Tasarım
SMK Madde 59 — Tasarım hakkının kapsamı ve sınırları
Tasarım hakkının kapsamı ve sınırları
(1) Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz.
(2) Tescilsiz tasarım, sahibine birinci fıkrada belirtilen fiilleri engelleme hakkını sadece korunan tasarımın aynısının veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanarak alınması hâlinde verir. Korunan tasarımın kendi tasarımından önce kamuya sunulduğunu makul yollarla bilmesi mümkün olmayan bir tasarımcı tarafından bağımsız olarak yapılan tasarımın koruma kapsamındaki tasarımdan kopyalanmış olduğu kabul edilmez.
(3) Aşağıda sayılan fiiller tasarım hakkının kapsamı dışındadır:
a) Özel amaçla sınırlı kalan ve ticari amaç taşımayan fiiller.
b) Deneme amaçlı fiiller.
c) Ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşır olmak, tasarımın normal kullanımını gereksiz şekilde tehlikeye sokmamak ve kaynak göstermek şartları ile eğitim veya referans amaçlı çoğaltmalar.
ç) Yabancı ülkede kayıtlı olup geçici olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan deniz veya hava taşıt araçlarındaki ekipman, bu araçların onarımı için kullanılmak üzere ithal edilen yedek parça ve aksesuarlar ile bu araçların onarım fiilleri.
(4) Birleşik ürünün görünümüne bağımlı olan parçaların, birleşik ürüne orijinal görünümünü yeniden kazandırmak üzere onarım amacıyla ve bu parçaların kaynağı konusunda yanıltıcı olmamak şartıyla tasarımın piyasaya ilk sürüldüğü tarihten üç yıl sonra kullanılması tasarım hakkının ihlali sayılmaz.
(5) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yayımlanan eşdeğer parçaların dördüncü fıkra kapsamında ve tasarımın piyasaya ilk sürüldüğü tarihten itibaren üç yıl içinde kullanımı tasarım hakkının ihlali sayılmaz.
(6) Yayım erteleme talebinde bulunulan tasarımlar için, tasarımlara ait görsel anlatımların Bültende yayımlanmasına kadar ikinci fıkra hükümleri uygulanır.
İçtihatlar
SMK 59/11 karar
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2023/1869 · K. 2025/2113 · 07.11.2025
… tarihlerinden sonra davalının bu tasarımları kopyalayarak "..." ve "..." ismi ile kendisine ait instagram hesabında ticari etki doğuracak şekilde sergilediği, davalının bu eylemleri gerçekleştirirken, davacıya ait tescilsiz tasarımları kopyaladığının makul yollarla bilinmesinin mümkün olduğu, bu itibarla davalının dava konusu ürünlerinin 6769 sayılı SMK m.59/1 ve m.59/2 hükümleri uyarınca davacıya ait tescilsiz tasarım haklarına tecavüz ve 6102 sayılı TTK m.55/1-a-4 hükmü uyarınca haksız rekabet oluşturduğu , davacının SMK m.151/2-c hükmüne göre maddi tazminat isteminde bulunduğu, ancak davacının herhangi bir lisans sözleşmesi ibraz etmediği, davalıya ait ticari defterler üzerinde inceleme…
SMK 59/21 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/1288 · K. 2026/226 · 12.02.2026
… Davacı tarafa ait “...” model isimli ürün ile davalı tarafa ait “...” ... isimli ürünün kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ayırt edilemeyecek derecede benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait “...” model isimli ürün ile davalı tarafa ait “...” model isimli ürünün kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ayırt edilemeyecek derecede benzer olarak algılandıkları, bu benzerliğin SMK 59/2 maddesi anlamında ayniyet derecesinde benzerliğin kopyalanması şeklinde olduğu, davalı tarafın davacının internet ortamındaki satışını görerek aynısını piyasaya sunduğu, dolayısıyla SMK 59 maddesi anlamındaki tecavüzün sabit olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. …
Madde geneli4 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/274 · K. 2025/2873 · 28.04.2025
… 2012/01122- 10 çoklu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özellikleri taşımadığı gerekçesi ile hükümsüzlüklerine, sicilden terkin edilmelerine, asıl dava yönünden yapılan incelemede asıl davada davacı adına tescilli 2012/05212-7 ve 2012/01122-2 çoklu tasarımların koruma altında bulunduğu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 59 ve 81. maddeleri kapsamında koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı ve uygulandığı ürünün genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak fiillerinin tasarım tescil sahibinin haklarını ihlal niteliğini taşıdığı, davalı katalogunda bulunan ürünlerin anılan Kanun…
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/5255 · K. 2025/4430 · 23.06.2025
… 16.07.2014 tarihinden itibaren bu tasarımın tescil ile koruma altında olduğunu, davalı tarafın ise müvekkilinin sahip olduğu tasarımın ayırt edilemeyecek kadar benzerlerini kullandığını, tasarımı taklit ettiğini, bu şekilde tescilli tasarıma tecavüz edip üretip satışa sunduğunu, davalının bu eylemlerinin 6769 sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu'nun 58. ve 59. maddeleri uyarınca müvekkillerinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğini, aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunu, davalı eylemlerinin, tüketicinin önceden kullanmış olduğu kalitede bir mala ulaşamaması nedeni ile müvekkillerine zarar verdiğini ve tüketicilerin kandırılmasına sebebiyet verdiğini, bu eylemlerin aynı zamanda kamu…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
