Patent ve Faydalı Model
SMK Madde 111 — Patentin gaspı ve gaspın sona erdirilmesinin sonuçları
Patentin gaspı ve gaspın sona erdirilmesinin sonuçları
(1) Patent, gerçek hak sahibinden başkasına verilmişse gerçek hak sahibi olduğunu 109 uncu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre iddia eden kişi, patentin sağladığı diğer hak ve talepleri saklı kalmak şartıyla, patentin kendisine devredilmesini mahkemeden talep edebilir.
(2) Patent üzerinde kısmi bir hakkın iddia edilmesi hâlinde, birinci fıkra uyarınca ve paylı mülkiyet esaslarına göre hak sahipliği tanınması talep edilebilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen haklar patentin verildiğine ilişkin yayım tarihinden itibaren iki yıl içinde, kötüniyet hâlinde ise patentin koruma süresinin bitimine kadar kullanılır.
(4) Bu maddeye göre açılan dava ile bu dava sonucunda verilen ve kesinleşen hüküm sicile kaydedilerek Bültende yayımlanır ve sicile kaydedildiği tarih itibarıyla iyiniyetli üçüncü kişilere karşı hüküm ve sonuç doğurur.
(5) Bu maddeye göre patente ilişkin hak sahipliğinin değişmesi hâlinde, bu değişikliğin sicile kaydedilmesi ile birlikte, üçüncü kişilerin o patentle ilgili lisans ve tanınan diğer hakları sona erer.
(6) Beşinci fıkraya göre gerçek patent sahibinin sicile kayıt tarihinden önce; sonradan gerçek patent sahibi olmadığı anlaşılan kişi veya onunla davadan önce dava konusu patentle ilgili lisans anlaşması yapan, eğer buluşu kullanmaya başlamışsa veya kullanım için ciddi hazırlıklara başlamış bulunuyorsa, gerçek patent sahibi veya sahiplerinden inhisari olmayan bir lisans verilmesini talep edebilir.
(7) Bu talebin yapılması için öngörülen süre, önceden sicilde patent sahibi olarak görünen kişi için iki ve lisans alan için dört aydır. Bu süreler gerçek patent sahibinin sicile kaydedildiğinin Kurum tarafından ilgililere tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar.
(8) Altıncı fıkraya göre verilecek lisans, makul süre ve şartlar ile verilir. Bu süre ve şartların belirlenmesinde, zorunlu lisansın verilmesine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.
(9) Patent sahibi veya lisans alan patenti kullanıma başladığı veya kullanım için ciddi hazırlıklar yaptığı sırada kötüniyetliyse altıncı ve yedinci fıkra hükümleri uygulanmaz.
İçtihatlar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/6003 · K. 2025/3963 · 03.06.2025
… ve davalının da kiraya ilişkin faturalar kestiğini, davalıların asıl işinin reklam olduğunu, patent başvurusu ile ilgili bir faaliyetinin bulunmadığını, davalının patent başvurusunun araştırma raporu sonucunun da olumsuz olduğunu, buna göre patentin yenilik özelliğinin bulunmadığını ileri sürerek 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 109 ile 111. maddeleri gereğince gerçek hak sahibinin davacılar olduğunun tespitine, dava konusu 2015/03696 numaralı patent başvurusunun davacılara devrine, devir talebinin reddi halinde yenilik özelliğine haiz olmayan patent belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/863 · K. 2025/190 · 12.02.2025
… olabileceğini, tüzel kişilerin ise ancak buluşçuları çalıştırmak suretiyle patenti kullanma hakkı elde edebileceklerini, hizmet buluşlarında işverenin hak sahibi olma imkânının buluşçunun gerçek hak sahibi niteliğini ortadan kaldırmayacağını, oysa SMK 110. maddesindeki "hak sahipliğine ilişkin dava" ve "dava açan hak sahibi" ifadeleri kullanılırken SMK 111. maddesindeki gerçek hak sahibinden başkasına patent verilmesi halinden söz edildiğini, huzurdaki davada müvekkilinin buluşçu olduğunun davacı tarafından da kabul edildiğini, bu nedenle SMK açısından dayanağı olmayan gasp iddiasının reddedilmesi gerektiğini, davacının, hizmet buluşu iddiasına ilişkin olarak SMK'ya uygun talepte…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Maddede, patent, gerçek hak sahibinden başkasına verilmişse, gerçek hak sahibi olan kişinin, diğer hak ve talepleri de saklı kalmak şartıyla, dava yoluyla patentin kendisine devredilerek, haklılığının tanınmasını isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Devir ve temlik niteliğinde olan bu dava, ayni nitelikte kabul edildiği için, özel hukuktaki istihkak davasına benzer ve patent hukuku literatüründe bu bakımdan patent istihkak davası olarak anılır.
Patent üzerinde müşterek hakkın varlığı söz konusu ise, dava müşterek hakkın tanınmasına yönelik olacaktır.
Maddede, dava açma süresinin patentin verildiğine ilişkin yayımdan itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Gerçek hak sahibinin varlığından habersiz olarak patent almış iyiniyetli kişilerin, patent konusu buluş için yapabilecekleri ciddi yatırımlar gözönüne alınarak, bu kişilerin zarar görmesini önlemek amacıyla dava açma süresi iki yıl ile sınırlandırılmıştır. Ancak, kötüniyet halinde dava açma süresi yönünden herhangi bir sınırlama getirilmemiştir.
Madde, dava sonuçlarının sicile işlenmesi ve yayımlanması ile ilgili bir hükmü de içermektedir.
Ayrıca, maddeye göre, açılan dava sonucunda gerçek hak sahipliğini elde etmiş kişi, patentin sağladığı tüm haklara sahip olduğundan, bu patentle ilgili daha önce üçüncü kişilere tanınan lisans ve diğer haklar sona erer, bununla birlikte, iyiniyet halinde, sonradan gerçek patent sahibi olmadığı anlaşılan kişiye veya bu kişiyle lisans anlaşması yapmış olan üçüncü kişiye, inhisari olmayan lisans verilmesini talep etme hakkı olacaktır. Gerçek hak sahibinin belli olmasından önce, buluşu kullanmak için çeşitli yatırımlar ve harcamalar yapmış olan önceki hak sahibi veya bu kişiden lisans alan diğer kişilerin zarar görmesini önlemek amacıyla böyle bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeye uygun olarak verilecek bir lisansta, süre ve şartlar, gerçek hak sahibinin çıkarları gözönüne alınarak makul tutulacaktır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 111), s. 56–57Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.