TK Madde 35 — Adres değiştirmenin bildirilmesi mecburiyeti:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Lâyihanın 35 nci maddesi, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 2606 sayılı Kanunla muaddel 123 ncü maddesine tekabül etmektedir. Fakat madde, Tebligat Kanunu lâyihası ile kabul edilen (bilinen en son adrese tebliğ) prensibine ve ihtiyaçlara uygun bir hale getirilmiştir.

35 nci maddenin birinci fıkrası hükmüne göre, muhataba veya adresinde bu lâyihanın gösterdiği usullere göre onun yerine tebellüğ edebilecek birine tebligat yapılmış ve fakat muhatap sonradan adresini değiştirmiş olursa, yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur. Bu mecburiyeti yerine getiren kimseye tebligat yapılmak icabederse, tebliğ evrakı bildirilen yeni adrese gönderilecektir.

Maddenin ikinci fıkrası, birinci fıkranın vaz'ettiği mecburiyete riayetsizliğin hükmünü teşkil ediyor.

Evvelce kendisine tebligat yapılmış olan kimse, adresini değiştirdiği halde yenisini bildirmezse, mütaakıp tebligat, tabiatiyle yine eski adrese çıkarılacaktır. Bu takdirde tebliğ memuru yeni adresi tesbit eder ve yeni adres de aynı postanenin tevzi mıntakası içinde bulunursa, tebliğ oraya yapılacaktır. Tesbit edilen adres, tebliğ memurunun mensubolduğu postanenin tevziat hududu haricinde veya diğer bir şehirde ise, tebligat evrakı, çıkaran mercie iade edilecektir. Bu halde, tebligat evrakını yeni adrese göndermek, mercie aittir.

Yeni adres tebliğ memuru tarafından tesbit edilemezse, adresin meçhul olması hali mevzuubahis olur ki, bu takdirde umumi hükümlere göre, yani lâyihanın 28 nci maddesinin 3 ncü fıkrası mucibince, keyfiyet, tebliğ memuru tarafından mahalle veya köy muhtarına tebliğ mazbatasına şerh verdirilmek suretiyle tesbit ve mazbata tebliği çıkaran mercie iade edilmek üzere alınıp, tebliğ evrakı muhatabın adresine ait binaın kapısına tâlik edilecektir. Kapıya tâlik tarihi tebliğ tarihi sayılmakla beraber, evrakın bir nüshası da tebliği yaptıran kazai merciin divanhanesine asılacaktır.

Bundan sonra yeniden tebligat yapılmak icabederse, üçüncü fıkra mucibince, yalnız o kazai merciin divanhanesine talik suretiyle yapılacaktır.

Lâyihanın bu maddesi esasen 1086 sayılı Kanunda mevcudolan bu usulün tatbikattaki müşkülâtını izale edecek ve talimatname, tatbikata mütaallik teferruatı tesbit ederek, beklenen maksadı hâsıl edecektir.

Not: Maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları sonradan 4829 ve 6099 sayılı Kanunlarla değiştirilmiş, 3220 sayılı Kanunla fıkra eklenmiştir (ayrı kayıtlar). Lâyihanın esbabı mucibesi maddeleri tek tek açıklar; ayrı bir madde gerekçesi bölümü yoktur. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

6/6/1985 tarihli ve 3220 sayılı Kanunun 12. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek: 6/6/1985-3220/12 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde 12. — Tasarının 12 nci maddesiyle 7201 sayılı Kanunun 35 inci maddesine bir fıkra eklenmektedir.

Adres değişikliğini düzenleyen 35 inci madde kapsamı uygulamanın ihtiyaçlarına cevap verecek biçimde genişletilmiştir. Daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, tarafların aralarında yaptıkları sözleşmede geçerli bir adres tespit etmeleri, bu adresin değiştiğinin diğer tarafa bildirilmemesi halinde adres araştırılması yoluna gidilmeksizin 35 inci maddenin uygulanması kabuledilmiştir. Ancak, Kanunun verdiği bu hakkın kötüye kullanılmaması yönünden 35 inci maddenin uygulanması, imzası resmî makamlar önünde ikrar olunmuş (ki noterlerce düzenlenen ya da onanan sözleşmeler dahil) sözleşmeler yönünden uygulanacaktır. Maddedeki bu değişiklik, taraflar arasında yapılan sözleşmelerde, tarafların kendi iradeleri ile adreslerini bildirmelerine hukukî bir sonuç ve değer vermekte, yargının süratlenmesi amaçlanmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğinde olan ve 1982 Anayasasının 135 inci maddesinde sayılan meslek kuruluşlarına, ticaret sicilleri ile esnaf ve sanatkâr sicillerine verilen en son adreslerin değişmesi ve adresin bu kurum ve kuruluşlara bildirilmemesi halinde de aynı hüküm uygulanacaktır.