E. 2024/712 · K. 2025/21 · 08.01.2025
… olan Fikri ve Sınai Haklar Hukuk mahkemesi olup, bu mahkeme ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu, Sınai Mülkiyet Kanununun 156/1 maddesine göre bu Kanunda öngörülen davalarda görevli mahkemenin, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi olduğu, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 59. maddesinde, tescilsiz tasarımların da belli koşulları taşıması halinde bu yasa kapsamında koruma altında olduğunun düzenlendiği, somut olayda davacı tarafından açılan davanın değerlendirilmesinin, SMK'nın 156/1. maddesi uyarınca Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından yapılması gerektiği gerekçesiyle, davanın göreve ilişkin dava şartı…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi
E. 2024/371 · K. 2024/1751 · 24.06.2024
… Dava, hukuki niteliği itibariyle davacıya ait Özgün tasarımlara karşı davalılar tarafından iltibas yaratan faaliyetler göstermesi sebebiyle haksız rekabetin korunmasına ilişkindir. Davacıya ait "; söz konusu kataloglarda yer alan tasarım hak sahibinin, davacı ... San. Tic. Lld. Şti olduğu, tasarımların Türk Patent Enstitüsünde kayıtlı olup, hukuken korunduğu, izin alınmadan aynı ya da benzerlerinin üretilemeyeceği, teşhir edilemeyeceği, satılamayacağı belirtilmesi hususu göz önüne alınmıştır. Marka SMK 4. Vd maddelerinde düzenleniştir. Tescil edilen marka SMK kapsamında korunmaktadır. Tescil edilmeyen markalar TTK 54 vd maddeleri gereğince haksız rekabet hükümlerine göre korunmaktadır. …
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Tescilli tasarımlar için, hak sahibine tasarımın kullanılması konusunda geniş yetkiler sağlanmıştır. Tescilli tasarımlar hak sahibine, izni olmaksızın koruma kapsamına giren tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünleri üreten, satan ya da ticari amaçlı olarak kullanan kişilere karşı haklarını kullanabilme yetkisi sağlar. Tescilli tasarım ile sağlanan hak tekel hakkıdır ve bu hak herkese karşı kullanılabilir. Bu tekel hakkının kullanılmasında, hakkı ihlal eden kişinin iyiniyetli veya kötüniyetli olup olmadığı konusunda bir ayrıma gidilmez.
Tescilsiz tasarımlar için sağlanan haklar tescilli tasarım hakkına göre daha sınırlı kalmaktadır. Tescilsiz tasarım hakkı tekel hakkı olmayıp, sadece tasarımın kopyalanmasını önleyici bir hak sağlamaktadır. Tescilli tasarımdan farklı olarak, tescilsiz tasarım hakkının kullanılabilmesi için ihlal durumunda kötüniyetin varlığı şarttır. Tescilsiz tasarım hakkının varlığından haberdar olamayacak kişilere karşı bu hakkın kullanılması da mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla tescilsiz tasarım hakkından haberdar olmayan kişinin, bu tasarımdan bağımsız olarak bir tasarım geliştirmesi durumunun kopyalama sayılmayacağı, yani bu kişilere karşı hakkın kullanılamayacağı madde ile, düzenlenmiştir.
Maddenin üçüncü fıkrasında tasarım hakkının kullanılamayacağı haller düzenlenmiştir. Maddede sayılan fiillerin tasarım hakkı kapsamı dışında tutulması ile araştırma, geliştirme ve eğitim amaçlı çalışmaların tasarım hakkını ihlal etmeksizin özgürce yapılabilmesine imkân sağlanması hedeflenmiştir. Ayrıca, uluslararası ulaşımın aksatılmaması açısından ülkemiz sınırları içinde geçici olarak bulunan deniz veya hava taşıtlarındaki ekipman ile bu araçların onarımı için kullanılmak üzere yedek parça ve aksesuarların ithal edilmesi ve bu araçların onarım fiilleri tasarım hakkının sınırları dışında bırakılmıştır.
Maddenin dördüncü fıkrasında, birleşik ürünün görünümüne bağımlı olan parçaların, birleşik ürüne orijinal görünümünü yeniden kazandırmak üzere onarım amacıyla ve bu parçaların kaynağı konusunda yanıltıcı olmamak şartıyla tasarımın piyasaya ilk sürüldüğü tarihten üç yıl sonra kullanılması tasarım hakkı ihlalini oluşturmayacağı düzenlenmiştir. Örneğin, otomobilin tamponu veya kapısı o otomobilin görünümüne bağımlı olup başka bir modelde kullanılması imkânsızdır. Bu tür parçalar ayrı ayrı tescil edilebilmektedir, ancak, hak sahibi bu tür parçalar için sadece birleşik ürünün ilk üretimi aşamasında piyasaya sunduktan sonra üç yıl boyunca tasarım haklarını kullanacaktır.
Maddenin beşinci fıkrasında Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yayımlanacak olan eşdeğer parçaların üç yıllık süre içinde onarım amacıyla kullanımının tasarım hakkının ihlali sayılmayacağı düzenlenmiştir. Eşdeğer parçalar orijinal parça gibi bir takım testlerden geçirilebilen, orijinal parçanın verdiği sonuçları verip vermediği ölçülebilen ve belgelendirilen ürünlerdir.
Maddenin altıncı fıkrasında, yayım erteleme talebi olan tasarım başvurularının, görsel anlatımların yayımlanmasına kadar tescilsiz tasarım korumasından yararlanacağı düzenlenmiştir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 59), s. 33–34Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.