Tasarım
SMK Madde 56 — Yenilik ve ayırt edicilik
Yenilik ve ayırt edicilik
(1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
(2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
(3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.
(4) Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,
dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,
kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.
İçtihatlar
SMK 56/14 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/5032 · K. 2026/2434 · 29.04.2026
SMK'nın "Yenilik ve ayırt edicilik" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı belirtilmiş, aynı Yasa hükmünün dördüncü ve beşinci fıkralarında ise tasarımın hangi şartlarla yeni ve ayırt edici kabul edileceği açıklanmıştır. Anılan hükümlere göre, bir tasarımın aynısı, daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilecektir. …
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2026/1262 · K. 2026/1371 · 02.07.2026
6769 sayılı SMK'nın 56/1. maddesinde tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanun'la sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiştir. Aynı maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarına göre, bir tasarımın aynısı; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecek; tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten…
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2023/2107 · K. 2025/2409 · 12.12.2025
Somut olaya uygulanması gereken 6769 sayılı SMK'nın 56/1. maddesinde tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanun'la sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiştir. Aynı maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarına göre, bir tasarımın aynısı; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecek; tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın…
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2022/1712 · K. 2024/2171 · 30.12.2024
Somut olaya uygulanması gereken 6769 sayılı SMK'nın 56/1. maddesinde tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanun'la sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiştir. Aynı maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarına göre, bir tasarımın aynısı; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecek; tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın…
SMK 56/45 karar · (a) (b) bentleri
SMK 56/4 geneli2 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1741 · K. 2025/6666 · 06.11.2025
Yenilik kriteri bakımından; bir tasarımın aynısı, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir (SMK md.56/4).
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/1827 · K. 2025/6570 · 03.11.2025
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davacı tasarım başvurusunun 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 56/4 hükmü kapsamında incelendiğini, başvuruda yer alan 2021/005247/1,2 sıra numaralı tasarımların daha önce kamuya sunulduğunun ve yeni olmadığının tespit edildiğini, davaya konu tasarımlar ile redde mesnet internet sayfasındaki logo tasarımının ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, YİDK kararının hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
SMK 56/4-a2 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2024/373 · K. 2026/586 · 09.04.2026
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk derece mahkemesi 2022/145 esas, 2023/208 karar sayılı 21/09/2023 tarihli kararı ile; "Tasarım hukukuna hakim olan ilkelere göre (SMK 56/4-a ve b maddeleri) daha önce piyasada satılan, üretilen ve dağıtımdaki herhangi bir tasarımla sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bu nedenle ürünler arasındaki farklılıkların küçük ayrıntı olup olmadığını ortaya çıkarmak gereklidir. Ayırt edici niteliğe sahip olmak ise, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yaratığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır. …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/1361 · K. 2025/595 · 30.04.2025
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: ".."Tasarım hukukuna hakim olan ilkelere göre (SMK 56/4-a ve b maddeleri) daha önce piyasada satılan, üretilen ve dağıtımdaki herhangi bir tasarımla sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bu nedenle ürünler arasındaki farklılıkların küçük ayrıntı olup olmadığını ortaya çıkarmak gereklidir. Ayırt edici niteliğe sahip olmak ise, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yaratığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır. …
SMK 56/4-b1 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2023/1424 · K. 2025/660 · 14.05.2025
… "...Somut olaya dönüldüğünde dava konusu tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihin tespiti açısından davacı tarafından davaya dayanak olarak sunulan tuaycollection-18 adlı instagram satış sayfasında 12.04.2021 tarihinde ilgili ürünün satışa arz edilmiş olduğu tespit edilmiş, davalı tarafın davaya dayanak olarak sunulan,“...” sayfa linkinde belirtilen ürünün 11 Ocak 2021 tarihinde kamuya sunulmuş olduğu bilişim incelemesi ile tespit edilmiştir.Önceki tarihli ürün görselinin tasarım bilirkişisi tarafından dava konusu tasarım ile karşılaştırılması sonucunda yapılan incelemede, her iki elbisenin de aynı amaçla kullanılan ürünler oldukları, tasarımların bütüncül algısında düğme sayısı ve etek…
SMK 56/51 karar
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2026/1707 · K. 2026/1587 · 17.09.2026
Tasarım, 6769 sayılı SMK'nın 55. maddesinde tanımlanmış olup, korunmasının şartları da SMK'nın 56. maddesinde düzelenmiştir. Belirtilen bu yasal düzenlemelere göre SMK, yenilik bakımından mutlak yenilik kriterini benimsemiştir. Ayırt edicilik ise, 6769 sayılı SMK'nın 56/5. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. …
Madde geneli4 karar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
E. 2025/190 · K. 2025/817 · 17.12.2025
“...Dava, TÜRKPATENT YİDK kararının iptali ve endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. 6769 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi gereğince tasarımın başvuru veya rüçhan tarihinden önce aynısının kamuya sunulmamış olması, yenilik, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimin tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimden farklılık taşıması, ayırt edicilik niteliğe haiz olması gerekir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. …
