AvK Madde 180 — Büronun gelir ve giderleri

2/5/2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanunun 88. maddesiyle verilen metnin gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Avukatlık Kanununun 80 inci maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek; büronun gelirleri ve giderleri, kaynakları ve sarf yerleri bentler halinde gösterilerek sağlam ve devamlı kaynak oluşması sağlanmıştır. Giderlerinin sarf usulü de belirtilmiştir. Malî kaynaklar arasında en önemlisi yargı ve noter harçlarının % 25’i ile idarî nitelikteki para cezaları hariç olmak üzere para cezalarının % 25’i olarak öngörülmüştür.

Not: Madde Adalet Komisyonunda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı metnine aittir. Adalet Komisyonu raporu: «Tasarının 61 inci maddesiyle değiştirilmesi öngörülen Avukatlık Kanununun 180 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde redaksiyon yapılmış ve “% 25” lik oranlar fazla bulunarak “% 3’e” indirilmiş ve 88 inci madde olarak kabul edilmiştir.» Gerekçedeki «80 inci maddesi» ibaresi baskıdaki gibidir; tasarının 61 inci maddesi Kanunun 180 inci maddesini değiştirir.

28/3/2007 tarihli ve 5615 sayılı Kanunun 26. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

28/3/2007 tarihli ve 5615 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle bu bentte yer alan "yüzde üçü" ibareleri, "yüzde ikisi" şeklinde değiştirilmiştir.

Baroların, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun sanık ve müşteki için getirdiği zorunlu müdafi ve vekil görevlendirme hizmetleri ile ilgili olarak Baroların yapacağı cari giderlerin karşılanması amacıyla, adli yardım hesabına aktarılan paraların oranı yüzde 3'ten yüzde 2'ye indirilmekte ve kalan yüzde 1'in ise ayrı bir hesaba aktarılmak suretiyle zorunlu müdafi ve vekil görevlendirme ile ilgili cari giderlerin ödenebilmesi için barolara dağıtılması ve harcanmasına ilişkin hususlar düzenlenmektedir.

Not: 5615 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 1/3/2007 tarihli ve 5588 sayılı Kanunun yeniden kabulüdür (S. Sayısı 1371; Plan ve Bütçe Komisyonu yalnız geri gönderilen 28 inci maddeyi görüşmüştür); 26 ncı madde 5588 sayılı Kanunun 26 ncı maddesidir. Plan ve Bütçe Komisyonu tasarıya 180 inci maddenin ikinci fıkrasına (d) bendi ekleyen çerçeve 26 ncı maddeyi eklemiş (S. Sayısı 1346); madde Genel Kurulda bu önergeyle yeniden yazılarak «yüzde üçü» ibareleri «yüzde ikisi» olmuş ve maddeye fıkra eklenmiştir. Komisyon takdire bırakmış, Hükümet katılmıştır (s. 38–39). Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

8/6/2022 tarihli ve 7409 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek cümleler:8/6/2022-7409/3 md.)

Teklif eden: 45 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 328 başlığı: ilk imza sahibi ve 44 milletvekili)

Maddeyle, Kanunun 180 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

Dördüncü fıkrada yapılan düzenlemeyle, münhasıran adli yardım hizmetleri için kullanılmak üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Türkiye Barolar Birliği hesabına aktarılan ödeneğin barolar arasındaki dağıtım esasları belirlenmektedir. Buna göre, ödenekten gönderilen paraların barolar arasındaki dağıtımında puanlama esas alınacaktır. Puanlamada öncelikle her baroya beş temel puan verilecektir. Bu temel puana ilave edilecek puanlar, iki temel unsur esas alınarak, başka bir ifadeyle baroların üye sayıları ve il nüfusları baz alınarak belirlenecektir. Bu halde baroya kayıtlı olan her elli üye avukat için bir puan; il nüfusu esas alınarak her beşbin nüfus için bir puan belirlenerek baronun puanına eklenecektir. Birden fazla baronun bulunduğu illerde ise her beşbin nüfus için tespit edilecek toplam puanın yüzde kırkı o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise o ilde levhaya kayıtlı toplam avukat sayısına bölündükten sonra elde edilen rakamın her baronun üye sayısına çarpımı sonucu elde edilecek puana göre dağıtılacaktır.

Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir.

28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 12. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle bu bentte yer alan “ikisi” ibareleri “üçü” şeklinde değiştirilmiştir.

Teklif eden: 121 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 435 başlığı: adı yazılan 2 milletvekili ile 119 milletvekili)

Maddeyle, 1136 sayılı Kanunun 180 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Hükümle, adli yardım sisteminin güçlendirilmesi amacıyla adli yardım bürosunun gelirleri arasında yer alan harçların ve para cezalarının oranı yüzde ikiden yüzde üçe çıkarılmaktadır.

7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunun 3. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle bu fıkranın altıncı cümlesine “tespit edilecek toplam puanın” ibaresinden sonra gelmek üzere “yüzde otuzu o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise” ibaresi eklenmiştir.

Teklif eden: 134 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 157 başlığı: ilk imza sahibi ve 133 milletvekili)

Maddeyle, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 180 inci maddesinin dördüncü fıkrasında düzenleme yapılmaktadır.

Söz konusu maddenin dördüncü fıkrasında, adli yardım ödeneğinin barolar arasındaki dağıtım esasları düzenlenmiş olup, Anayasa Mahkemesinin 22/6/2023 tarihli ve E: 2022/100; K: 2023/114 sayılı kararıyla, bu fıkranın altıncı cümlesinde yer alan “yüzde kırkı o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise” ibaresi iptal edilmiş ve iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Söz konusu iptal kararı, 19/9/2023 tarihli ve 32314 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, adli yardım ödeneğinin birden fazla baronun bulunduğu illerde, her beş bin nüfus için tespit edilecek toplam puanın yüzde kırkının o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak dağıtılacağına ilişkin hükümde yer alan oranın, bu baroların giderlerinin karşılanabilmesi bakımından aralarındaki mali dengeyi sağlamadığı sonucuna vararak, hükmü iptal etmiştir.

Yapılan düzenlemeyle, her beş bin nüfus için tespit edilecek toplam puanın yüzde otuzunun o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak dağıtılacağı hükme bağlanmaktadır. Buna göre, birden fazla baronun bulunduğu illerde, her beş bin nüfus için tespit edilen toplam puanın yüzde otuzu o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise o ilde levhaya kayıtlı toplam avukat sayısına bölündükten sonra elde edilen sayının her baronun üye sayısına çarpımı sonucu elde edilecek puana göre dağıtılacaktır. Hükümle, baroların adli yardım bürolarının adli yardım hizmetlerine ilişkin giderlerinin karşılanmasında ödenek sorunu yaşamamaları amaçlanmaktadır.

İlk kabul metni

2/5/2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanunun 88. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.

Gelir ve gider

Adlî müzaharet bürolarının gelir ve gideri baro bütçesinin ayrı bir bölümünde gösterilir. Bu bölümde kalan gelir fazlasının sonraki yıla aynen aktarılması zorunludur. İl veya belediye bütçelerinden yahut hayır müesseselerinden baroya tahsis edilen yardımlar ile baro lehinde yapılan her türlü bağışlardan tahsis yeri gösterilmiyenler bu bölümün gelir kısmına eklenir. Adlî müzaharete memur avukat, aldığı ücretin yüzde yirmisini ve büronun yardımından yararlanan kimse avukat ücretinden başka yararlandığı kısmın yüzde onunu baroya ödemeye zorunludur. Şu kadar ki, adlî müzaharetten yararlananın vereceği meblâğ asgarî tarifeden aşağı olamaz.