Patent ve Faydalı Model
SMK Madde 141 — Patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılan fiiller
Patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılan fiiller
(1) Aşağıdaki fiiller, patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılır:
a) Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek.
b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.
c) Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.
ç) Patent veya faydalı model hakkını gasp etmek.
d) Patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.
(2) Patent konusunun, bir ürün veya maddenin elde edilmesine ilişkin bir usul olması hâlinde mahkeme, aynı ürün veya maddeyi elde etme usulünün patent konusu usulden farklı olduğunu ispat etmesini davalıdan isteyebilir. Patent konusu usulle elde edilen ürün veya maddenin yeni olması hâlinde, patent sahibinin izni olmadan üretilen aynı her ürün veya maddenin, patent konusu usulle elde edilmiş olduğu kabul edilir. Aksini iddia eden kişi bunu ispat etmekle yükümlüdür. Bu durumda, davalının üretim ve işletme sırlarının korunmasındaki haklı menfaati göz önünde tutulur.
(3) Patent başvurusunun veya faydalı model başvurusunun 97 nci maddeye göre yayımlandığı tarihten itibaren, patent başvurusu veya faydalı model başvurusu sahibi, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı dava açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.
(4) Mahkeme, 99 uncu maddenin üçüncü veya yedinci fıkrası ile 143 üncü maddenin onuncu veya onikinci fıkrası uyarınca yapılan yayımdan önce, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak karar veremez.
İçtihatlar
SMK 141/16 karar · (a) (b) bentleri
SMK 141/1 geneli3 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/519 · K. 2024/1872 · 04.12.2024
… Dosya incelendiğinde; davaya dayanak yapılan ... numaralı patentin davacılardan ... adına tescilli olduğu, davacı ...’nin ise buluşu yapanlardan birisi olduğu tespit edilmiştir. SMK'nun 141/1/a-b-c maddelerinde sayılan tecavüz hallerinde yalnızca patentin adına tescilli olduğu kişi tarafından dava açılabileceği ve patent sahibi davacı şirket olup, diğer davacı ...’nin ise patente dayanarak SMK'nun 141/1/a-b-c maddeleri uyarınca patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasını açmak için aktif taraf ehliyeti mevcut değildir. Davada taraf ehliyeti dava şartlarından olduğundan, Mahkemece resen araştırılması gerekir. …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2024/453 · K. 2026/785 · 07.05.2026
… SMK 141/1(a) "aj Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek." hükmünü haiz olup, iş bu maddede kısmen" İfadesi ile kastedilen bazı istemlerin değiştirilmesi veya tecavüzü ortadan kaldırmayacak şekilde nitelikli bazı unsurların eklenmesi olup, Konya 4. …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/1627 · K. 2025/771 · 30.05.2025
… Mahkemesinin 2021/313 E. sayılı dosyası ile davaya konu faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep ettiği, davacının faydalı model hakkına yönelik tecavüz iddiasını ispatlayamadığı gibi tecavüze gerekçe olarak sadece 3.kişilere gönderilen ihtarname ve Facebook' da yazılan yazılarının delil olarak gösterdiği, faydalı modele yönelik tecavüz sayılan fiillerin SMK'nun 141.maddesinde belirtildiği, 3.kişilere gönderilen ihtarnameler ile sosyal medyada yapılan paylaşımlar ile davacıya ait faydalı modele yönelik bir takım karalayıcı itham iddialarının bu madde kapsamında tecavüz fiili sayılamayacağı, bilirkişi raporunda davalının eylemlerinin haksız rekabet olabileceği yönünde görüş bildirilmişse de,…
SMK 141/1-a1 karar
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2025/357 · K. 2025/624 · 26.03.2025
Zira öncelikle belirtilmesi gerekir ki patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılan fiiller SMK'nın 141. maddesinde düzenlenmiş olup, SMK m.141’de de tıpkı 551 s. KHK’da olduğu gibi sınırlı sayı prensibiyle sayılmıştır (Tekinalp, Ünal, Fikri Mülkiyet Hukuku, Beşinci Bası, 2012, s.638).
