Tasarım
SMK Madde 55 — Tasarım ve ürün
Tasarım ve ürün
(1) Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür.
(2) Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder.
(3) Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.
(4) Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.
İçtihatlar
SMK 55/13 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1741 · K. 2025/6666 · 06.11.2025
2.Tasarımın tanımı, SMK'nın 55/1.maddesi hükmünde aynen "Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür." şeklinde düzenlenmiştir. Kanun'un 56/1.maddesi hükmüne göre ise tescil ve/veya koruma tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmasına bağlıdır. Dolayısıyla tasarımlar, ancak yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla tasarım korumasından faydalanabilir.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2023/2177 · K. 2026/1207 · 25.06.2026
Tasarımın tanımı, SMK'nın 55/1.maddesi hükmünde aynen "Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür." şeklinde düzenlenmiştir. Kanun'un 56/1.maddesi hükmüne göre ise tescil ve/veya koruma tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmasına bağlıdır. Dolayısıyla tasarımlar, ancak yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla tasarım korumasından faydalanabilir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/1166 · K. 2025/521 · 17.04.2025
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:".... dava konusu ... numaralı tasarımın ayakkabı pompası ve ayakkabı taban pompası kapağının kullanım sırasında görünme durumunun söz konusu olmaması nedeni ile tasarım korumasından yararlanamayacağı ancak şartları oluşması halinde faydalı model korumasından faydalanabileceği, somut olay bakımından SMK md. 56/1-a bendinde SMK md. 56'ya aykırı tasarımların hükümsüzlüğünün talep edilebileceği dikkate alındığında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. ... Sektör bilirkişisi tarafından yapılan değerlendirmeye göre; …
SMK 55/44 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1753 · K. 2025/7420 · 10.12.2025
Ancak, tescilsiz tasarımın korunması 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren SMK'nın 55/4 maddesi ile geliştirilmiş olup bu tarihten önce tescilsiz tasarımlar yönünden özel hüküm ile koruma bulunmamaktaydı. O nedenle tescilsiz tasarım, hem eski 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu 57/5. maddesi hem de yeni 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 55/1-a-4 maddesinde "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" hükmü kapsamında koruma görmekteydi.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/674 · K. 2025/5666 · 25.09.2025
… SMK'nın “Tasarım ve ürün” kenar başlıklı 55. maddesinin dördüncü fıkrasında, tasarımın, bu kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı hükme bağlanmıştır. Görüldüğü üzere tescilsiz tasarımlar daha önce belirli şartlar doğrultusunda Türk Ticaret Kanunu'ndaki haksız rekabet hükümleri ile korunmakta iken SMK'nın yürürlüğe girmesi ile birlikte tescilli tasarımların yanı sıra koruma altına alınmıştır. …
Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
E. 2022/1593 · K. 2025/1653 · 15.12.2025
Öte yandan tescilsiz tasarımlar yönünden, 10/01/2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 55/4, 56/4-5, 59/2 ve 69/2 maddelerinde getirilen yeni düzenlemeyle, ilk defa Türkiye’de kamuya sunulmuş olması, mutlak anlamda yeni ve ayırt edici olması koşuluyla, sadece üç yıl için koruma getirilmiştir. Söz konusu şartları taşıyan tescilsiz tasarımlara da tescilli tasarımlar gibi SMK hükümlerine göre koruma sağlanacaktır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2023/423 · K. 2025/1201 · 02.10.2025