Not: Bu gerekçenin açıkladığı fıkra sonradan 11/1/2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle değiştirilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

19/3/2003 tarihli ve 4829 sayılı Kanunun 11. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik: 19/3/2003-4829/11 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Maddeyle adresini değiştiren kimsenin yeni adresini bildirmediği ve yeni adresi de tespit edilemediği takdirde tebliğ olunacak evrakın kazaî merciin divanhanesine asılması usulünden vazgeçilerek, evrakın bir nüshasının eski adrese ait binanın kapısına asılması tebliğ için yeterli sayılmıştır. Ayrıca bundan sonra eski adrese çıkarılan tebliğlerin muhataba yapılmış sayılacağı esası getirilmiştir. Böylece uygulamada sıkıntılar yaratan kazaî merciin divanhanesine asma uygulamasından vazgeçilmiş ve tebliğin daha kolay yapılması amaçlanmıştır.

11/1/2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanunun 9. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik fıkra: 11/1/2011-6099/9 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Kanunun 35 inci maddesi ile ilgili olarak, tebligata elverişli adresin bulunamaması veya bu maddenin uygulanmasındaki bilgi eksikliği gibi nedenlerle uygulamada birçok sorun ortaya çıkmaktadır. Bu konuda ortaya çıkan sorunlar, gerçek kişiler bakımından adres kayıt sisteminin oluşturulması sebebiyle bundan böyle giderilebilecek niteliktedir. Tüzel kişiler bakımından ise adresleri farklı şekillerde tutulan sicil ve kayıtlarda bulunduğundan, bu resmî kayıtlarındaki adreslerinin esas alınması gereklidir.

Maddenin birinci fıkrası aynen muhafaza edilmiştir. Buna göre, daha önce kendisine usulüne uygun şekilde tebligat yapılmış kimse, adresini değiştirdiğinde yenisini bildirirse, tebligat bu yeni adrese yapılır. İkinci fıkradaki yeni düzenleme sonucu, daha önce kendisine tebligat yapılıp da adresini değiştiren ve bunu bildirmeyen kişiye ne şekilde tebligat yapılacağı hususu yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, adresini değiştiren, ancak yeni adresini yargı organına bildirmeyen kişi, gerçek kişi ise, öncelikle adres kayıt siteminde kayıtlı adresine tebligat yapılacaktır. Adres kayıt sistemi oluşturulduğundan, tebligat memurunun ayrıca adres araştırması yapması yöntemi terkedilmiştir.

Gerçek kişiler bakımından adres kayıt sisteminde bir adresin bulunmaması çok zayıf bir ihtimaldir. Ancak zayıf da olsa, bu ihtimalin gerçekleşmesi durumu da gözetilerek, evrakın bir nüshasının eski adrese ait binanın kapısına asılacağı ve bunun da tebligat tarihi sayılacağı şeklindeki fıkranın geri kalan kısmı aynen muhafaza edilmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrası, tüzel kişiler bakımından özel ve açık bir düzenleme getirmektedir. Tüzel kişilerin adreslerinin, bir sicil veya resmî kayıtla belirli olması sebebiyle meçhul olması düşünülemez. Bu çerçevede daha önce kendilerine tebligat yapılmamış olsa bile, tüzel kişiler bakımından resmî kayıtlardaki adreslerinin esas alınacağı ve bu madde hükümlerinin uygulanacağı açıkça düzenlenmiştir.

Maddeye yeni eklenen son fıkrada ise, yurt dışında bulunan Türk vatandaşları bakımından 35 inci maddenin nasıl uygulanacağı hususu açıklığa kavuşturulmuştur. Bu düzenleme ile daha önce kendisine yurt dışında tebligat yapılan Türk vatandaşlarının da adres değişikliklerini ilgili yargı organına bildirmesi zorunluluğu kabul edilerek, bu değişiklik bildirilmediğinde nasıl bir yol izleneceği belirtilmektedir. Daha önce kendisine usulünce tebligat yapılan kimse adresini değiştirdiği hâlde bu değişikliği bildirmezse, önce adres kayıt sistemindeki adresine bakılacaktır. Çünkü, yurt dışındaki Türk vatandaşları bakımından da adres kayıt sisteminde açık adres kaydı tutulmaktadır. Zayıf bir ihtimal de olsa, adres kayıt sisteminden de yerleşim yeri adresi tespit edilemezse, bu kişinin yurt dışında daha önce usulüne uygun şekilde tebligat yapılan adresine, Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğunca Kanunun 25/a maddesine göre gönderilen bildirimin adrese ulaştığının belgelendiği tarihten itibaren otuz gün sonra tebligat yapılmış sayılacaktır. Bu yöntem, aynı zamanda Kanunun 25/a maddesindeki yöntemle uyumlu bir düzenleme olup, ortaya çıkacak belirsizlikleri gidereceği gibi, bu yolla ortaya çıkacak zaman ve para kaybının da önüne geçilmiş olacaktır.