçük geliştirmelerin korunmasında kullanılacağı gözönüne alınarak biyolojik, kimyasal ve eczacılıkla ilgili maddeler, bunlara ilişkin usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlerin ve biyoteknolojik buluşların karmaşık buluşlar olması nedeniyle, bu tür buluşlar faydalı model koruması kapsamı dışında bırakılmıştır. Ayrıca, usuller veya bu usuller sonucunda elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar için de faydalı model koruması öngörülmemiştir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 142), s. 65Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.