Patent ve Faydalı Model
SMK Madde 113 — Hizmet buluşu ve serbest buluş
Hizmet buluşu ve serbest buluş
(1) Çalışanın, bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluş, hizmet buluşudur.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hizmet buluşunun dışında kalan buluş, serbest buluş olarak kabul edilir.
(3) Öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli bir süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerler hakkında çalışanlara ilişkin hükümler uygulanır.
(4) Çalışan buluşu için uygulanan hükümler, diğer kanuni düzenlemeler ve taraflar arasında yapılan sözleşme hükümleri saklı kalmak şartıyla, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşları hakkında da uygulanır.
(5) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara buluşları için ödenecek bedel, buluştan elde edilen gelirin üçte birinden az olamaz. Ancak buluş konusunun kamu kurum veya kuruluşunun kendisi tarafından kullanılması hâlinde ödenecek bedel, bir defaya mahsus olmak üzere, bedelin ödendiği ay için çalışana ödenen net ücretin on katından fazla olamaz.
(6) 3/7/2014 tarihli ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında yeterlik alan araştırma altyapılarında gerçekleşen buluşlar hakkında 6550 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır. 6550 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde bu Kanunun 121 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır.
İçtihatlar
SMK 113/13 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/71 · K. 2024/1292 · 12.07.2024
… alındığı, ayrıca kendisine davalı şirketin tecrübeli mühendislerinden katkı sağlandığı, PD cihazı gerçekleştirilebilmesi için işe alındığı, dava konusu faydalı model başvurusunun da 09/05/2017 tarihinde yapıldığı, dolayısıyla davacı ...'in yukarıda değinilen iş akdi dahilinde buluş sahibi olarak yaptığı 2017/06841 numaralı buluşta dahil tüm buluşların SMK 113/1 kapsamında hizmet buluşu olduğu sonuç ve kanaatine…
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2025/1416 · K. 2026/488 · 05.03.2026
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, 6769 sayılı SMK'nın 113/1.maddesi uyarınca, çalışanın bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşun, hizmet buluşu olduğu, SMK'nın 114/1.maddesinde çalışanın bir hizmet buluşu yaptığında, bu buluşu yazılı olarak ve geciktirmeksizin işverene bildirmekle yükümlü bulunduğunun düzenlendiği, SMK'nın 115/1.maddesine göre, işverenin hizmet buluşu ile ilgili…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2022/1789 · K. 2024/1052 · 30.05.2024
… gerçekleştirilmesi için başında davacının yer aldığı bir ekip oluşturularak çalışma yaptırıldığı, davacının davalı şirkete karşı medikal cihazlarla ilgili AR-GE çalışmaları yapmak görevini üstlendiği, davaya konu faydalı modelin de görevi kapsamında kalan işlerden olduğu, ücretlerini davalı şirketin ödediği çalışanların geliştirdikleri faydalı modelin SMK’nun 113/1. maddesi uyarınca hizmet buluşu olduğu, davalı şirketin AR-GE çalışmalarıyla ilgili masraf yaptığı gibi, davacı ve birlikte çalıştığı ekip tarafından davalı şirketin imkanlarının da kullanıldığı, davalı şirketin daha önce tıbbi cihaz üretimi yapmamış olmasının buluşu hizmet buluşu olmaktan çıkarmayacağı, davacının davalı şirkette…
Madde geneli4 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1908 · K. 2025/7826 · 25.12.2025
… A.Ş.'in sözleşmeden kaynaklanan bütün yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalının 05.03.2018 tarihli ihtarnameyle bu sözleşmeyi feshettiğini, ihtarnamede; davalının, müvekkili şirkette SGK'lı çalıştığının belirtilerek iş yerindeki eşyaların tesliminin talep edildiğini, bu beyanların davalının müvekkili şirkette çalıştığı ve buluşunun da hizmet buluşu olduğu hususunun ikrarı niteliğinde olduğunu, davalının maaş ödemelerinin müvekkili şirketçe gerçekleştirildiğini, 21.06.2017 tarihinde, davalının, müvekkili şirket çalışanı olduğu halde hizmet buluşuna ilişkin patent başvurusunu 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 113-114 maddeleri hükümlerini ihlal ederek, müvekkilinden gizli…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/863 · K. 2025/190 · 12.02.2025