… Müvekkili şirket hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren, özgün tasarımlarıyla adından söz ettiren, modernleşmeyi ilke edinerek her geçen yıl kendini yenilemek suretiyle verdiği hizmet kalitesi ve güvenilirliği, müşteri memnuniyetini esas alan çalışmaları ile mevcut sektöründe haklı bir ün ve geniş bir müşteri çevresi kazanarak kalitenin simgesi haline geldiğini, davaya konu ürünler müvekkili şirketin diğer ürünleri gibi özgün tasarım mahsulü ürünler olup müvekkili şirket tarafından tasarlanarak piyasaya sunarak Türkiye de ve yurt dışında büyük bir tanınmışlık düzeyine ulaştığını, dava dilekçesinde müvekkili şirkete haksız rekabetin vuku bulduğu tarih itibarıyla hesaplanacak avans faizi…
Madde geneli4 karar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
E. 2025/190 · K. 2025/817 · 17.12.2025
3. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 55. maddesine göre tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü olarak tanımlanmış; ürün ise bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçalar, ambalaj gibi nesneler, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumları, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri olarak belirtilmiştir. Buna göre tasarım, ürünün tamamının veya bir parçasının unsur ve/veya özelliklerinden oluşan görünümüdür. …
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/4472 · K. 2026/1323 · 05.03.2026
2.Karşı davada davacı vekili; karşı davalının tescilli olduğunu iddia ettiği tasarımının 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 55, 56 ve devamı maddelerinde belirtilen unsurları içermediğini, SMK'nın 77. maddesi uyarınca hükümsüz olduğunu, yeni ve ayırt edicilik niteliği taşımadığını ileri sürerek karşı davalının 2020/05784- 3 ve 4 sayılı tasarım tescilli ürünlerin hükümsüzlüğüne karar verilmesi talep etmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/2710 · K. 2025/7328 · 08.12.2025
… Bu kapsamda tescilli marka ve tasarım haklarının bu şekilde kullanılmasının marka ve tasarım hakkına tecavüz ile birlikte haksız rekabeti de oluşturduğu, anılan haklara tecavüz ve haksız rekabetin kesiştiği alanda hem özel hükümler hem de haksız rekabet hükümleri ile kümülatif korunması gerektiği Daire uygulaması haline gelmişti. Başlangıçta kümülatif korumanın benimsenmiş olması, 6762 sayılı TTK’da yer alan bu düzenlemeden kaynaklanmaktaydı. …
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/5719 · K. 2025/4054 · 04.06.2025
… Bu kapsamda tescilli marka ve tasarım haklarının bu şekilde kullanılmasının marka ve tasarım hakkına tecavüz ile birlikte haksız rekabeti de oluşturduğu, anılan haklara tecavüz ve haksız rekabetin kesiştiği alanda hem özel hükümler hem de haksız rekabet hükümleri ile kümülatif korunması gerektiği Daire uygulaması haline gelmişti. Başlangıçta kümülatif korumanın benimsenmiş olması, 6762 sayılı TTK’da yer alan bu düzenlemeden kaynaklanmaktaydı. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile, tasarım, ürün ve birleşik ürün kavramları tanımlanmıştır.
Maddenin birinci fıkrasında tasarım tanımı yapılmıştır. Tasarım, ürünlerin işlevselliğini ve estetik değerini artırmaya yönelik çalışmaları kapsayan sürecin ortaya çıkardığı bir sonuç olarak nitelendirilebilir. Sınai mülkiyet hakkı olarak tasarım korumasının sınırlarını çizebilmek ve sağlanan haklarla hangi unsurların korunacağını belirlemek için bir tanım yapılması zorunludur. Bu tanımlamada, ürünün işlevini dışarıda bırakan bir sınır çizilmesi gerekmektedir. Bunu sağlamak üzere tasarım tanımında, ürünün estetik unsurlarını ön plana çıkaran ve görünümünü yansıtabilecek özellikler “çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özellikler” olarak sıralanmış ve bu özellikler için bir sınırlama getirilmeyerek, teknolojinin ve sanayinin gelişmesine bağlı olarak ileride ortaya çıkabilecek farklı özelliklerin de kapsanması hedeflenmiştir.
