TK Madde 25 — Yabancı memlekette tebligat usulü:

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Lâyihanın 25 ve 27 nci maddeleri, yabancı memlekette yapılacak tebligatı temin için sevk edilmişlerdir. Bu itibarla, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun çok kısa ve gayrivazıh olan 138 ve 139 ncu maddelerine tekabül etmekte ve 26 ncı madde mezkûr kanunda bulunmıyan yeni bir hükmü tesis etmektedir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 138 nci maddesinin, yabancı memlekette yapılacak tebligat usulüne mütaallik ihtiva etmesi gereken hususlar, lâyihanın 25 nci maddesinde yer almıştır. Kaideten, yabancı memlekette tebliğ, o memleketin salâhiyetli makamı vasıtasiyle yapılacaktır. Tebligatın yapılmasını, memleketimizin siyasi memuru ve konsolosumuz talebedecektir. Bunun için o devletle aramızdaki anlaşma veya o memleket kanunlarının buna müsaidolması lâzımdır. Aramızda bir anlaşma yoksa ve fakat o memleketin kanunları, ecnebi bir memleketten gönderilen evrakın tebliğine cevaz veriyorsa, maksat yine hâsıl olacaktır. Eğer o memleketi fiilen ve hukukan tanımış olmamıza rağmen siyasi memur veya konsolosumuz yoksa, Hükümetin ittihaz edeceği tedbir dairesinde o memleketin salâhiyetli makamı vasıtasiyle tebligat yapılabilecektir.

Maddenin ikinci fıkrası ecnebi bir memlekette Türk vatandaşına kendi siyasi memur veya konsolosumuz tarafından, o memleket makamlarını tavsit etmeden tebligat yapılabileceğini ifade etmek için vaz'edilmiştir.

Üçüncü fıkra, Türkiye'den yabancı bir memlekete tebligat evrakının nasıl gönderileceğini göstermektedir. Bu fıkrada, lâyihanın 1 nci maddesinde yazılı daire ve müesseseler, doğrudan doğruya veya dolayısiyle veyahut da murakabe bakımından ve netice itibarile icra kuvvetinin bir uzvuna bağlı oldukları için, Hariciye Vekâletine gönderilecek tebliğ evrakının, vekâletler kanalından geçmesi kabul edilmiştir. Bu suretle Hariciye Vekâletinin bu mevzuda mahdut adedde muhatabı olacak ve tetbikatta birlik ve işlerde kolaylık ve kontrol sağlanarak yanlışlıklara meydan verilmiyecektir. Halen tatbikatta, tebliğ evrakının zamanında Hariciye Vekâletine gönderilmediği ve bu sebeple evrakta yazılı müddet geçtikten sonra tebligatın ifa edilebildiği müşahede edilmiştir. Bu mahzuru önlemek için bu tebliğ evrakının muayyen günden üç ay önce Hariciye Vekâletine gönderilmesi mecburiyetini vaz'eden bir hüküm konması düşünülmüş ise de, bu kabîl, tebligat muamelelerinin teferruatına taallûk eden hükümlerin, talimatnamede yer almasının, işin icabına uygun olacağı neticesine varılmıştır. Bu suretle talimatnamedeki hükümler, ahvale ve şartlara göre kolaylıkla değiştirilebilecektir.

Not: Birinci paragraf 25, 26 ve 27 nci maddeleri birlikte açıklar. Maddenin ikinci fıkrası sonradan 4829 sayılı Kanunla kaldırılmış, maddeye 3220 sayılı Kanunla fıkra eklenmiştir; 25/a ayrı hükümdür. Lâyihanın esbabı mucibesi maddeleri tek tek açıklar; ayrı bir madde gerekçesi bölümü yoktur. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

6/6/1985 tarihli ve 3220 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek: 6/6/1985 - 3220/8 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde 8. — Tasarının 8 inci maddesiyle 7201 sayılı Kanunun 25 inci maddesine bir fıkra eklenmektedir.

7201 sayılı Kanunun 25 inci maddesine göre yurt dışındaki tebligatlar Dışişleri Bakanlığı aracılığı ile yapılmaktadır.

Eklenen bu fıkra ile ana kural bozulmadan ilgili Bakanlıklara, tebligat evrakını doğrudan doğruya yabancı ülkelerdeki temsilciliklerimize gönderme yetkisi tanınmaktadır.

Not: Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

19/3/2003 tarihli ve 4829 sayılı Kanunun 18. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Mülga: 19/3/2003-4829/18 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Tebligat Kanununun yurt dışındaki Türk vatandaşlarına tebligat usulünü düzenleyen 25 inci maddesinin ikinci fıkrası, 25/a maddesiyle ayrıntılı olarak yeniden düzenlendiğinden söz konusu fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.

19/3/2003 tarihli ve 4829 sayılı Kanunun 8. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek: 19/3/2003-4829/8 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Maddeyle siyasî temsilcilik aracılığıyla yabancı ülkedeki Türk vatandaşlarına tebligat usulü yeniden düzenlenmiştir. Yeni getirilen düzenlemeyle, tebliğ evrakını almayan veya siyasî temsilciliğe gelmesine rağmen almaktan kaçınan kötü niyetli kişiye tebliğ yapılmış sayılması imkânı getirilmiştir. Böylece uygulamada büyük sorun olan Türk vatandaşlarına yurt dışı tebligatları daha hızlı ve daha az masrafla yapılması amaçlanmıştır.

Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.

11/1/2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanunun 7. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek fıkra: 11/1/2011-6099/7 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Tebligat Kanununun 25/a maddesinde siyasî temsilcilikler aracılığıyla yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarına tebligat usûlü düzenlenmiştir. Bugüne kadar yurt dışı temsilciliklere gönderilen tebligat Adalet Bakanlığı aracılığıyla yapılmaktaydı. Maddeye eklenen yeni fıkrada bu hususta kolaylık getirilmiştir. Bu bağlamda, Türk vatandaşları bakımından, Adalet Bakanlığının aracılığı olmadan, doğrudan ilgili temsilciliğe tebligatın gönderilmesi usulü kabul edilmiştir. Zira, Adalet Bakanlığının aracılığı sadece şeklî hususların incelenmesi ile ilgilidir. Bu inceleme yargı organınca yapılıp tebliğ evrakı gönderilebilecek, böylece hem zaman hem de para kaybı önlenecektir. Ayrıca, Türk yargı organının yine Türk vatandaşı olan taraf için doğrudan Türk temsilciliğini kullanarak tebligat yapması hiçbir sakınca doğurmayacak, bilakis birçok yarar sağlayacaktır.

Yukarıdaki gerekçelerle birlikte, çok özel durumlarda, ilgili yargı organının Adalet Bakanlığı aracılığıyla temsilcilik üzerinden tebligat yaptırması bazen gerekli olabilir. Bu gibi istisnai durumlarda da bir sakıncanın ve boşluğun doğmaması için, hüküm emredici şekilde düzenlenmemiş, "gönderilebilir" ifadesi kullanılarak bu ihtimal de açık tutulmuştur. Böylece, gerektiğinde yargı organının ilgili temsilciliğe doğrudan değil, Adalet Bakanlığı aracılığıyla tebligatı ulaştırmasının önü de tamamen kapatılmamıştır.