SMK Madde 93 — Rüçhan hakkı ve etkisi

İlk kabul gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde ile, Paris Sözleşmesinin temel ilkelerinden olan rüçhan hakkı düzenlenmiştir.

Rüçhan hakkı, söz konusu Sözleşmeye göre, bir ülkenin vatandaşının, kendi ülkesinde veya başka bir ülkede yaptığı patent veya faydalı model başvurusunun, başvuru tarihinden itibaren oniki ay içinde üye ülkelere başvuru yapması halinde, iki tarih arasında üçüncü kişiler tarafından yapılacak aynı konudaki başvuruların, rüçhan hakkından yararlanan başvurunun patent verilebilirlik şartlarını etkilememesi sonucunu doğurur.

Maddenin birinci fıkrasında Türkiye de dahil olmak üzere Paris Sözleşmesi ve Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf herhangi bir devlette usulüne uygun patent veya faydalı model başvurusunda bulunmuş herhangi bir kişi veya halefinin Türkiye’de rüçhan hakkından yararlanması sağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında hangi başvuruların rüçhan hakkı doğuracağı tanımlanmıştır. Buna göre, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf herhangi bir devlette veya bu devletlerin oluşturduğu ikili ya da çok taraflı anlaşmalar ya da Kanun kapsamında usulüne uygun yapılmış ulusal başvuruya eşdeğer her başvuru rüçhan hakkı doğuracaktır.

Maddenin üçüncü fıkrasında rüçhan hakkına temel oluşturan usulüne uygun başvurunun tanımı yapılmıştır. Usulüne uygun başvurunun, başvuru tarihi almaya yeterli başvuru olduğu ve bu başvurunun akıbetinin önemli olmadığı vurgulanmıştır.

Maddenin dördüncü fıkrasında aynı devlete aynı konuda aynı kişi tarafından yapılan iki başvurudan hangisinin rüçhana temel alınacağı ve bunun kriterleri açıklanmıştır.

Maddenin beşinci fıkrasında karşılıklılık ilkesi gereğince, Türkiye’ye yapılan bir ilk başvurunun Paris Sözleşmesinde belirtilenlerle eşdeğer etkiler ve şartlar altında rüçhan hakkı doğurduğunu kabul eden ve Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf olmayan bir ülkede yapılan başvuruların da Türkiye için rüçhan hakkı doğuracağının kabul edileceği açıklanmıştır.

Maddenin altıncı fıkrasında Türkiye’de açılan ulusal veya uluslararası sergiler ile Paris Sözleşmesine taraf ülkelerde açılan resmi veya resmi olarak tanınan uluslararası sergilerde, patent veya faydalı model konusunu kapsayan ürününü teşhir eden gerçek veya tüzel kişilerin, sergideki teşhir tarihinden itibaren oniki ay içinde Türkiye’de patent veya faydalı model almak için başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanacağı hususu düzenlenmiştir.

Maddenin yedinci fıkrasında, rüçhan hakkının etkisi ile ilgili olan bu maddede, rüçhan hakkının hangi durumlarda ne şekilde bir etki yapacağı açıklanmıştır. Patent başvurusu ile ilgili birçok işlemde referans tarihi olarak başvuru tarihi esas alınır. Bununla birlikte, başvuru tarihine göre tekniğin bilinen durumunun belirlenmesinde ve aynı buluşun birden fazla kişi tarafından yapılması durumunda hakkın kime ait olacağının tespitinde, rüçhan tarihi başvuru tarihi olarak kabul edilir.

Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.