Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı
SMK Madde 49 — Kullanımın denetimi
Kullanımın denetimi
(1) Coğrafi işaretlerin ve geleneksel ürün adlarının kullanımının denetimi; tescilli coğrafi işaretleri ve geleneksel ürün adlarını taşıyan ürünlerin üretimi, piyasaya arzı veya dağıtımı aşamalarında veya ürün piyasada iken kullanımının tescilde belirtilen özelliklere uygunluğunun denetimine ilişkin her türlü faaliyeti kapsar.
(2) Denetim, başvuruda belirtilen ve Kurum tarafından yeterliliği onaylanan denetim mercii tarafından yerine getirilir. Sicilde yer alan denetim merciinde değişiklik, Kurumun onayı ile yapılabilir.
(3) Denetim raporları, tescilin Bültende yayımlandığı tarihten itibaren yılda bir Kuruma sunulur. Ancak şikâyet olması hâlinde, Kurum denetim raporlarının süresinden önce sunulmasını talep edebilir.
(4) Denetim raporlarının incelenmesi sonucunda eksiklik varsa tescil ettirene bildirilerek altı ay içinde eksikliğin giderilmesi istenir. Eksikliğin süresi içinde giderilmemesi veya denetim faaliyetinin usulüne uygun olarak yerine getirilmediğinin tespit edilmesi hâlinde 43 üncü madde hükmü uygulanır.
(5) Tescil ettiren, denetime ilişkin masrafları denetlenenlerden talep edebilir.
(6) Denetime ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
(7) Bu Kitapta belirtilen denetim, başvuru yapan tarafından oluşturulan denetim merciinin yaptığı denetimleri kapsamakta olup, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile diğer kanunlarda yer alan coğrafi işaretlerin ve geleneksel ürün adlarının denetimine ilişkin hükümler saklıdır.
İçtihatlar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/746 · K. 2025/1623 · 11.12.2025
… talep edebileceği, mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda, talep çerçevesinde davalıya ait internet siteleri ve sosyal medya hesaplarında "..." ve benzeri işaretlerin kaldırılmasına, bu ibareyi taşıyan ürünlerin toplatılmasına ve imhasına ve ilamın itanına karar verilebileceği, yine Mahkemenin manevi tazminata da hükmedebileceği, bu noktada TBK'nın 49. maddesi ve devamı hükümlerinin dikkate alınması gerektiği kanaatine varıldığı
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Coğrafi işaretler veya geleneksel ürün adları kullanımının denetimi, bir yandan ürünün gerçek üreticilerinin korumanın ekonomik getirisinden faydalanmasının sağlanması öte yandan da tüketicinin beklentilerinin karşılanmasının sağlanması bakımından önem taşımaktadır. Madde ile, kullanımın denetimine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında denetim faaliyetinin kapsamı belirlenmiştir
Maddenin ikinci fıkrasında denetim faaliyetinin Enstitü tarafından yeterliliği onaylanan denetim mercii tarafından yerine getirileceği ve denetim merciinde değişikliğin Enstitünün onayı ile yapılabileceği öngörülmüştür.
Maddenin üçüncü fıkrasında etkili denetim sisteminin sağlanması amacıyla denetim merciince yapılan denetimlerin raporlanarak iki yılda bir Enstitüye sunulması şart koşulmuştur. Bu süre 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede on yıldır. Birçok ürün türü için on yılın çok uzun bir süre olduğu ve bu süre zarfında denetimin gereği gibi yerine getirilememesi durumunda piyasanın kontrolünü kaybetme ihtimaline karşı sürenin azaltılması gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Maddenin dördüncü fıkrasında denetim raporlarının incelenmesi sonucunda eksiklik olması halinde tescil ettirenden altı ay içinde eksikliğin giderilmesinin isteneceği ve eksikliğin süresi içinde giderilmemesi veya denetim faaliyetinin usulüne uygun olarak yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde 43 üncü madde hükmü uygulanacağı düzenlenmiştir.
Maddenin beşinci fıkrasında tescil ettirenin, denetime ilişkin masrafları denetlenenlerden talep edebileceği öngörülmüştür.
Maddenin altıncı fıkrasında denetime ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür.
Maddenin yedinci fıkrasında ise Kitapta belirtilen denetimin başvuru yapan tarafından oluşturulan denetim merciinin yaptığı denetim olduğu açıkça hükme bağlanmıştır. Ancak 5996 sayılı Kanun ile gıda ve tarım ürünleri için Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına verilen yurt çapında coğrafi işaretleri denetleme görevi ile diğer kanunlarda yer alan coğrafi işaretlerin ve geleneksel ürün adlarının denetimine ilişkin hükümler saklı tutulmuştur.
Not: Kanunlaşan metin tasarı/teklif metninden farklıdır (komisyonda ya da Genel Kurulda değiştirilmiştir); gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 49), s. 28Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.