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/2067 · K. 2025/7091 · 27.11.2025
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çoklu tasarımlardan 3 no.lu çoklu tasarımın mesnet 2018/06874-4, 2015/02286-1 ve 2 no.lu tasarımlar karşısında yeni olduğu ancak ayırt edici olmadığı, 4 no.lu tasarımın mesnet tasarımlardan 20 ... no.lu tasarım karşısında yeni olduğu fakat ayırt edici nitelik taşımadığı; 5 no.lu tasarımın mesnet tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu; 6 no.lu tasarımın mesnet 2018/06874-9, 2018/06874-10 sayılı tasarımlar ile 2017 tarihli “simfer 3922 ankastre ocak” görseli karşısında yeni ve ayırt edici olduğu; …
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/5367 · K. 2025/3288 · 12.05.2025
… Diğer davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline ait 2020/05221 sayılı endüstriyel tasarımın müvekkili şirketin tasarımcıları tarafından SMK’nın 56. maddesine uygun biçimde yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını haiz olarak tasarlandığını ve tescil edildiğini, müvekkilinin 2020/05221 sayılı tasarımı ile davacı yana ait 2017/08891 sayılı tasarımın davacı iddialarının aksine tamamen farklı olduğunu, her iki tasarımın gövde, kulp ve tutamaç bakımından birbirlerinden farklı olduğunu, anılan özelliklerdeki farklılıklar ve müvekkilinin tasarımındaki seçenek özgürlüğü de dikkate alındığında tasarımların birbirlerinden rahatlıkla ayırt edilebildiğini, farklılıkların küçük değil, özgünlük…
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/1455 · K. 2025/480 · 03.02.2025
İlk Derece Mahkemesince, dava konusu tasarımda yer alan şekil unsuru ile davacı markasında yer alan şekil unsurunun birebir aynı olduğu, 7 numaralı tasarımda yer alan iletişim bilgilerinin de davacı markası ile aynı olduğu ancak burada söz konusu olan bir e-posta adresi olup tasarımın bütünü üzerinde yazı niteliğinde olduğu,markalarının iletişim bilgilerinde yer alıyor olmasının markasal kullanım olarak görülemeyeceği, zaten bu tür markaların tescilinde temel sorunun da bu işaretlerin kullanımının markasal kullanım olup olmamasından kaynaklandığı, ilgili sayfa iletişim bilgileri arasında yer alan kullanımların markasal kullanım olmadığı, tasarım tescili açısından kelimelerin koruma…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile, tasarımın koruma şartlarından olan yenilik ve ayırt edicilik kriterleri tanımlanmıştır.
Ayrıca maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında, birleşik ürünü oluşturan parçaların hangi şartlarda korumadan yararlanacağı hususu düzenlenmiş ve normal kullanım kavramı açıklanmıştır. Birleşik ürüne ait her bir parçanın ayrı ayrı korumadan yararlanması mümkündür. Ancak, birleşik ürün tanımında da belirtildiği üzere ürüne sökülüp takılma yolu ile birleşen parçaların sadece normal kullanımı esnasında görünebilen kısımlarının koruma şartlarını taşıması kaydı ile koruma altına alınması uygun olacaktır. Normal kullanımdan anlaşılması gereken ise bakım, servis veya onarım işleri değil, nihai tüketicinin kullanımıdır.
Yenilik kavramı, tasarımın koruma şartlarından biridir. Yenilik kavramı, mutlak ve nispi olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak yenilik, tasarımın dünyanın hiçbir yerinde daha önceden bilinmemesi anlamına gelmekte iken, nispi yenilik kavramından anlaşılması gereken başka bir bölge ya da ülkede tasarımın var olmasına rağmen tescili istenen ülke sınırları içinde tasarımın bilinmemesi anlamına gelmektedir. Madde ile, bir üst seviye olan mutlak yenilik kriteri benimsenmiştir. Bu yolla Kanunun amacına uygun olarak fikri çabaların teşvik edilmesi ile birlikte yenilikçilik ve yaratıcılığın en üst düzeyde geliştirilmesi hedeflenmiştir. Zira nispi yeniliğin benimsendiği bir koruma sisteminde ülke içinde bilinmeyen ancak ülke dışında var olan bir tasarım için, hak sahibi olmadığı halde tasarım hakkı sahibi olabilmenin önü açılmış olacaktır. Bu nedenle, Kanunda mutlak yenilik ilkesi benimsenmiştir.
Bilinen bir tasarımla aynı görünüm özelliklerine sahip bir tasarım yeni olmayacağı gibi tasarımın bilinen tasarımdan küçük ayrıntılarla farklılık arz etmesi de tasarımların aynı olması sonucunu doğurmaktadır. Bu husus maddenin dördüncü fıkrasında hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme ile bilinen bir tasarımdan esinlenerek ortaya çıkarılan bir tasarımın korumadan yararlanması noktasında koruma şartıyla özgünlük eşiği yükseltilmiştir.
Maddenin beşinci fıkrasında tescilli ve tescilsiz tasarımın koruma şartlarından olan ayırt edici nitelik tanımlanmış ve ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde uygulanacak kriterler düzenlenmiştir. Ayırt edicilik, tasarımın korunabilmesi için kıyaslanan tasarımlarla arasındaki farklılığın seviyesinin belirlenmesi için konulmuş bir kriterdir. Tasarımlar ayırt edici nitelik açısından birbirleriyle kıyaslanırken farklı bilgi ve tecrübeye sahip kişilerce değişik şekilde yorumlanabilmektedir. Söz konusu sektörde bilgi ve tecrübe sahibi olan bir kişinin yapacağı kıyaslama ile herhangi bir tüketicinin yapacağı kıyaslama farklı olacaktır. Ayırt edici niteliğin belirlenmesinde ve tasarımların karşılaştırılmasında, ne sıradan tüketici gibi basit ne de ilgili sektörde uzman kişi kadar derin bir değerlendirme gerektirmeyecek şekilde, ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin yapacağı değerlendirme anlaşılmalıdır. Söz konusu değerlendirmeyi yapabilecek kişi Kanunda bilgilenmiş kullanıcı olarak yer almıştır.
Maddenin altıncı fıkrasında, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirirken sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesinin dikkate alınacağı belirtilmiştir. Diğer bir deyişle, tasarımcı ne kadar seçenek özgürlüğüne sahipse tasarımı o derece farklılaştırabilir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 56), s. 31–32Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.