SMK 141/1-b2 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1396 · K. 2025/6086 · 09.10.2025
… olacağı, haksız rekabet yönündeki taleplerin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davalının davacıya ait TR 2009/.... numaralı "... yapıya sahip kuyu bölme aparatı" isimli faydalı modelinin koruma kapsamında olan "ayarlı ... konsol" isimli ürününü basmış olduğu katalogda kullanması sebebiyle SMK'nın 141/1-b maddesi gereği davacının tescilli faydalı model hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine, davalının tecavüz teşkil eden eylemlerinin durdurulmasına, tecavüzün önlenmesine ve giderilmesine, davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalan davalıya ait ürünlere ve münhasıran bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara, tanıtım evraklarına,…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2023/177 · K. 2025/817 · 29.05.2025
… Müvekkilinin tecavüz fiilini gerçekleştirmediğini, bu fiilin kabulü halinde dahi müvekkilin sınai mülkiyet kanunu madde 141/1-b nedeniyle fiili tecavüz teşkil etmeyeceğini, mahkeme kararında müvekkilinin satışa arz ettiği ürünlerin koruma kapsamında kaldığını belirttiğini, SMK 141/1-b.maddesi gereğincede üretim yapılmaksızın yalnız ticari amaçlı satışın yapıldığı durumlarda tecavüz halinin gerçekleşmesi için satışı yapanın söz konusu ürünün patentli başka bir ürünün taklidi suretiyle meydana geldiğini bilmesine veya bilmesi gerekmesine bağlı olduğunu, müvekkili optik işlettiğini, optik mağazalarında birçok ürün birçok kişiden tedarik edildiğini, davacının Türkiye'de bilinirliğinin…
Madde geneli4 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/5049 · K. 2025/3040 · 05.05.2025
… numaralı bağımsız isteminde belirtilen tüm unsurların davalı tarafın 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na (SMK) aykırı şekilde ticari faaliyetini yaptığı muadil ürününde bulunduğunun tespit edildiğini, davalılara ait ürünün müvekkili adına kayıtlı faydalı model ile koruma altında bulunan ürün ile benzer özellikler taşıdığının belirtildiğini, SMK'nın 141.maddesinde faydalı model sahibinin izni olmaksızın yapılan fiillerin tecavüz teşkil edeceğinin açıkça belirlendiğini, davalı taraf fiillerinin müvekkilinin sahibi olduğu faydalı model açısından haksız rekabet de teşkil ettiğini ileri sürerek davalıların müvekkilinin faydalı model belgesinden ... haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetlerinin…
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/2118 · K. 2025/7006 · 25.11.2025
Asıl davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurum'un 550 adet balistik gözetleme camı ihalesi için açtığı ihaleye davacı ve davalı şirketin katıldığını, ihale sonucu işin davalı şirkete verildiğini, davalı şirketin bu kapsamda davalıya sattığı keskin nişancı koruma camının 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 141. maddesi gereğince davacıya ait faydalı model hakkının koruma kapsamında kaldığını, ihale kapsamında imzalanan sözleşmenin 22. maddesi gereğince 550 adet ürünün faydalı model bedelinin davacıya ödenmesi gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, karşı davaya…
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/2264 · K. 2025/710 · 10.02.2025
… kilit sisteminin davacıya ait patentlerin bağımsız istemlerindeki unsurların tamamını bünyesinde barındırmadığı ve tespit edilen araç damper kilit sisteminin davacıya ait TR 2015/... ve TR 2015/... patentlerinin koruma kapsamında olmadığının belirtildiği, raporun dosya kapsamıyla uyumlu ve yeterli görüldüğü, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun(SMK) 141. maddesi anlamında patent haklarına tecavüzün söz konusu olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı tarafça istinaf
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1908 · K. 2025/7826 · 25.12.2025
… başvurusunu gizlice kendi adına yaptığını, davalının müvekkiline ait olması gereken patent isteme hakkını gasp ettiğini ve dava konusu patent başvurusuna dayanarak müvekkilinin rakipleri ve müşterileri ile iş ilişkisine girdiğini veya ortaklık kurma çalışmaları yürüttüğünü, hatta patent başvurusuna konu ürünün üretimine başlandığını, bu durumun SMK'nın 141/ç maddesi uyarınca patent hakkına tecavüz teşkil ettiğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davalının patent başvurusunu kullanmak suretiyle elde ettiği kazanca göre hesaplanacak şimdilik 5.000,00 TL maddi tazminat, manevi zararın tazmini için de fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL manevi tazminatın…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Patent hakkının, patentle korunan buluşun başkaları tarafından kullanılmasını engelleyen bir tekel hakkı olması nedeniyle, hangi fiillerin bu hakka tecavüz sayılacağına ilişkin bir düzenleme yapılması gereğinden yola çıkılarak, maddede, patentin sağladığı hakka tecavüz sayılan fiiller sayılmış ve hangi şartlar altında bu konuda dava açılabileceğine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, usul patentleri ile ilgili haklara ilişkin olup, patent konusu usulle elde edilen ürünün veya maddenin yeni olması veya aynı özellikleri taşıyan ürünün veya maddenin patentli usulle elde edilmiş olma olasılığının yüksek olmasına rağmen patent sahibinin bunu tespit edememiş olması durumu dikkate alınarak, bu ürünün veya maddenin, patent verilmiş usulle elde edildiği kabul edilmiştir. Böyle bir durumda, ispat yükümlülüğünün, aksini savunan kişiye ait olacağı belirtilmiştir. Aksini savunma yükümlülüğü getirilmiş olan davalının, bu durumda, üretim ve işletme sırlarını koruyabilmesine imkân sağlanmıştır.
Maddenin üçüncü fıkrasında, patent veya faydalı model başvuru işlemleri devam ederken, başvurunun yayımlandığı tarihten itibaren, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı hukuk davası açılabileceği hükme bağlanmıştır.
Maddenin son fıkrasında, patent veya faydalı model başvurusuna ilişkin nihai karardan önce, mahkemenin tecavüz olup olmadığına ilişkin olarak karar veremeyeceğine dair hüküm getirilmiştir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 141), s. 64Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.