Tasarım tanımında sayılan renk veya malzeme gibi bazı özellikler tek başına bir ürünü farklılaştırmada ve tasarım koruması sağlamada yeterli olmayabilir. Dolayısıyla bu unsurların diğer tasarım özellikleriyle birlikte kullanılarak bir kombinasyon oluşturması gerekmektedir. Bu yüzden ürüne estetik değer sağlamak ve Kanunda belirtilen koruma şartlarını karşılamak üzere kullanılabilecek unsurlar tanımda sınırlayıcı bir anlamda değil genişletici bir yapıda verilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında ürün tasarım uygulanabilecek her türlü nesneyi kapsayacak şekilde tanımlanmıştır. Tanımda geçen “endüstriyel yolla veya elle üretilen” ifadesi korunacak tasarımın üretilmeye yani çoğaltılmaya müsait olması konusunda bir kriter getirmektedir.
Maddenin üçüncü fıkrasında birleşik ürünü oluşturan parçalar için de tasarım koruması öngörülmüş olduğundan birleşik ürün için bir tanım yapılması gerekmiştir. Tanımda birleşik ürün için, birden fazla parçadan oluşması ve bu parçaların birbirine monte edilmek suretiyle bir ürün oluşturması gerekliliği vurgulanmıştır.
Maddenin dördüncü fıkrasında tasarımlar için getirilen koruma temel olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Tescilli tasarım koruması için tescil şartı; tescilsiz tasarım için ise kamuya sunma şartı koruma için temel esaslar olarak belirlenmiştir. Tasarıdaki önemli düzenlemelerden birisi, genel hükümler çerçevesinde korunan tescilsiz tasarımların kapsama alınarak tescilsiz tasarımlara sınırlı süreli bir koruma sağlanmasıdır. Özellikle moda, tekstil ve ambalaj gibi tasarım sayısının fazla olduğu sektörler için daha kısa süreli, daha ekonomik ve daha az formalite ile elde edilen tescilsiz tasarım koruması önem arz etmektedir.
Tescilsiz tasarımlar için sağlanan korumanın genel hükümlere bırakılmış olması tescilsiz tasarım korumasında 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun haksız rekabete ilişkin hükümleriyle 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerinin uygulanması sonucunu doğurmuştur. Tescilsiz tasarımlarla ilgili somut olaylarda Türk Ticaret Kanunu anlamında haksız rekabetin bulunup bulunmadığı veya tasarımın Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu anlamında eser sayılıp sayılmayacağının tespiti ve adı geçen hükümlerin ne ölçüde uygulanacağının belirlenmesinde birtakım güçlüklerle karşılaşılabilmektedir. Bazı durumlarda (tescili iptal edilmiş olan veya koruma süresi sona ermiş tescilli tasarımlar için dahi) bu düzenlemelerin kapsamları çok geniş yorumlanabilmektedir. Tescilsiz tasarımlar için özel koruma olmaması nedeniyle bunlarla ilgili koruma süresi için bir sınırın varlığından söz edilememektedir. Aynı şekilde bu hükümlerin dar çerçevede yorumlanması ise tasarımcının fikri emeğinin hak ettiği ölçüde değerlendirilmemesi anlamına gelmektedir.
Ayrıca tasarım hukukuyla korunan ürünün görünümü iken, haksız rekabet hükümleriyle düzenlenen rekabet hakkının dürüstlük kuralları çerçevesinde uygulanmasıdır. Yargıtay uygulamalarına bakıldığında tasarımlarla ilgili haksız rekabetin varlığının belirlenmesinde çeşitli kriterler uygulanmaktadır. Bu kriterlerin en önemlilerinden birisi de ürünlerarası benzerliğin karışıklığa (iltibasa) yol açıp açmadığıdır. Bu husus değerlendirilirken bazı durumlarda birbirine benzeyen ürünlerde farklı markalar kullanılmış olmasının iltibas olasılığını azalttığı veya ortadan kaldırdığı kabul edilebilmektedir. Bu nedenle haksız rekabetin varlığına dair bir sonuç çıkmaması ile birlikte tasarımlar koruma elde edememektedirler.
Uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi, tescilsiz tasarımlara sağlanacak korumanın sınırlarının süre ve içerik açısından tescilli korumayı anlamsız kılmayacak şekilde çizilmesi gerekmiştir.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 55), s. 30–31Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.