… bilirkişi kurulu raporunda;Davalının, davacı şirket bünyesinde hizmet akdiyle çalışan bir AR-GE şefi olup olmadığı tartışmasından ayrı olarak ve velev ki bu iddia doğru kabul edilse bile, huzurdaki davaya konu edilen 21.06.2017 tarih ve ... numaralı patent başvurusuna konu "Tamburun içinde ve dışında hareketli parçalar bulunan makine" adlı buluşun SMK 113/I (ePatKHK 17/II) madde hükmündeki tanıma uyan bir "hizmet buluşu" olmadığı, bu sebeple, davacı şirketin, davalının söz konusu buluşu üzerinde her halükarda (velev ki davalı, davacı şirketin çalışanı olarak kabul edilse bile) SMK 115/II (ePatKHK 20/I) maddesi uyarınca tam hak talep edemeyeceğini, buluşun SMK 113/II (ePatKHK 17/III) maddesi…
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/601 · K. 2026/1392 · 17.09.2026
… düzenlemeler 551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname de yer aldığı ve 6769 S.lı SMK'nun “551, 554, 555 ve 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerin Hükümlerinin Uygulanması” başlıklı “GEÇİCİ MADDE 1/(4) “Önceki mevzuat hükümlerine göre verilmiş patent ve faydalı modeller için 99 uncu, 138 inci ve 144 üncü maddeler ile 113 üncü maddenin beşinci fıkrası ve 121nci maddenin sekizinci fıkrası hariç olmak üzere bu Kanun hükümleri uygulanır.” düzenlemesi yer aldığından 551 sayılı KHK m.165 ve anılan maddede atıf yapılan ilgili diğer maddeleri kapsamında incelendiğinde buluş yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik açısından 1997 başvuru ve 1999 yayın tarihli…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2025/70 · K. 2026/703 · 30.04.2026
… Bilirkişi raporlarında ödüle konu her fikirler hakkında, öncesinde hayata geçirildiği tespitleri yapılmadığını ve ödüle konu yarışmadan önce projelendirilip hayata geçirildiği belirtilmediğini, zaten fikrin hangi tarihte ( ödüle konu yarışmadan önce mi? sonra mı? ) projelendirilip hayata geçirildiği konusuna hiç değinilmediğini, raporda değinilenin fikirlerin projelenip hayata geçirildiğidir ve ödüle konu yarışmalardan önce projelenip hayata geçirildiği belirtilmemekte olduğunu, ödüle konu fikir yarışmalarından sonra, davacının fikirleri projelenip hayata geçirildiğini, Fikri Müvekkil ... ile yanmaz- kirlenmez çadır fikrinin, sahibinin hususiyetini taşıdığı ve sahibinin hususiyetini…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında hizmet buluşu ile serbest buluşun tanımı yapılmıştır.
Maddenin üçüncü fıkrasında öğrenciler ve maddede belirtilen stajyerler hakkında çalışanlara ilişkin hükümlerin uygulanacağı öngörülmüştür.
Maddenin dördüncü fıkrasında çalışan buluşları ile ilgili hükümlerin, aksi özel düzenlemelerde belirtilmedikçe, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Maddenin beşinci fıkrasında kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanları buluş yapmaya teşvik etmek için buluştan elde edilen gelirin en az üçte birinin buluş sahibine ödeneceği düzenlenmiştir. Ancak, buluş konusunun kamu kurum veya kuruluşu tarafından kullanılması halinde ödenecek bedel, bir defaya mahsus olmak üzere bedelin ödendiği ay için çalışana ödenen net ücretin on katından fazla olamayacaktır.
Maddenin altıncı fıkrasında 6550 sayılı Kanun kapsamında yeterlik alan araştırma altyapılarında gerçekleşen buluşlar için 6550 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yer alan düzenlemelerin geçerli olacağı ve hüküm bulunmayan hallerde ise Kanunun 124 üncü maddesi hükümlerinin kıyasen uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 113), s. 57Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.